E20 ઈંધણ: શું ખરેખર ગાડીનું માઈલેજ ઘટી જાય છે? જાણો સત્ય અને સરકારનો મત
છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારતના વાહન ચાલકોમાં એક ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે – ‘E20 પેટ્રોલ’. સોશિયલ મીડિયા પર અનેક દાવાઓ કરવામાં આવી રહ્યા છે કે ૨૦ ટકા ઈથેનોલ મિશ્રિત આ પેટ્રોલના કારણે ગાડીનું માઈલેજ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગયું છે અને એન્જિનને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આ ચિંતાઓના વાતાવરણ વચ્ચે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીએ ખુલીને વાત કરી છે અને આ મુદ્દે ચાલી રહેલી ગેરસમજ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ચાલો, આ ગણિતને વિગતવાર સમજીએ.
E20 ઈંધણ એટલે શું?
સૌ પ્રથમ એ સમજવું જરૂરી છે કે E20 શું છે. E20 નો અર્થ છે કે તેમાં ૮૦ ટકા સામાન્ય પેટ્રોલ છે અને ૨૦ ટકા ઈથેનોલ છે. ઈથેનોલ એ શેરડી, મકાઈ કે અન્ય કૃષિ ઉપજોમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કોહોલ-આધારિત બળતણ છે. ભારત સરકાર આ મિશ્રણને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે જેથી દેશની ઈંધણ સુરક્ષા મજબૂત થાય અને ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થાય.
શું ખરેખર માઈલેજમાં ૩૦ ટકા જેટલો ઘટાડો થાય છે?
સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાક લોકો દાવો કરે છે કે E20 વાપરવાથી માઈલેજમાં ૨૦થી ૩૦ ટકાનો ઘટાડો આવે છે. પરંતુ સરકાર અને નીતિ આયોગના રિપોર્ટ આ દાવાઓને સદંતર ફગાવી દે છે. નિતિન ગડકરીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈથેનોલની ઊર્જા ક્ષમતા (Energy Density) શુદ્ધ પેટ્રોલ કરતાં થોડી ઓછી હોય છે, જેના પરિણામે માઈલેજમાં સામાન્ય ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટાડો લગભગ ૩થી ૪ ટકા જેટલો હોઈ શકે છે, જ્યારે નીતિ આયોગના ટેસ્ટમાં તે મહત્તમ ૬ ટકા સુધી નોંધાયો છે. ૩૦ ટકા માઈલેજ ઘટવાનો દાવો પાયાવિહોણો છે. હકીકતમાં, માઈલેજ ઘટવા પાછળ માત્ર ઈંધણ જ જવાબદાર નથી, પરંતુ ટાયરનું પ્રેશર, ગાડીનું મેન્ટેનન્સ, ટ્રાફિકની સ્થિતિ અને ડ્રાઈવિંગ સ્ટાઈલ જેવા પરિબળો વધુ મહત્વના છે.
એન્જિનની તંદુરસ્તી: ભય અને વાસ્તવિકતા
લોકોને બીજી મોટી ચિંતા એ છે કે શું E20 ઈંધણ ગાડીના એન્જિનને અંદરથી ખાઈ જાય છે? મંત્રી નિતિન ગડકરીએ આ અંગે ખૂબ જ મક્કમતાથી કહ્યું છે કે, “દેશમાં એક પણ એવી ગાડી બતાવો જેનું એન્જિન E20 ઈંધણથી બગડ્યું હોય.”
ઓટોમોબાઈલ ઇન્ડસ્ટ્રી અને ARAI (Automotive Research Association of India) દ્વારા કરવામાં આવેલા વ્યાપક પરીક્ષણો દર્શાવે છે કે એન્જિનમાં કોઈ ગંભીર ઘસારો કે કાર્બન જમા થવાની સમસ્યા જોવા મળી નથી. હા, અમુક જૂની ગાડીઓના પ્લાસ્ટિક કે રબરના ભાગો (ખાસ કરીને PA66 મટિરિયલના વોશર કે સીલ) પર ઈથેનોલની અસર થઈ શકે છે. પરંતુ આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે ઓટો કંપનીઓને સૂચના આપી છે કે સર્વિસ દરમિયાન આવા પાર્ટ્સ વિનામૂલ્યે બદલી આપવામાં આવે.
સરકાર ઈથેનોલને કેમ પ્રોત્સાહન આપી રહી છે?
આર્થિક અને પર્યાવરણીય દ્રષ્ટિએ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે:
૧. આયાત પર નિર્ભરતામાં ઘટાડો: ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટું તેલ આયાત કરે છે. ઈથેનોલનો ઉપયોગ વધવાથી આપણે વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવી શકીશું.
૨. ખેડૂતોનો ઉદ્ધાર: ઈથેનોલનું ઉત્પાદન ખેતીના કચરા અને શેરડીમાંથી થાય છે, જેનો સીધો ફાયદો દેશના ખેડૂતોને મળે છે.
૩. પ્રદૂષણમાં ઘટાડો: ઈથેનોલ શુદ્ધ પેટ્રોલની સરખામણીએ ઓછા કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે. તે પર્યાવરણ માટે એક સ્વચ્છ વિકલ્પ છે.
ટેકનિકલ પાસા અને ભવિષ્યની તૈયારી
ઈથેનોલમાં ‘હાઈ ઓક્ટેન નંબર’ હોય છે, જે ગાડીના એન્જિનના પર્ફોર્મન્સને વધુ સારું બનાવે છે. એન્જિનમાં ‘નોકિંગ’ (ઘોંઘાટ) ઓછું થાય છે. સરકાર હવે E85 અને E100 (૧૦૦ ટકા ઈથેનોલ) તરફ પણ આગળ વધી રહી છે. આ ટેકનોલોજીને સફળ બનાવવા માટે ઓટો કંપનીઓ હવે એવા એન્જિન બનાવી રહી છે જે ઈથેનોલ અને પેટ્રોલના કોઈપણ મિશ્રણ સાથે કામ કરી શકે, જેને ‘ફ્લેક્સ-ફ્યુલ’ (Flex-Fuel) ટેકનોલોજી કહેવામાં આવે છે.
ગ્રાહકો માટે સલાહ: શું સાવચેતી રાખવી?
જો તમારી પાસે ૨૦૧૦ કે ૨૦૧૫ પહેલાની જૂની ગાડી છે, તો એકવાર તમારી ઓથોરાઈઝ્ડ સર્વિસ સેન્ટર પર જઈને ચેક કરાવી લો કે તેમાં ઈથેનોલ-પ્રૂફ ટ્યુબિંગ છે કે નહીં. નવી આવેલી તમામ ગાડીઓ તો પહેલેથી જ E20 માટે સક્ષમ જ હોય છે. આ ઉપરાંત, દર ૩-૪ મહિને તમારી ગાડીનું એન્જિન ચેક કરાવો અને ટાયરનું પ્રેશર જાળવી રાખો, જેનાથી માઈલેજની સમસ્યા ક્યારેય નહીં સતાવે.
E20 એ આવતીકાલની જરૂરિયાત છે. માઈલેજમાં નજીવો ઘટાડો એ એક નાની કિંમત છે જે આપણે સ્વચ્છ હવા અને આત્મનિર્ભર ભારત માટે ચૂકવી રહ્યા છીએ. ટેકનોલોજી પર ભરોસો રાખો અને અફવાઓથી દૂર રહો. ભારત જ્યારે ૨૦૭૦ સુધીમાં ‘નેટ-ઝીરો’ બનવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે, ત્યારે ઈથેનોલ એક મહત્વપૂર્ણ કડી સાબિત થશે.
