Bull પર Bear હાવી: નિફ્ટી-સેન્સેક્સ કેમ ‘ભરભરાટ’ નીચે પડ્યા? જાણો આ 5 મુખ્ય કારણો
શેરબજારમાં આવેલો આ મોટો કડાકો રોકાણકારો માટે ચોંકાવનારો રહ્યો છે. જ્યારે માર્કેટ તેજીના મૂડમાં હતું, ત્યારે અચાનક રીંછ (Bears) હાવી થઈ ગયા અને જોતજોતામાં બજાર પત્તાની માફક વિખેરાઈ ગયું. મંગળવારનો દિવસ દલાલ સ્ટ્રીટ માટે ‘બ્લેક ટ્યુઝડે’ જેવો સાબિત થયો, જેમાં નિફ્ટી અને સેન્સેક્સ બંને પછડાયા. ચાલો આ ભીષણ ઘટાડા પાછળના મુખ્ય કારણોને ઊંડાણપૂર્વક સમજીએ.
1. આઈટી શેરોમાં ભારે વેચવાલી અને એઆઈ (AI) અંગેની ચિંતા
ભારતીય શેરબજારમાં આઈટી સેક્ટરનો દબદબો હંમેશા રહ્યો છે, પરંતુ આ વખતે આ જ સેક્ટરે બજારને નીચે ખેંચવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી. વૈશ્વિક સ્તરે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને લઈને જે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે, તેની અસર હવે ભારતીય આઈટી કંપનીઓ પર દેખાઈ રહી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આઈટી કંપનીઓ ઝડપથી નવી ટેકનોલોજી સાથે અનુકૂલન નહીં સાધે, તો તેમના નફામાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
મંગળવારે ટીસીએસ (TCS), ઇન્ફોસિસ અને વિપ્રો જેવા દિગ્ગજ શેરોમાં મોટું ગાબડું પડ્યું. આ પાછળનું એક કારણ અમેરિકામાં વ્યાજદરો અને ત્યાંની આઈટી ખર્ચમાં થતો ઘટાડો પણ છે. જ્યારે પણ અમેરિકી અર્થતંત્રમાં અનિશ્ચિતતા આવે છે, ત્યારે તેની સીધી અસર ભારતીય આઈટી કંપનીઓના ક્લાયન્ટ્સ પર પડે છે, જેઓ પ્રોજેક્ટ્સ હોલ્ડ પર રાખી દે છે. આ સેન્ટીમેન્ટને કારણે રોકાણકારોએ આઈટી શેરોમાંથી નફો વસૂલવાનું શરૂ કર્યું, જેને પરિણામે બજારમાં ગભરાટ ફેલાયો.
2. નબળા વૈશ્વિક સંકેતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ
ભારતીય બજાર ક્યારેય અલગ રહીને કામ નથી કરતું. અમેરિકા અને યુરોપના બજારોમાં જોવા મળેલી નબળાઈની સીધી અસર મંગળવારે મુંબઈ શેરબજાર પર પડી. અમેરિકી બજારમાં ફુગાવાના આંકડા અને ફેડરલ રિઝર્વના સંભવિત કડક વલણે વિદેશી રોકાણકારોના મનમાં ફાળ પાડી છે. એશિયાના અન્ય બજારો જેવા કે નિક્કી અને હેંગસેંગમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જેણે ભારતીય ટ્રેડર્સનો આત્મવિશ્વાસ ડગમગાવી દીધો.
જ્યારે ગ્લોબલ ઇકોનોમીમાં મંદીના વાદળો ઘેરાય છે, ત્યારે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ઉભરતા બજારો (Emerging Markets) માંથી પોતાનું નાણું પાછું ખેંચવા લાગે છે. મંગળવારે પણ આવું જ કંઈક જોવા મળ્યું. વૈશ્વિક અસ્થિરતાને કારણે એફઆઈઆઈ દ્વારા કરવામાં આવેલી આક્રમક વેચવાલીએ નિફ્ટીને ૨૫,૪૬૦ ના સ્તર સુધી લાવી દીધો.
3. ટેરિફ અનિશ્ચિતતા અને નિકાસ ક્ષેત્રે ફાળ
વૈશ્વિક વ્યાપારમાં ટેરિફ અને ડ્યુટીને લઈને જે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે, તેણે ઓટો અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરની ચિંતા વધારી દીધી છે. અમેરિકા અને અન્ય મોટા દેશો વચ્ચેના વ્યાપાર યુદ્ધ (Trade War) ની આશંકાઓને કારણે નિકાસ લક્ષી કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ આવવાની શક્યતા છે. મંગળવારના ટ્રેડિંગ સેશનમાં ઓટો શેરોમાં જે ઘટાડો જોવા મળ્યો તેની પાછળ આ જ મુખ્ય કારણ હતું.
ટાટા મોટર્સ અને મારુતિ સુઝુકી જેવા શેરોમાં વેચવાલીનું દબાણ એ સંકેત આપે છે કે રોકાણકારો આગામી સમયમાં નિકાસ અને સપ્લાય ચેઈન અંગે સાવધ છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ટેરિફ વધારવામાં આવે છે, તો ભારતીય પ્રોડક્ટ્સ મોંઘી થઈ શકે છે, જેનાથી માંગ પર અસર પડી શકે છે. આ અનિશ્ચિતતાએ બજારમાં ડરનું વાતાવરણ ઉભું કર્યું અને રક્ષણાત્મક અભિગમ અપનાવતા રોકાણકારોએ વેચવાલીને પ્રાધાન્ય આપ્યું.
4. રૂપિયો નબળો પડવો અને આયાત ખર્ચમાં વધારો
ભારતીય રૂપિયો ડોલર સામે સતત નબળો પડી રહ્યો છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર અને બજાર માટે ચિંતાનો વિષય છે. જ્યારે રૂપિયો ઘટે છે, ત્યારે ભારતનો આયાત ખર્ચ (Import Cost) વધી જાય છે, ખાસ કરીને કાચા તેલની આયાત મોંઘી બને છે. મોંઘું ક્રૂડ ઓઈલ એટલે કે દેશમાં મોંઘવારી વધવાની શક્યતા.
મંગળવારે રૂપિયાના અવમૂલ્યનથી માર્કેટનું સેન્ટીમેન્ટ બગડ્યું. નબળા રૂપિયાને કારણે તેલ અને ગેસ તેમજ પેઈન્ટ કંપનીઓના શેરો પર નેગેટિવ અસર જોવા મળી. આ ઉપરાંત, નબળો રૂપિયો વિદેશી રોકાણકારો માટે વળતર ઘટાડી દે છે, તેથી તેઓ ભારતીય માર્કેટમાંથી બહાર નીકળવાનું વધુ પસંદ કરે છે. આ ચક્રવ્યુહમાં ફસાઈને બજારે લગભગ ૩ લાખ કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિ ગુમાવી દીધી.
5. પ્રોફિટ બુકિંગ અને ટેકનિકલ કરેક્શન
માર્કેટ છેલ્લા ઘણા સમયથી એક મર્યાદિત રેન્જમાં અથવા તેજી તરફ આગળ વધી રહ્યું હતું. જ્યારે બજાર લાંબા સમય સુધી ઉંચા સ્તરે રહે છે, ત્યારે ‘પ્રોફિટ બુકિંગ’ આવવું સ્વાભાવિક છે. મોટા રોકાણકારો અને ફંડ હાઉસે ઉંચા મથાળે નફો મેળવવાનું નક્કી કર્યું, જેનાથી બજારમાં વેચવાલીનો અવિરત પ્રવાહ શરૂ થયો.
ટેકનિકલ રીતે જોઈએ તો, નિફ્ટી અને સેન્સેક્સ તેમના મહત્વના સપોર્ટ લેવલ (Support Levels) તોડી રહ્યા હતા. જ્યારે કોઈ મહત્વનું લેવલ તૂટે છે, ત્યારે એલ્ગોરિધમિક ટ્રેડિંગ અને સ્ટોપ-લોસ ટ્રિગર થવાને કારણે ઘટાડો ઝડપી બને છે. મંગળવારે સેન્સેક્સમાં ૮૦૦ પોઈન્ટનો જે આંચકો આવ્યો, તે ઘણા અંશે પેનિક સેલિંગ (Panic Selling) નું પરિણામ હતું. રોકાણકારોમાં એવી બીક પેસી ગઈ હતી કે જો અત્યારે નહીં નીકળીએ તો વધુ નુકસાન વેઠવું પડશે, અને આ દોડાદોડીમાં બજાર ‘ભરભરાટ’ નીચે પડી ગયું.
