શું તમને પણ WhatsApp પર લગ્નનું આમંત્રણ મળ્યું છે? ભૂલથી પણ આ ફાઇલ ડાઉનલોડ ના કરતા
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણે આપણી ખુશીઓ વહેંચવા માટે સૌથી વધુ WhatsAppનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. લગ્ન-પ્રસંગની કંકોત્રીઓ હવે ઘરે આવવાને બદલે ફોન પર જ આવી જાય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી આ જ સુવિધા અને ભરોસાનો ફાયદો ઉઠાવીને સાયબર ઠગ તમને કંગાળ બનાવી શકે છે? તાજેતરમાં બેંગલુરુથી એક એવો કિસ્સો સામે આવ્યો છે જેણે દરેકને ચોંકાવી દીધા છે.
માત્ર એક ‘લગ્નની કંકોત્રી’ ડાઉનલોડ કરવાની ભૂલને કારણે એક બિઝનેસમેનના ખાતામાંથી જોતજોતામાં 5 લાખ રૂપિયા સાફ થઈ ગયા. આવો જાણીએ શું છે આ આખો મામલો અને કેવી રીતે તમે તમારી જાતને આ ખતરનાક જાળમાંથી બચાવી શકો છો.
કેવી રીતે થયો આ મોટો ફ્રોડ?
આ વાર્તા બેંગલુરુમાં રહેતા 42 વર્ષીય વેપારી નૂર નાહિદ ખાનની છે. સામાન્ય દિવસોની જેમ જ તેમના WhatsApp પર એક મેસેજ આવ્યો. મેસેજમાં ખૂબ જ પ્રેમથી લગ્નનું આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું અને સાથે એક ફાઇલ એટેચ હતી. મેસેજમાં લખ્યું હતું કે “લગ્નની પૂરી માહિતી અને વેન્યુ જોવા માટે કૃપા કરીને નીચે આપેલી ઇન્વિટેશન કાર્ડ ફાઇલ ડાઉનલોડ કરો.”
નૂર નાહિદ ખાનને લાગ્યું કે કદાચ કોઈ જૂના પરિચિત કે મિત્રના લગ્ન છે. મેસેજ બિલકુલ અસલી લાગતો હતો, તેથી તેમણે કોઈ પણ શંકા વગર તે ફાઇલ પર ક્લિક કરી દીધું. બસ, અહીંથી જ તેમની બરબાદીની રમત શરૂ થઈ.
APK ફાઇલની ‘ઝેરી’ રમત
સાયબર ઠગોએ લગ્નની કંકોત્રીના નામે કોઈ ફોટો (Image) કે PDF નહોતી મોકલી, પરંતુ એક APK ફાઇલ મોકલી હતી.
જરૂરી માહિતી: APK ફાઇલ અસલમાં એન્ડ્રોઇડ ફોનમાં એપ ઇન્સ્ટોલ કરવા માટે વપરાય છે.
જેવા પીડિતે તે ફાઇલ ડાઉનલોડ કરી, તેમના ફોનમાં એક ‘મેલવેર’ એટલે કે ખતરનાક એપ ઇન્સ્ટોલ થઈ ગઈ. એપ ઇન્સ્ટોલ થતી વખતે તેણે ફોનની કેટલીક પરમિશન માંગી, જે નૂરે અજાણતામાં ‘Allow’ કરી દીધી. આ પરમિશન મળતાની સાથે જ તેમના ફોનનો પૂરો કંટ્રોલ હેકર્સના હાથમાં આવી ગયો. હવે હેકર્સ તેમના મેસેજ વાંચી શકતા હતા, કેમેરા જોઈ શકતા હતા અને સૌથી મહત્વનું—તેમના બેંકિંગ અને UPI એપ્સ સુધી હેકર્સની પહોંચ થઈ ગઈ હતી.
માત્ર 9 મિનિટમાં બેંક ખાતું ખાલી
છેતરપિંડી એટલી ચાલાકીથી કરવામાં આવી હતી કે પીડિતને સંભળવાનો મોકો પણ ન મળ્યો. રિપોર્ટ અનુસાર, વહેલી સવારે લગભગ 4:45 થી 4:54 વાગ્યાની વચ્ચે એટલે કે માત્ર 9 મિનિટની અંદર તેમના ખાતામાંથી અનેક UPI ટ્રાન્ઝેક્શન કરવામાં આવ્યા. કુલ મળીને 5,00,440 રૂપિયા તેમના એકાઉન્ટમાંથી ગાયબ થઈ ગયા.
જ્યારે નૂરને બેંક તરફથી પૈસા કપાયાના મેસેજ મળ્યા, ત્યારે ઘણું મોડું થઈ ગયું હતું. હેકર્સે તેમના ફોનનો એક્સેસ લઈને પોતે જ તેમના એકાઉન્ટમાંથી પૈસા ટ્રાન્સફર કરી લીધા હતા.
પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓનું શું કહેવું છે?
આ મામલે ફરિયાદ મળતાની સાથે જ પોલીસે અજ્ઞાત સાયબર ગુનેગારો સામે ગુનો નોંધી તપાસ હાથ ધરી છે. પોલીસનું માનવું છે કે આ કોઈ મોટા સંગઠિત સાયબર ગેંગનું કામ છે. તપાસમાં એ પણ સામે આવ્યું છે કે શહેરના અન્ય ઘણા લોકોને પણ આ જ પ્રકારના મેસેજ અને APK ફાઇલ મોકલવામાં આવી હતી. આનો અર્થ એ છે કે ઠગ મોટા પાયે લોકોને પોતાની લાગણીઓની જાળમાં ફસાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
આ વેડિંગ ઇન્વિટેશન સ્કેમથી કેવી રીતે બચવું?
સાયબર એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે થોડી સાવધાની તમને લાખોના નુકસાનથી બચાવી શકે છે. આ વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
-
અજાણ્યા નંબરથી આવેલા મેસેજ પર શંકા કરો: જો કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી લગ્નની કંકોત્રી આવે, તો સીધી ડાઉનલોડ ન કરો. પહેલા મોકલનારની ઓળખ પાકી કરો.
-
ફાઇલ ફોર્મેટ ચેક કરો: અસલી લગ્નની કંકોત્રી હંમેશા Image (JPG/PNG) અથવા PDF ફોર્મેટમાં હોય છે. જો કોઈ તમને .APK અથવા .EXE ફાઇલ મોકલે છે, તો તેને ભૂલથી પણ ડાઉનલોડ ન કરો.
-
ગૂગલ પ્લે સ્ટોરની બહારથી એપ ન લો: તમારા ફોનની સેટિંગમાં ‘Install from Unknown Sources’ હંમેશા બંધ રાખો. કોઈ પણ એપ માત્ર ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પરથી જ ઇન્સ્ટોલ કરો.
-
પરમિશન આપવામાં ઉતાવળ ન કરો: કોઈ પણ એપ ઇન્સ્ટોલ કરતી વખતે જો તે તમારા મેસેજ (SMS) કે કોન્ટેક્ટ્સનો એક્સેસ માંગે છે, તો સાવધાન થઈ જાઓ. હેકર્સ મેસેજ એક્સેસનો ઉપયોગ તમારા OTP વાંચવા માટે કરે છે.
-
ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશનનો ઉપયોગ કરો: તમારી તમામ બેંકિંગ અને સોશિયલ મીડિયા એપ્સ પર સુરક્ષાનું વધારાનું લેયર એટલે કે ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન લગાવીને રાખો.
તમારી જાગૃતિ જ તમારું કવચ છે
સાયબર અપરાધ હવે ટેકનિક કરતા વધુ ‘સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ’ એટલે કે લોકોના ભરોસાનો શિકાર બનાવી રહ્યા છે. લગ્નની કંકોત્રી એક એવી વસ્તુ છે જેને જોઈને કોઈ પણ ભાવુક થઈ શકે છે અને વિચાર્યા વગર ક્લિક કરી દે છે.
હંમેશા યાદ રાખો કે કોઈ પણ અસલી મિત્ર કે સંબંધી તમને લગ્નની કંકોત્રી ડાઉનલોડ કરવા માટે ‘APK ફાઇલ’ નહીં મોકલે. જો તમને આવો કોઈ મેસેજ મળે, તો તેને તરત જ ડિલીટ કરો અને બીજાને પણ આ વિશે જાગૃત કરો. યાદ રાખજો, તમારી એક ક્લિક તમને માલામાલ તો નહીં, પણ કંગાળ જરૂર બનાવી શકે છે.
