શું જોખમમાં છે Honda Activa ની બાદશાહત? ભારતીય સ્કૂટર બજારમાં TVS ની વધતી પકડ અને બદલાતા સમીકરણો
ભારતીય ટુ-વ્હીલર બજાર, ખાસ કરીને સ્કૂટર સેગમેન્ટ અત્યારે એક નવા અને રોમાંચક વળાંક પર છે. દાયકાઓથી એકહથ્થુ શાસન કરનાર હોન્ડા મોટરસાઇકલ એન્ડ સ્કૂટર ઇન્ડિયા (HMSI) સામે હવે TVS મોટર કંપની એક મજબૂત સ્પર્ધક તરીકે ઉભરી આવી છે. FY2026 ના આંકડાઓ સાક્ષી પૂરે છે કે દેશમાં સ્કૂટર્સની માંગ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી છે, જેમાં 81.1 લાખથી વધુ યુનિટ્સનું વેચાણ થયું છે. પરંતુ આ વિશાળ બજારમાં હોન્ડાનો દબદબો ઘટતો જાય છે અને TVS ખૂબ જ ઝડપથી તેની જગ્યા ભરી રહી છે.
હોન્ડાનો ઘટતો પ્રભાવ અને Activa ની સ્થિતિ
લગભગ 25 વર્ષ પહેલાં જ્યારે ‘Honda Activa’ લોન્ચ થયું, ત્યારે તેણે ભારતીય રસ્તાઓ પર રાજ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. એક સમયે એવું હતું કે સ્કૂટર એટલે કે માત્ર Activa. FY2017 માં હોન્ડાનો માર્કેટ શેર 57% હતો, જે એક અભૂતપૂર્વ આંકડો હતો. તે વર્ષે દેશમાં વેચાયેલા 56 લાખ સ્કૂટર્સમાંથી 31.8 લાખ એકલા હોન્ડાએ વેચ્યા હતા.
જોકે, સમય જતાં સ્થિતિ બદલાઈ છે. FY2026 સુધીમાં હોન્ડાનો માર્કેટ શેર ઘટીને 39% પર આવી ગયો છે. જોકે કંપનીએ લગભગ 31.6 લાખ સ્કૂટર્સ વેચ્યા છે, જેમાં 28.45 લાખ માત્ર Activa અને બાકીના Dio તથા અન્ય ઈલેક્ટ્રિક મોડલ છે, પરંતુ તેની ઘટતી ટકાવારીએ ચોક્કસપણે ચિંતા વધારી છે.
TVS નો આક્રમક વિકાસ: 14% થી 28% સુધીની સફર
બીજી તરફ, TVS નો ગ્રોથ ગ્રાફ અત્યંત પ્રભાવશાળી છે. 10 વર્ષ પહેલાં એટલે કે FY2017 માં TVS નો બજાર હિસ્સો માત્ર 14% હતો, જે આજે વધીને 28% થઈ ગયો છે. એટલે કે માત્ર એક દાયકામાં કંપનીએ પોતાની પકડ બમણી કરી દીધી છે. TVS ની આ સફળતા પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે:
Jupiter અને NTorq: Jupiter એ પરિવાર માટે આરામદાયક પસંદગી બની છે, જ્યારે યુવાનોમાં NTorq નું આકર્ષણ સતત વધી રહ્યું છે.
ઈલેક્ટ્રિક ક્રાંતિ: TVS iQube અને Orbiter જેવા મોડલ્સે કંપનીને ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ સેગમેન્ટમાં અગ્રેસર સ્થાન અપાવ્યું છે.
TVS ની વ્યૂહરચના ખૂબ જ સ્પષ્ટ છે—દરેક વર્ગના ગ્રાહકો માટે અલગ અને આધુનિક વિકલ્પો આપવા.
બજારના બદલાતા સમીકરણો અને ઘટતું અંતર
સૌથી ચોંકાવનારી બાબત બંને કંપનીઓ વચ્ચે વેચાણના અંતરમાં આવેલો ઘટાડો છે. FY2017 માં હોન્ડા અને TVS ના વેચાણ વચ્ચેનો તફાવત 23.6 લાખ યુનિટનો હતો, જે FY2026 માં ઘટીને માત્ર 8.59 લાખ રહી ગયો છે. આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ગ્રાહકો હવે વધુ વિકલ્પો તરફ વળી રહ્યા છે અને Activa ને વળગી રહેવાને બદલે નવી ટેકનોલોજી અને ડિઝાઈન ધરાવતા સ્કૂટર્સ પસંદ કરી રહ્યા છે.
શા માટે ગ્રાહકો TVS તરફ વળી રહ્યા છે?
આજના ગ્રાહકો માત્ર એન્જિનની શક્તિ નથી જોતા, પણ તેઓ ફીચર્સ, સ્માર્ટ કનેક્ટિવિટી, સ્ટાઈલ અને ઈલેક્ટ્રિક પરફોર્મન્સને પણ મહત્વ આપે છે. TVS એ પોતાની પ્રોડક્ટ લાઇનમાં સતત બદલાવ કર્યો છે. ઈલેક્ટ્રિક સ્કૂટર્સની વધતી માંગનો લાભ TVS ને વધુ મળ્યો છે. હોન્ડા હજુ પણ મુખ્યત્વે પેટ્રોલ મોડલ્સ પર નિર્ભર છે, જ્યારે TVS એ ઇલેક્ટ્રિક સેગમેન્ટમાં જે ઝડપ દાખવી છે, તે તેને ભવિષ્યની બજારમાં વધુ મજબૂત બનાવે છે.
ભવિષ્યનું બજાર અને પડકારો
વર્તમાન નાણાકીય વર્ષ (FY2027) ના પ્રથમ બે મહિનામાં જ 14.3 લાખ સ્કૂટર્સનું વેચાણ થયું છે, જે 27% ની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. આ સ્પર્ધા માત્ર હોન્ડા કે TVS પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગ્રાહકો માટે આ ઉત્તમ સમાચાર છે. વધતી જતી સ્પર્ધાને કારણે કંપનીઓ હવે વધુ સારા ફીચર્સ અને કિંમતમાં સ્પર્ધા કરવા મજબૂર બનશે.
જોકે હોન્ડા હજુ પણ નંબર-1 ના સ્થાને છે, પરંતુ જો TVS આજ ગતિએ આગળ વધતું રહેશે, તો આવનારા થોડા વર્ષોમાં ભારતીય સ્કૂટર બજારમાં ‘નંબર-1’ નો તાજ બદલાય તો નવાઈ નહીં. હોન્ડાએ હવે તેમની વ્યૂહરચનામાં ફેરફાર કરવો પડશે, ખાસ કરીને ઈલેક્ટ્રિક મોડલ્સ અને નવા યુવા-કેન્દ્રિત ફીચર્સ પર ધ્યાન આપીને જ તે પોતાનું સ્થાન જાળવી શકશે.
