ક્યાં ક્યાં લોગિન છે તમારું જીમેલ? પ્રાઈવસી જોખમમાં મૂકાય તે પહેલા જાણી લો આ સેટિંગ
આજના સમયમાં આપણું ગૂગલ એકાઉન્ટ માત્ર એક ઈમેલ આઈડી નથી, પરંતુ આપણી આખી ડિજિટલ લાઈફની ચાવી છે. સ્માર્ટફોન સેટઅપ કરવાથી લઈને ઓફિસના કામ, બેંકિંગ એપ્સ, પર્સનલ ફોટા (Google Photos), ક્લાઉડ સ્ટોરેજ (Drive) અને યુટ્યુબ સુધી—બધું જ આ એક એકાઉન્ટ સાથે જોડાયેલું હોય છે.
ઘણીવાર આપણે સુવિધા માટે આપણા મિત્રોના લેપટોપ, ઓફિસના કોમ્પ્યુટર, કેફેના પીસી અથવા ઘરના સ્માર્ટ ટીવીમાં આપણું ગૂગલ એકાઉન્ટ લોગિન કરીએ છીએ. પરંતુ સમસ્યા ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે આપણે કામ પૂરું થયા પછી તેને ‘લોગઆઉટ’ કરવાનું ભૂલી જઈએ છીએ. એક ખુલ્લું રહી ગયેલું લોગિન તમારી અંગત જિંદગીને આખી દુનિયા સામે લાવી શકે છે. જો તમારું એકાઉન્ટ કોઈ અજાણ્યા ડિવાઈસમાં લોગિન હોય, તો કોઈ પણ તમારી લોકેશન ટ્રેક કરી શકે છે, તમારા પ્રાઈવેટ મેસેજ વાંચી શકે છે અને તમારા નામનો ખોટો ઉપયોગ કરી શકે છે.
ગૂગલ એકાઉન્ટની સુરક્ષા કેમ સૌથી વધુ જરૂરી છે?
ગૂગલ એકાઉન્ટ હેક થવું કે કોઈ ખોટા હાથમાં જવાનો અર્થ એ છે કે તમે તમારી ડિજિટલ ઓળખ ગુમાવી દીધી છે. અહીં કેટલાક મુખ્ય કારણો આપ્યા છે કે તમારે આ બાબતે કેમ સતર્ક રહેવું જોઈએ:
-
ડેટાની ચોરી: ગૂગલ ડ્રાઈવ પર તમારા આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ કે માર્કશીટ જેવા જરૂરી દસ્તાવેજો હોઈ શકે છે, જેનો ખોટો ઉપયોગ નાણાકીય છેતરપિંડી માટે થઈ શકે છે.
-
પર્સનલ ફોટા: ગૂગલ ફોટોઝમાં તમારા વર્ષોના સ્મરણો અને અંગત તસવીરો હોય છે. આ લીક થવું તમારા માટે માનસિક તણાવનું કારણ બની શકે છે.
-
પેમેન્ટ વિગતો: જો તમે Google Pay કે Chrome દ્વારા કાર્ડની વિગતો સેવ રાખો છો, તો તમારું બેંક બેલેન્સ પણ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
-
ઓળખનો ખોટો ઉપયોગ: કોઈ તમારા ઈમેલથી કોઈને ખોટા સંદેશા મોકલી શકે છે, જેનાથી તમારી સામાજિક છબી ખરડાઈ શકે છે.
કેવી રીતે જાણવું કે તમારું એકાઉન્ટ કયા ડિવાઈસીસમાં લોગિન છે?
ગૂગલ આપણને ખૂબ જ સરળ અને અસરકારક ડેશબોર્ડ પ્રદાન કરે છે જ્યાં આપણે આપણા એકાઉન્ટની ‘કુંડળી’ જોઈ શકીએ છીએ. આ ચેક કરવા માટે નીચેના સ્ટેપ્સ અનુસરો:
સ્ટેપ ૧: ગૂગલ એકાઉન્ટ સેટિંગ્સમાં જાઓ
સૌથી પહેલા તમારા ફોન કે કોમ્પ્યુટરના બ્રાઉઝરમાં myaccount.google.com પર જાઓ. અહીં તમારી એ ઈમેલ આઈડીથી લોગિન કરો જેને તમે ચેક કરવા માંગો છો.
સ્ટેપ ૨: સિક્યુરિટી (Security) ટેબ પર ક્લિક કરો
હોમ પેજ પર તમને ઘણા વિકલ્પો દેખાશે. અહીં ઉપર અથવા સાઈડ મેનુમાં ‘Security’ ટેબ પર ક્લિક કરો. આ સેક્શન તમારા એકાઉન્ટની સુરક્ષાનું કંટ્રોલ રૂમ છે.
સ્ટેપ ૩: ‘Your Devices’ સેક્શન શોધો
નીચે સ્ક્રોલ કરવા પર તમને ‘Your Devices’ નામનું એક બોક્સ દેખાશે. અહીં ‘Manage all devices’ પર ક્લિક કરો.
સ્ટેપ ૪: લિસ્ટની બારીકાઈથી તપાસ કરો
હવે તમારી સામે એ તમામ સ્માર્ટફોન્સ, લેપટોપ, ટેબ્લેટ અને સ્માર્ટ ટીવીનું લિસ્ટ હશે જેમાં તમારું એકાઉન્ટ અત્યારે એક્ટિવ છે. ગૂગલ અહીં તમને નીચે મુજબની માહિતી આપે છે:
-
ડિવાઈસનું નામ અને મોડલ.
-
તે સ્થળ (City/Country) જ્યાં ડિવાઈસનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
-
તે સમય જ્યારે એકાઉન્ટ છેલ્લે એ ડિવાઈસ પર એક્ટિવ હતું.
-
કયું બ્રાઉઝર (Chrome, Safari, વગેરે) ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યું છે.
જો કોઈ અજાણ્યું ડિવાઈસ દેખાય, તો તરત જ શું કરવું?
જો આ લિસ્ટમાં તમને કોઈ એવો ફોન કે કોમ્પ્યુટર દેખાય જે તમારું નથી અથવા જેને તમે ઓળખતા નથી, તો ગભરાશો નહીં, પણ આ પગલાં ભરો:
-
તરત જ સાઈન-આઉટ કરો: અજાણ્યા ડિવાઈસના નામ પર ક્લિક કરો અને ‘Sign out’ બટન દબાવો. આમ કરવાથી તે ડિવાઈસમાંથી તમારું એકાઉન્ટ તરત જ હટી જશે.
-
પાસવર્ડ બદલો: માત્ર સાઈન-આઉટ કરવું પૂરતું નથી. બની શકે કે તે વ્યક્તિ પાસે તમારો પાસવર્ડ હોય. તેથી, તરત જ એક મજબૂત ‘Strong Password’ બનાવો જેમાં અક્ષરો, નંબરો અને ચિહ્નોનું મિશ્રણ હોય.
-
2-Step Verification ઓન કરો: આ સુરક્ષાનું સૌથી મજબૂત સ્તર છે. આ ઓન કર્યા પછી, જ્યારે પણ કોઈ નવા ડિવાઈસમાં તમારું એકાઉન્ટ લોગિન કરવાની કોશિશ કરશે, ત્યારે તમારા ફોન પર એક OTP અથવા નોટિફિકેશન આવશે. તમારી પરવાનગી વગર કોઈ લોગિન નહીં કરી શકે.
-
રિકવરી વિગતો અપડેટ કરો: ચેક કરો કે તમારો રિકવરી ફોન નંબર અને ઈમેલ આઈડી સાચા છે કે નહીં, જેથી જરૂર પડ્યે તમે તમારું એકાઉન્ટ પાછું મેળવી શકો.
નિષ્કર્ષ: સાવચેતી એ જ સૌથી મોટી સુરક્ષા છે
ટેકનોલોજીએ આપણું કામ સરળ તો બનાવ્યું છે, પરંતુ થોડીક બેદરકારી આપણને મોટી મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે. ગૂગલ એકાઉન્ટને સુરક્ષિત રાખવું એ માત્ર એક ટેકનિકલ પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ પોતાની પ્રાઈવસીની રક્ષા કરવી છે. મહિનામાં ઓછામાં ઓછી એક વાર તમારું ‘Security Check-up’ જરૂર રન કરો અને ફાલતુ ડિવાઈસીસને લિસ્ટમાંથી હટાવતા રહો.
યાદ રાખો, ઈન્ટરનેટની દુનિયામાં “સાવચેતી હટી, દુર્ઘટના ઘટી” વાળો નિયમ પૂરેપૂરો લાગુ પડે છે.
