ઇન્ટરનેટ અને સ્માર્ટફોનની ઝંઝટ ખતમ! હવે સાદા કીપેડ ફોનથી પણ ધડાધડ થશે UPI પેમેન્ટ; BHIM એપનો સૌથી મોટો માસ્ટર પ્લાન
ભારતમાં ઓનલાઇન નાણાકીય વ્યવહારો અને ડિજિટલ પેમેન્ટની આખી સિસ્ટમ બદલાઈ જવા જઈ રહી છે. અત્યાર સુધી દેશમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન કરવા માટે મોંઘો સ્માર્ટફોન અને હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટ હોવું અનિવાર્ય શરત માનવામાં આવતી હતી. પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ આ આખી વ્યવસ્થા ભૂતકાળ બની જશે. દેશના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં વસતા અને સાદો કીપેડ વાળો ફીચર ફોન વાપરતા કરોડો સામાન્ય નાગરિકો સુધી ડિજિટલ પેમેન્ટની આઝાદી પહોંચાડવા માટે નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ની ભીમ (BHIM) એ એક અત્યંત મહત્વકાંક્ષી પ્લાન તૈયાર કરી લીધો છે. હવે ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી ન હોય તો પણ સામાન્ય લોકો ખૂબ જ આસાનીથી સુરક્ષિત રીતે યુપીઆઈ (UPI) ટ્રાન્ઝેક્શન કરી શકશે.
ગુગલ પે અને ફોનપે સામે સરકારી પ્લેટફોર્મનો સીધો મોરચો
વર્તમાન સમયમાં ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ માર્કેટ પર નજર કરીએ તો Google Pay અને PhonePe જેવી વિદેશી રોકાણ ધરાવતી ખાનગી એપ્સનો એકહથ્થુ દબદબો રહ્યો છે. ભારત સરકારની પોતાની BHIM એપ લાંબા સમયથી માત્ર એક ‘રેફરન્સ પ્લેટફોર્મ’ તરીકે જ સીમિત રહી ગઈ હતી. પરંતુ હવે આ સસ્પેન્સ પરથી પડદો હટી ગયો છે.
NPCI BHIM સર્વિસીસના નવનિયુક્ત એમડી અને સીઈઓ લલિતા નટરાજે બુધવારે એક હાઈ-લેવલ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં આ નવી રણનીતિ પરથી સત્તાવાર પડદો હટાવ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભીમ હવે માત્ર નાણાં ટ્રાન્સફર કરવા પૂરતી મર્યાદિત એપ્લિકેશન નથી, પરંતુ તે દેશના ખૂણે-ખૂણે ડિજિટલ બેંકિંગ ક્રાંતિ પહોંચાડવા માટે સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ થઈ ચૂકી છે. કંપનીનો નવો ટાર્ગેટ આગામી સમયમાં પોતાના માર્કેટ શેરને સીધો બમણો કરવાનો છે.
| પ્લેટફોર્મનું નામ | વર્તમાન માર્કેટ સ્થિતિ | નવો ટાર્ગેટ અને ફોકસ એરિયા | મુખ્ય ટેક્નોલોજીકલ એડવાન્ટેજ |
| NPCI BHIM | સરકારી રેફરન્સ એપ તરીકે મર્યાદિત ઓળખ. | માર્કેટ શેર સીધો બમણો કરવો અને ગ્રામીણ કનેક્ટિવિટી વધારવી. | ઇન્ટરનેટ અને સ્માર્ટફોન વિના (ઓફલાઇન) કીપેડ ફોનથી પણ UPI પેમેન્ટ. |
| Google Pay & PhonePe | શહેરી વિસ્તારો અને સ્માર્ટફોન યુઝર્સ પર મજબૂત પકડ. | માર્કેટમાં પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખવું. | માત્ર હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટ અને સ્માર્ટફોન બેઝ્ડ ઇકોસિસ્ટમ. |
કીપેડ ફોન યુઝર્સ માટે કેવી રીતે વરદાન સાબિત થશે આ નવો પ્લાન?
દેશમાં આજે પણ કરોડો એવા યુઝર્સ છે જેઓ મોંઘા સ્માર્ટફોન ખરીદી શકતા નથી અથવા જેમના વિસ્તારમાં 4G કે 5G નેટવર્કની સમસ્યા રહે છે. ભીમનો આ નવો પ્લાન ખાસ કરીને આવા વર્ગને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવ્યો છે.
આ નવી ટેક્નોલોજી હેઠળ, ફીચર ફોન (કીપેડ ફોન) વાપરતા લોકો પણ ઇન્ટરનેટ વિના માત્ર ચોક્કસ કોડ કે વોઇસ-બેઝ્ડ કમાન્ડની મદદથી પોતાના બેંક ખાતામાંથી અન્ય વ્યક્તિના ખાતામાં સેકન્ડોમાં પૈસા મોકલી શકશે. આ પગલાથી નાના વેપારીઓ, શાકભાજી વિક્રેતાઓ અને ગ્રામીણ કારીગરોને રોકડની તંગીમાંથી મોટી મુક્તિ મળશે.
ગામડાં સુધી ડિજિટલ બેંકિંગ પહોંચાડવાની આક્રમક રણનીતિ
સીઈઓ લલિતા નટરાજના જણાવ્યા મુજબ, આગામી દિવસોમાં ભીમ એપના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે ગ્રામીણ સ્તરે મોટા પાયે અભિયાન ચલાવવામાં આવશે. ખાનગી એપ્સ સામાન્ય રીતે નફા અને કમિશન આધારિત મોડલ પર કામ કરે છે, જ્યારે ભીમનો હેતુ દેશના છેવાડાના માનવી સુધી નાણાકીય સમાવેશીકરણ (Financial Inclusion) પહોંચાડવાનો છે. આ નવી સિસ્ટમ સુરક્ષાના તમામ ઉચ્ચ માપદંડોને આધીન રહીને તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેથી સાદા ફોન પર પણ કોઈ ડેટા લીક કે ઓનલાઇન છેતરપિંડીની શક્યતા ન રહે. ઉડ્ડયન અને ટેક્નોલોજી જગતના નિષ્ણાતો માને છે કે જો એનપીસીઆઈ આ પ્લાન ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર સફળતાપૂર્વક લાગુ કરી દેશે, તો આગામી દિવસોમાં ગૂગલ પે અને ફોનપે જેવી મોટી દિગ્ગજ કંપનીઓએ પોતાના બિઝનેસ મોડલમાં મોટો ફેરફાર કરવો પડશે.
