આકાશી જાસૂસ અને હિંસક શિકારી: દુનિયાના 5 સૌથી ખતરનાક ડ્રોન્સ વિશે જાણીને ચોંકી જશો
આધુનિક સૈન્ય વ્યૂહરચના હવે માત્ર જમીન પરના ટેન્કો કે આકાશમાં લડાયક વિમાનો પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. 21મી સદીના યુદ્ધો હવે ‘રિમોટ કંટ્રોલ’ અને ‘આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ’ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આ પરિવર્તનના કેન્દ્રમાં છે— ડ્રોન ટેકનોલોજી (UAV – Unmanned Aerial Vehicle).
આજે ડ્રોન માત્ર જાસૂસી અને દેખરેખ માટે જ નહીં, પરંતુ એટલા ઘાતક બની ગયા છે કે દુશ્મનને સંભળવાનો મોકો આપ્યા વિના પળવારમાં તેને તબાહ કરી શકે છે. ચાલો જાણીએ વિશ્વના એવા 5 સૌથી ખતરનાક સૈન્ય ડ્રોન્સ વિશે, જેની ટેકનોલોજીએ યુદ્ધના મેદાનની પરિભાષા બદલી નાખી છે.
1. MQ-9 રીપર (અમેરિકા) – ‘આકાશનો શિકારી’
અમેરિકાનું MQ-9 Reaper વિશ્વનું સૌથી ચર્ચિત અને ઘાતક ‘હંટર-કિલર’ ડ્રોન માનવામાં આવે છે. તેને ખાસ કરીને લાંબા અંતરની મારક ક્ષમતા અને સચોટ હુમલાઓ માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
-
ટેકનોલોજી અને તાકાત: તેમાં હાઈ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા, થર્મલ સેન્સર અને લેઝર ગાઈડેડ સિસ્ટમ લાગેલી હોય છે. તે પાયલોટ વિના 50,000 ફૂટની ઊંચાઈ પર કલાકો સુધી ઉડી શકે છે.
-
હથિયાર: તે ‘હેલફાયર’ મિસાઈલો અને લેઝર ગાઈડેડ બોમ્બથી સજ્જ હોય છે. તેની સચોટતા એટલી જબરદસ્ત છે કે તે કોઈ પણ બિલ્ડિંગની ખાસ બારી કે ચાલતી કારને નિશાન બનાવી શકે છે. અલ-કાયદા અને અન્ય આતંકવાદી સંગઠનો વિરુદ્ધના ઓપરેશનમાં તેણે પોતાની તાકાત સાબિત કરી છે.
2. બાયરકતાર TB2 (તુર્કિયે) – ‘યુદ્ધનો ગેમ-ચેન્જર’
તુર્કિયેના આ ડ્રોને તાજેતરના વર્ષોમાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને અઝરબૈજાન-આર્મેનિયા સંઘર્ષમાં આખા વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
-
કેમ છે ખાસ: Bayraktar TB2ની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની ઓછી કિંમત અને ઉચ્ચ સચોટતા છે. તે મધ્યમ ઊંચાઈ પર લાંબી ઉડાન ભરી શકે છે અને લેઝર-ગાઈડેડ મિસાઈલથી હુમલો કરે છે.
-
ટેકનોલોજી: તે ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર (EW) થી બચવામાં સક્ષમ છે. તેનો ઉપયોગ ટેન્કો, સખ્ત વાહનો અને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમને તબાહ કરવામાં ખૂબ જ અસરકારક રહ્યો છે.
3. વિંગ લૂંગ II (ચીન) – ‘ચીનની આકાશી દીવાલ’
ચીનનું Wing Loong II ડ્રોન અમેરિકાના MQ-9 રીપરનું સીધું હરીફ માનવામાં આવે છે. ચીને તેને દેખરેખ અને હુમલા એમ બંને હેતુઓ માટે વિકસાવ્યું છે.
-
વિશેષતાઓ: આ ડ્રોન 480 કિલોગ્રામ સુધીના હથિયારો લઈ જઈ શકે છે. તેમાં સિન્થેટિક એપર્ચર રડાર (SAR) અને મલ્ટી-સેન્સર ટેકનોલોજી આપવામાં આવી છે.
-
ક્ષમતા: તે દિવસ હોય કે રાત, કોઈ પણ હવામાનમાં દુશ્મન પર સચોટ બોમ્બમારો કરી શકે છે. ઘણા ખાડી દેશો અને આફ્રિકાના દેશોએ તેની ક્ષમતા જોઈને તેને પોતાની સેનામાં સામેલ કર્યું છે.
4. હેરોન ટીપી (ઈઝરાયેલ) – ‘ઈઝરાયેલનો સૌથી મોટો યોદ્ધા’
ઈઝરાયેલ ડ્રોન ટેકનોલોજીમાં વિશ્વના અગ્રણી દેશોમાંનું એક છે અને Heron TP તેનું સૌથી શક્તિશાળી ઉદાહરણ છે.
-
ખૂફિયા ટેકનોલોજી: તેને મુખ્યત્વે ઈન્ટેલિજન્સ, સર્વેલન્સ અને જાસૂસી (ISR) મિશન માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ડ્રોન 45,000 ફૂટથી વધુ ઊંચાઈ પર 30 કલાકથી વધુ સમય સુધી સતત ઉડી શકે છે.
-
ઘાતક હુમલો: તે માત્ર જાસૂસી જ નથી કરતું પરંતુ તેમાં ‘રિયલ-ટાઈમ ઈન્ટેલિજન્સ શેરિંગ’ની ટેકનોલોજી છે, જેનાથી તે પળપળની માહિતી કમાન્ડ સેન્ટરને મોકલે છે અને આદેશ મળતા જ સચોટ મિસાઈલ છોડી શકે છે.
5. શાહેદ-136 (ઈરાન) – ‘સુસાઈડ ડ્રોન’ અથવા ‘કામિકેઝ’
ઈરાનનું Shahed-136 ડ્રોન તેની ટેકનોલોજી કરતા તેની કાર્યશૈલીને કારણે વધુ ખતરનાક માનવામાં આવે છે. તેને ‘સુસાઈડ ડ્રોન’ કહેવામાં આવે છે.
-
હુમલાની રીત: આ ડ્રોન એક મિસાઈલની જેમ કામ કરે છે. તેને જીપીએસ દ્વારા ટાર્ગેટ સેટ કરીને લોન્ચ કરવામાં આવે છે. તે ટાર્ગેટ પાસે પહોંચીને સીધું તેની સાથે અથડાઈ જાય છે અને તેમાં રહેલું વિસ્ફોટક દુશ્મનને તબાહ કરી દે છે.
-
પડકાર: આ ડ્રોન ઝુંડમાં (Swarm) હુમલો કરે છે, જેનાથી દુશ્મનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ મૂંઝવણમાં મુકાઈ જાય છે. સસ્તું હોવાને કારણે તેનો ઉપયોગ મોટી સંખ્યામાં કરી શકાય છે.
નિષ્કર્ષ: ડ્રોન ટેકનોલોજીનું ભવિષ્ય
ડ્રોન ટેકનોલોજીએ યુદ્ધમાં ‘ઝીરો કેઝ્યુઅલ્ટી’ (પોતાના સૈનિકોના જીવને જોખમ ન હોવું) ના વિચારને સાચો કરી બતાવ્યો છે. હવે યુદ્ધ જીતવા માટે સરહદોની અંદર ઘૂસવાની જરૂર નથી, પરંતુ હજારો માઈલ દૂર બેસીને એક બટન દબાવીને દુશ્મનને ખતમ કરી શકાય છે. આવનારા સમયમાં આ ડ્રોન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) થી એટલા સજ્જ હશે કે તેઓ પોતે જ દુશ્મન અને મિત્રની ઓળખ કરી નિર્ણય લઈ શકશે.
