સફેદ ચોખાના ઢોકળા બનાવવાની આ રીત તમે ક્યારેય નહીં જોઈ હોય
જ્યારે પણ કંઈક હળવું, પૌષ્ટિક અને ચટપટું ખાવાનું મન થાય, ત્યારે સૌથી પહેલા મગજમાં આવે—ઢોકળા! સામાન્ય રીતે આપણે બેસનના ખમણ ઢોકળા ખાતા હોઈએ છીએ, પણ શું તમે ક્યારેય ચોખાના સફેદ ઢોકળા (જેને ગુજરાતમાં ‘ઈદડા’ પણ કહેવાય છે) ટ્રાય કર્યા છે?
ચોખાના ઢોકળા ખાવામાં હળવા હોવાની સાથે તેનો સ્વાદ એકદમ સોડમદાર હોય છે. તેને તમે સવારના નાસ્તામાં, બાળકોના ટિફિનમાં કે સાંજે ચા સાથે મજેથી ખાઈ શકો છો. તો ચાલો, આજે તમારા રસોડામાં બનાવીએ રૂ જેવા પોચા ચોખાના ઢોકળા.
તૈયારીનો સમય:
-
પલાળવાનો સમય: 4-5 કલાક
-
આથો (Fermentation) લાવવાનો સમય: 7-8 કલાક (આખી રાત)
-
બનાવવાનો સમય: 20 મિનિટ
જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
ખીરું (બેટર) બનાવવા માટે:
-
ચોખા: 1.5 કપ (કોઈપણ નાના દાણાવાળા ચોખા જેમ કે ખીચડીયા અથવા કોલમ)
-
અડદની દાળ: 1/2 કપ (ફોતરા વગરની)
-
ખાટું દહીં: 1/2 કપ (દહીં જેટલું ખાટું હશે, ઢોકળા એટલા જ જાળીદાર બનશે)
-
આદુ-મરચાની પેસ્ટ: 1 મોટી ચમચી
-
તેલ: 2 મોટી ચમચી (ખીરામાં નાખવા માટે)
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ
-
ખાંડ: 1 નાની ચમચી (સ્વાદને બેલેન્સ કરવા માટે)
-
ઈનો (Fruit Salt): 1 નાની ચમચી અથવા અડધી ચમચી ખાવાનો સોડા
વઘાર (Tempering) માટે:
-
તેલ: 2 મોટી ચમચી
-
રાઈ: 1 નાની ચમચી
-
સફેદ તલ: 1 નાની ચમચી
-
મીઠો લીમડો: 8-10 નંગ
-
લીલા મરચાં: 2-3 (વચ્ચેથી ચીરેલા)
-
કોથમીર: ઝીણી સમારેલી
-
મરી પાવડર: ઉપરથી છાંટવા માટે
બનાવવાની રીત (The Method)
સ્ટેપ 1: દાળ અને ચોખાને પલાળવા
સૌ પ્રથમ ચોખા અને અડદની દાળને અલગ-અલગ વાસણમાં લો. તેને 3-4 વાર ચોખ્ખા પાણીથી ધોઈ લો. હવે તેમાં પૂરતું પાણી નાખીને ઓછામાં ઓછા 4 થી 5 કલાક પલાળવા માટે છોડી દો.
સ્ટેપ 2: પીસીને ખીરું તૈયાર કરવું
જ્યારે દાળ અને ચોખા બરાબર પલળી જાય, ત્યારે તેનું બધું પાણી નિતારી લો. હવે મિક્સર જારમાં પહેલા ચોખા લો અને થોડું દહીં નાખીને તેને કરકરા (સોજી જેવા) પીસી લો. ત્યારબાદ અડદની દાળને એકદમ ઝીણી પીસી લો. બંનેને એક મોટા વાસણમાં કાઢી બરાબર મિક્સ કરી લો. ધ્યાન રહે, ખીરું બહુ ઘટ્ટ કે બહુ પાતળું ન હોવું જોઈએ.
સ્ટેપ 3: આથો લાવવો (સૌથી મહત્વનું સ્ટેપ)
તૈયાર ખીરાને ઢાંકીને કોઈ ગરમ જગ્યાએ 7-8 કલાક અથવા આખી રાત માટે રાખી દો. બીજા દિવસે સવારે તમે જોશો કે ખીરું ફૂલી ગયું હશે અને તેમાં નાના-નાના પરપોટા દેખાશે. આ જ આથો ઢોકળાને સોફ્ટ બનાવશે.
સ્ટેપ 4: મસાલા ઉમેરવા
હવે આ આથો આવેલા ખીરામાં આદુ-મરચાની પેસ્ટ, મીઠું, ખાંડ અને 2 ચમચી તેલ નાખો. તેલ નાખવાથી ઢોકળા ગળામાં ડૂચો નથી વળતા અને એકદમ નરમ રહે છે. તેને બરાબર ફેંટી લો.
સ્ટેપ 5: સ્ટીમિંગની તૈયારી
એક ઢોકળિયામાં (સ્ટીમરમાં) 2 ગ્લાસ પાણી નાખી ગરમ કરવા મૂકો. જે થાળીમાં ઢોકળા બનાવવાના હોય, તેને તેલ લગાવી ચીકણી કરી લો.
સ્ટેપ 6: ઈનોનો જાદુ
જ્યારે સ્ટીમરમાં પાણી ઉકળવા લાગે, ત્યારે ખીરામાં ઈનો નાખો અને તેના પર એક ચમચી પાણી નાખો. જેવું ફીણ થવા લાગે, તેને હળવા હાથે એક જ દિશામાં મિક્સ કરો. હવે તરત જ આ ખીરાને તેલવાળી થાળીમાં પાથરી દો. ઉપરથી થોડો મરી પાવડર છાંટો (આ દેખાવમાં અને સ્વાદમાં ખૂબ સરસ લાગે છે).
સ્ટેપ 7: ઢોકળા બાફવા
થાળીને સ્ટીમરની અંદર મૂકો અને ઢાંકણ બંધ કરી મધ્યમ-તેજ તાપ પર 12 થી 15 મિનિટ સુધી ચઢવા દો. 12 મિનિટ પછી ચપ્પુ નાખી ચેક કરો, જો ચપ્પુ ચોખ્ખું બહાર આવે, તો સમજવું કે ઢોકળા તૈયાર છે. તેને બહાર કાઢી 5 મિનિટ ઠંડા થવા દો.
સ્ટેપ 8: ચટપટો વઘાર
એક નાની કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો. તેમાં રાઈ નાખો, રાઈ તતડે એટલે તલ, લીમડો અને લીલા મરચાં નાખો. ગેસ બંધ કરી આ વઘારને તૈયાર ઢોકળા પર ચારે બાજુ ફેલાવી દો.
પ્રો-ટિપ્સ
-
દહીંનો ઉપયોગ: જો તમારી પાસે ખાટું દહીં નથી, તો તમે ખીરામાં અડધા લીંબુનો રસ પણ નાખી શકો છો.
-
ખીરાની કન્સિસ્ટન્સી: ખીરું ઈડલીના ખીરા જેવું હોવું જોઈએ. વધુ પાણી હશે તો ઢોકળા બેસી જશે અને સ્પોન્જી નહીં બને.
-
ઈનો ક્યારે નાખવો: ઈનો ત્યારે જ નાખવો જ્યારે તમારું સ્ટીમર તૈયાર હોય. ઈનો નાખ્યા પછી ખીરાને લાંબો સમય બહાર ન રાખવું, નહિતર ઢોકળા ફૂલશે નહીં.
ઢોકળાને મનગમતા આકારમાં કાપી લો. તેને તાજી કોથમીરથી સજાવો અને સીંગદાણાની ચટણી અથવા તીખી લીલી ચટણી સાથે સર્વ કરો. વિશ્વાસ રાખો, ઘરે બનેલા આ તાજા ઢોકળા સામે તમે બજારના ઢોકળા ભૂલી જશો!

