મોડી રાત્રે ખાવાની આદત કેવી રીતે બગાડે છે તમારું ફાસ્ટિંગ સુગર લેવલ?

શું ડાયાબિટીસને આહારથી મટાડી શકાય? જાણો દવા અને ડાયટ વચ્ચેના સચોટ સંતુલનનું ગણિત.

વિશ્વભરમાં ડાયાબિટીસના કેસોમાં થઈ રહેલો ચિંતાજનક વધારો આરોગ્ય ક્ષેત્રે મોટો પડકાર બની રહ્યો છે. ખાસ કરીને ‘ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ’ એ હવે માત્ર વૃદ્ધોનો રોગ નથી રહ્યો, પરંતુ યુવાનોમાં પણ તે ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ રોગને માત્ર દવાઓથી જ નહીં, પરંતુ ‘ડાયટ અને લાઈફસ્ટાઈલ’ દ્વારા પણ અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે. મુંબઈની જાણીતી વોકહાર્ટ હોસ્પિટલના નિષ્ણાતોએ આ અંગે કેટલીક ક્રાંતિકારી ટિપ્સ આપી છે.

આજના સમયમાં ડાયાબિટીસ એ જીવનશૈલીનો રોગ બની ગયો છે. મુંબઈ સેન્ટ્રલ સ્થિત વોકહાર્ટ હોસ્પિટલના એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ અને ડાયાબિટીસ નિષ્ણાત ડૉ. પ્રણવ ઘોડી જણાવે છે કે, “ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસનું મુખ્ય મૂળ કારણ ‘ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર’ (Insulin Resistance) છે. જ્યારે શરીર ઇન્સ્યુલિનનો યોગ્ય ઉપયોગ કરી શકતું નથી, ત્યારે લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધે છે. આ સ્થિતિમાં આહારમાં ફેરફાર કરવા એ રોગના વ્યવસ્થાપનમાં સૌથી મજબૂત હથિયાર સાબિત થઈ શકે છે.”

ડાયટ દ્વારા ગ્લુકોઝ લેવલ કેવી રીતે સુધરશે?

નવા નિદાન થયેલા દર્દીઓ, ખાસ કરીને જેઓ મેદસ્વી છે, તેમના માટે આહારમાં સુધારો કરવાથી ગ્લુકોઝનું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટી શકે છે. ડૉ. ઘોડીના મતે, યોગ્ય આહાર લેવાથી ઘણા કિસ્સાઓમાં દવાઓ શરૂ કરવામાં વિલંબ કરી શકાય છે અથવા દવાનો ડોઝ ઘટાડી શકાય છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે ડાયાબિટીસ એ મેટાબોલિક રોગ છે અને તેનું નિયંત્રણ વજન, કસરત, ઊંઘ અને તણાવ જેવા અનેક પરિબળો પર આધાર રાખે છે.

ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ગોલ્ડન ડાયટ ટિપ્સ

ડૉક્ટરે ડાયાબિટીસને મેનેજ કરવા માટે કેટલાક સામાન્ય પણ અત્યંત અસરકારક સિદ્ધાંતો આપ્યા છે:

• હાઇ-ફાઇબર ખોરાક: શાકભાજી, આખા અનાજ, કઠોળ અને બદામનો સમાવેશ કરો. ફાઇબર સુગરના શોષણને ધીમું કરે છે.

• પ્રોટીનનું મહત્વ: તમારા દરેક ભોજનમાં પ્રોટીન હોવું જોઈએ. તે શરીરમાં ગ્લુકોઝનું શોષણ ધીમું કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

• રીફાઇન્ડ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સને કહો ‘ના’: સફેદ બ્રેડ, પોલિશ્ડ ચોખા અને મીઠાઈઓ બ્લડ સુગરમાં અચાનક ઉછાળો લાવે છે, તેથી તેને ટાળવા જોઈએ.

• મોડી રાત્રે ખાવાનું બંધ કરો: મોડી રાત્રે ભારે ભોજન લેવાથી સવારના ફાસ્ટિંગ સુગર લેવલ પર નકારાત્મક અસર પડે છે.

ક્રેશ ડાયેટ અને દવાનું સંતુલન

ઘણા લોકો ઝડપથી વજન ઘટાડવા માટે ‘ક્રેશ ડાયેટ’ (ભૂખ્યા રહેવું) અપનાવે છે. ડૉ. ઘોડી ચેતવણી આપે છે કે આનાથી સુગર લેવલમાં ભારે અસ્થિરતા આવી શકે છે. વળી, જો કોઈ વ્યક્તિનું સુગર લેવલ ઘણું વધારે હોય, તો માત્ર ડાયટ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે ડોક્ટરની સલાહ મુજબ દવા લેવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. દવા અને આહાર એકબીજાના પૂરક છે. જો દવાઓ અવગણવામાં આવે, તો તે કિડની, હૃદય અને આંખો જેવી જટિલ સમસ્યાઓ નોંતરી શકે છે.

૨૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના આ હેલ્થ રિપોર્ટ મુજબ, ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ એ અંત નથી, પણ એક નવી અને શિસ્તબદ્ધ શરૂઆત છે. વજન પર નિયંત્રણ, નિયમિત તપાસ અને યોગ્ય આહાર સાથે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ પણ કોઈપણ આડઅસર વગર સક્રિય અને લાંબુ જીવન જીવી શકે છે.