સ્માર્ટફોન ખરીદતી વખતે છેતરાતા નહીં! જાણો અસલી અને નકલી ફોન ઓળખવાની સ્માર્ટ રીતો

સસ્તા ફોનની લાલચમાં મહેનતની કમાણી ન ડૂબાડતા! જાણો કેવી રીતે ઓળખવો અસલી સ્માર્ટફોન

આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન આપણા જીવનનો અનિવાર્ય ભાગ બની ગયો છે. પ્રીમિયમ અને ફ્લેગશિપ સ્માર્ટફોનનો ક્રેઝ એટલો વધી ગયો છે કે લોકો તેને ખરીદવા માટે પોતાની આખી જમાપુંજી લગાવી દે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જે ફોનને તમે મોટી રકમ આપીને અસલી સમજીને ખરીદી રહ્યા છો, તે નકલી પણ હોઈ શકે છે?

તાજેતરમાં દિલ્હી પોલીસે એક એવી ટોળકીનો પર્દાફાશ કર્યો છે જે વિદેશથી સ્પેરપાર્ટ્સ મંગાવીને દિલ્હીમાં નકલી Samsung Galaxy ફોન એસેમ્બલ કરતી હતી. પોલીસે માત્ર ચાર આરોપીઓની ધરપકડ જ નથી કરી, પરંતુ તેમની પાસેથી 500 થી વધુ નકલી ગેલેક્સી સ્માર્ટફોન પણ જપ્ત કર્યા છે. આ આરોપીઓ નકલી ફોનને હૂબહૂ અસલી જેવો બનાવીને ઓછી કિંમતની લાલચ આપી ગ્રાહકોને વેચતા હતા.

નકલી સ્માર્ટફોનનું બજાર કેવી રીતે કામ કરે છે?

નકલી ફોન વેચતી ટોળકીઓ અવારનવાર Samsung અને Apple જેવી પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ્સને નિશાન બનાવે છે. આ લોકો વિદેશથી સસ્તા અને જૂના પાર્ટ્સ મંગાવે છે અને તેમને નવી બોડી (Chassis) માં એસેમ્બલ કરે છે. ઉપરથી જોતા આ ફોન બિલકુલ નવા અને અસલી લાગે છે. તેનું સોફ્ટવેર પણ એવી રીતે મોડિફાય કરવામાં આવે છે કે પહેલી નજરે સામાન્ય યુઝર છેતરાઈ જાય.

ખરીદતી વખતે કેવી રીતે કરવી અસલી ફોનની ઓળખ?

જો તમે નવો સ્માર્ટફોન ખરીદવા જઈ રહ્યા છો, તો કેટલીક સાવચેતી રાખીને તમે તમારી મહેનતની કમાણી ડૂબતા બચાવી શકો છો.

1. પેકેજિંગ અને બોક્સની તપાસ

અસલી સ્માર્ટફોનનું પેકેજિંગ હંમેશા પ્રીમિયમ ક્વોલિટીનું હોય છે.

• બોક્સ પર આપેલી પ્રિન્ટિંગ સાફ અને સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ.

• બોક્સની સીલ સાથે છેડછાડ કરવામાં આવી ન હોય તેની ખાતરી કરો.

• બોક્સ પર આપેલા મોડેલ નંબર, સીરીયલ નંબર અને IMEI નંબરની તપાસ કરો.

2. ફિઝિકલ દેખાવ (Physical Build)

ફોનને હાથમાં લેતા જ તેની બનાવટ પર ધ્યાન આપો.

• અસલી પ્રીમિયમ ફોનનું ફિનિશિંગ ખૂબ જ સ્મૂધ હોય છે.

• કેમેરા લેન્સ, બટનની જગ્યા અને સ્ક્રીનની કિનારીઓ (Bezels) ને ધ્યાનથી જુઓ. નકલી ફોનમાં અવારનવાર બટન ઢીલા હોય છે અથવા સ્ક્રીનની ક્વોલિટી નબળી હોય છે.

3. ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ અને પરફોર્મન્સ

ફોન ચાલુ કર્યા પછી તેની સેટિંગ્સમાં જાઓ.

• About Phone સેક્શનમાં જઈને સ્પેસિફિકેશન્સ ચેક કરો.

• નકલી ફોન અવારનવાર ધીમા ચાલે છે અને તેનો કેમેરો અસલી ફોનની સરખામણીમાં ઘણો ધૂંધળો હોય છે.

IMEI નંબર: અસલી-નકલી ઓળખવાનું સૌથી મોટું હથિયાર

દરેક અસલી મોબાઈલ ફોનનો એક યુનિક 15 અંકનો ઓળખ નંબર હોય છે, જેને IMEI (International Mobile Equipment Identity) કહેવામાં આવે છે. તેને ચેક કરવા માટે તમે ફોન પરથી *#06# ડાયલ કરો.

સંચાર સાથી પોર્ટલ પરથી કરો વેરિફિકેશન

ભારત સરકારે મોબાઈલ ચોરી અને છેતરપિંડી રોકવા માટે ‘સંચાર સાથી’ (Sanchar Saathi) પોર્ટલ લોન્ચ કર્યું છે. તમે આ સરકારી વેબસાઈટ દ્વારા તમારા ફોનની સત્યતા જાણી શકો છો:

1. વેબસાઈટ ખોલો: સૌથી પહેલા sancharsaathi.gov.in પર જાઓ.

2. સિટિઝન સેન્ટ્રિક સર્વિસ: હોમપેજ પર નીચે જઈને ‘Know Your Mobile’ (KYM) સેક્શન પર ક્લિક કરો.

3. વેરિફિકેશન: તમારો મોબાઈલ નંબર અને કેપ્ચા કોડ નાખો. તમારા નંબર પર એક OTP આવશે.

4. IMEI સબમિટ કરો: ઓટીપી નાખ્યા પછી ફોનનો 15 અંકનો IMEI નંબર દાખલ કરો.

5. વિગત: જો ફોન અસલી હશે, તો સ્ક્રીન પર કંપનીનું નામ, મોડેલ અને અન્ય ટેકનિકલ માહિતી આવી જશે. જો ત્યાં ‘Blacklisted’ અથવા કોઈ ગરબડ દેખાય, તો સમજી લેવું કે ફોન નકલી અથવા ચોરીનો છે.

પોલીસની સલાહ: છેતરપિંડીથી કેવી રીતે બચવું?

દિલ્હી પોલીસ અને સાયબર નિષ્ણાતોએ ગ્રાહકોને કેટલાક જરૂરી સૂચનો આપ્યા છે:

• ઓથોરાઈઝ્ડ રિટેલર પાસેથી જ ખરીદો: હંમેશા કંપનીના ઓથોરાઈઝ્ડ સ્ટોર અથવા વિશ્વસનીય ઈ-કોમર્સ વેબસાઈટ (જેમ કે Amazon, Flipkart ના વિશ્વાસુ સેલર્સ) પરથી જ ખરીદી કરો.

• સસ્તાની લાલચમાં ન આવો: જો કોઈ વ્યક્તિ કે બિનઅધિકૃત દુકાન તમને ₹1 લાખનો ફોન ₹30,000માં આપી રહી હોય, તો 99% શક્યતા છે કે તે ફોન નકલી અથવા એસેમ્બલ કરેલો છે.

• પાકું બિલ જરૂર લેવું: ફોન ખરીદતી વખતે હંમેશા જીએસટી (GST) વાળું પાકું બિલ માંગો, જેમાં ફોનનો IMEI નંબર લખેલો હોય.

નિષ્કર્ષ

સ્માર્ટફોનની દુનિયામાં ટેકનોલોજી જેટલી આગળ વધી છે, છેતરપિંડી કરનારાઓ પણ એટલા જ શાતિર બની ગયા છે. તમારી થોડી સાવચેતી અને IMEI વેરિફિકેશન જેવા નાના પગલાં તમને મોટા આર્થિક નુકસાનથી બચાવી શકે છે. યાદ રાખો, અસલી બ્રાન્ડ ક્યારેય પોતાની ક્વોલિટી અને કિંમત સાથે એટલી હદે સમજૂતી નથી કરતી કે તે સાવ સસ્તા ભાવે મળે.