“સાવધાન! વોટ્સએપની પ્રાઈવસી છે માત્ર દેખાવો? પાવેલ ડુરોવે મેટાના એન્ક્રિપ્શનને ગણાવ્યું ‘મોટું કૌભાંડ’
દુનિયાભરમાં અબજો લોકોની પહેલી પસંદ બનેલું વોટ્સએપ ફરી એકવાર પ્રાઈવસીને લઈને ગંભીર વિવાદોમાં ઘેરાયું છે. આ વખતે હુમલો કોઈ નાના પ્લેટફોર્મે નહીં, પરંતુ દુનિયાના સૌથી અમીર વ્યક્તિ એલન મસ્ક અને ટેલિગ્રામના સ્થાપક પાવેલ ડુરોવે કર્યો છે. આ દિગ્ગજોએ મેટાના એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન પર સવાલ ઉઠાવતા તેને ‘બેકાર’ અને ‘ધખારો’ ગણાવ્યો છે.
આ સમગ્ર મામલો અમેરિકામાં વોટ્સએપ વિરુદ્ધ દાખલ કરાયેલા એક કેસ પછી ગરમાયો છે, જેણે આ ચર્ચા છેડી દીધી છે કે શું ખરેખર વોટ્સએપ આપણા અંગત મેસેજ વાંચી રહ્યું છે? ચાલો આ સમગ્ર કહાનીને વિગતવાર સમજીએ.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
કેલિફોર્નિયાની એક ફેડરલ કોર્ટમાં બ્રાયન વાય શીરાજી અને નિદા સેમસન નામના બે યુઝર્સે મેટા વિરુદ્ધ મોરચો ખોલ્યો છે. તેમણે અદાલતમાં ફરિયાદ નોંધાવી છે કે વોટ્સએપ તેના યુઝર્સના મેસેજ ગુપ્ત રીતે વાંચે છે.
કેસમાં સૌથી ચોંકાવનારો દાવો એ છે કે વોટ્સએપ માત્ર મેસેજ વાંચતું નથી, પરંતુ આ ડેટા તેના થર્ડ પાર્ટી પાર્ટનર્સ સાથે શેર પણ કરે છે. ફરિયાદીઓએ માંગ કરી છે કે આ મામલાની ઊંડી તપાસ થવી જોઈએ અને અસરગ્રસ્ત યુઝર્સને યોગ્ય વળતર મળવું જોઈએ.
મેટાનું ‘સુરક્ષા કવચ’ અને તેના પર ઉઠતા સવાલ
મેટા હંમેશા એવો દાવો કરતું આવ્યું છે કે વોટ્સએપ પર વાતચીત ‘એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્ટેડ’ હોય છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જ્યારે તમે કોઈને મેસેજ મોકલો છો, ત્યારે તે એક સિક્રેટ કોડમાં બદલાઈ જાય છે જેને માત્ર મોકલનાર અને મેળવનાર જ વાંચી શકે છે. મેટાના મતે, કંપની પોતે પણ આ મેસેજ એક્સેસ કરી શકતી નથી.
પરંતુ, એલન મસ્ક અને પાવેલ ડુરોવ આ દાવાને સંપૂર્ણપણે ફગાવી રહ્યા છે.
-
પાવેલ ડુરોવ (CEO, ટેલિગ્રામ): તેમણે મેટાના એન્ક્રિપ્શનને એક “મોટો ફ્રોડ” ગણાવ્યો છે. ડુરોવનું કહેવું છે કે મેટા યુઝર્સને પ્રાઈવસીનો ખોટો દિલાસો આપીને ગુમરાહ કરી રહ્યું છે.
-
એલન મસ્ક (CEO, X): મસ્કે આ વિવાદ વચ્ચે પોતાના પ્લેટફોર્મ ‘X’ ને પ્રમોટ કર્યું. તેમણે યુઝર્સને અપીલ કરી કે તેઓ સુરક્ષિત વાતચીત માટે X Chat નો ઉપયોગ કરે.
મેટાની સફાઈ: ‘તમામ આરોપો પાયાવિહોણા છે’
વધતા દબાણ અને આરોપો વચ્ચે મેટાના પ્રવક્તાએ સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કર્યું છે. કંપનીએ આ તમામ આરોપોનું સખત શબ્દોમાં ખંડન કર્યું છે.
મેટાનું કહેવું છે:
-
સિગ્નલ પ્રોટોકોલ: વોટ્સએપ મેસેજિંગ માટે દુનિયાના સૌથી સુરક્ષિત ‘સિગ્નલ પ્રોટોકોલ’નો ઉપયોગ કરે છે.
-
કોઈ એક્સેસ નથી: કંપનીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ન તો મેટા કે ન તો કોઈ ત્રીજો પક્ષ આ મેસેજ જોઈ શકે છે.
-
કાયદાકીય લડાઈ: કંપનીનું માનવું છે કે કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલા આરોપો ટેકનિકલ સમજની ખામી પર આધારિત છે.
કેમ વારંવાર સવાલોમાં આવે છે વોટ્સએપ?
ટીકાકારોનો તર્ક છે કે ભલે મેસેજ એન્ક્રિપ્ટેડ હોય, પરંતુ વોટ્સએપ ‘મેટાડેટા’ (જેમ કે—તમે કોની સાથે વાત કરી રહ્યા છો, કેટલી વાર વાત કરી રહ્યા છો અને તમારું લોકેશન શું છે) નો ઉપયોગ ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર જાહેરાતો બતાવવા માટે કરે છે.
યુઝર્સે શું કરવું જોઈએ?
પ્રાઈવસીની આ લડાઈમાં જીત કોની થશે, તે તો કોર્ટના નિર્ણય પછી જ સ્પષ્ટ થશે. પરંતુ એક સામાન્ય યુઝર તરીકે તમારે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ:
-
સેન્સિટિવ માહિતી: બેંક ડિટેલ્સ કે પાસવર્ડ જેવી અંગત માહિતી ચેટ પર શેર કરવાનું ટાળો.
-
ટુ-સ્ટેપ વેરિફિકેશન: તમારા વોટ્સએપ એકાઉન્ટને વધારાની સુરક્ષા આપવા માટે ‘ટુ-સ્ટેપ વેરિફિકેશન’ હંમેશા ઓન રાખો.
