સ્માર્ટફોન યુઝર્સ માટે રેડ એલર્ટ! શું તમારા ફોન પર પણ છે ‘God Mode’ વાયરસનો કબજો?

Android God Mode: તમારા બેંક એકાઉન્ટ અને પર્સનલ ડેટા પર નવો ખતરો, સરકારની મોટી ચેતવણી.

આજના યુગમાં આપણો સ્માર્ટફોન આપણી તિજોરી, આપણી બેંક અને આપણી અંગત ડાયરી બધું જ છે. પરંતુ વિચારો, જો કોઈ અદ્રશ્ય શક્તિ તમારા ફોન પર એવી રીતે કબજો કરી લે કે તમે તમારા જ ફોનમાં માત્ર એક ‘દર્શક’ બનીને રહી જાઓ? તાજેતરમાં ભારત સરકારની સુરક્ષા એજન્સીઓએ Android સ્માર્ટફોન યુઝર્સ માટે એક અત્યંત ગંભીર ચેતવણી જાહેર કરી છે. આ નવા જોખમને ‘Android God Mode’ કહેવામાં આવી રહ્યું છે. નામ પરથી આ કોઈ ગેમ જેવું લાગે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ એક એવો ખતરનાક માલવેર છે જે તમારા ફોનને ‘ડિજિટલ ગુલામ’ બનાવી દે છે.

શું છે Android God Mode અને તે કેટલો ખતરનાક છે?

તેને ‘ગોડ મોડ’ એટલા માટે કહેવામાં આવે છે કારણ કે એકવાર ફોનમાં ઘૂસ્યા પછી તેની પાસે લગભગ અમર્યાદિત અધિકારો આવી જાય છે. આ માલવેર એન્ડ્રોઇડની ‘એક્સેસિબિલિટી સર્વિસ’ (Accessibility Service) નો ગેરફાયદો ઉઠાવે છે. સામાન્ય રીતે આ સર્વિસ દિવ્યાંગ લોકોની મદદ માટે બનાવવામાં આવી હતી, જેથી ફોન સ્ક્રીન વાંચી શકે અથવા જાતે ટાસ્ક પરફોર્મ કરી શકે. પરંતુ આ વાયરસ આ જ ફીચરને પોતાની તાકાત બનાવી લે છે.

આ વાયરસ તમારા ફોન સાથે શું-શું કરી શકે છે?

• આખી સ્ક્રીન પર નજર: તે તમારી સ્ક્રીન પર થતી દરેક હલચલને રેકોર્ડ કરી શકે છે. તમે વોટ્સએપ પર શું લખી રહ્યા છો કે ફેસબુક પર શું જોઈ રહ્યા છો, બધું જ તેને ખબર હોય છે.

• OTP ની ચોરી: સૌથી મોટું જોખમ બેંકિંગ ફ્રોડનું છે. તે તમારા ઇનબોક્સમાંથી OTP (વન ટાઈમ પાસવર્ડ) વાંચી શકે છે અને તેને હેકર્સને મોકલી શકે છે.

• કેમેરા અને માઇક્રોફોનનો ઉપયોગ: તે બેકગ્રાઉન્ડમાં તમારા ફોનનો કેમેરો ચાલુ કરી શકે છે અને તમારી વાતો સાંભળી શકે છે, અને તમને તેની ખબર પણ નહીં પડે.

• તેને હટાવવો મુશ્કેલ: આ માલવેર પોતાની જાતને ફોનના ‘ડિફોલ્ટ લોન્ચર’ તરીકે સેટ કરી લે છે, જેના કારણે તેને ડિલીટ કરવો અશક્ય જેવો બની જાય છે.

તે તમારા ફોનમાં કેવી રીતે પહોંચે છે?

હેકર્સ આ વાયરસને સીધો તમારા ફોનમાં નથી મોકલતા, પરંતુ તેને ‘નકલી એપ્સ’ ની પાછળ છુપાવીને મોકલે છે. ઘણીવાર લોકો લાલચમાં આવીને અથવા જરૂરિયાત મુજબ ઇન્ટરનેટ પરથી એવી એપ્સ ડાઉનલોડ કરી લે છે જે ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પર ઉપલબ્ધ હોતી નથી.

• બેંકિંગ અને યુટિલિટી એપ્સ: હેકર્સ અવારનવાર બેંકના નામે અથવા વીજળી બિલ ભરવાની નકલી એપની લિંક SMS કે વોટ્સએપ દ્વારા મોકલે છે.

• અજાણી લિંક્સ: “ફ્રી રિચાર્જ” અથવા “બમ્પર લોટરી” જેવા મેસેજ સાથે આવેલી લિંક્સ આ માલવેરના સૌથી મોટા સ્ત્રોત છે.

• અનટ્રસ્ટેડ સોર્સ: જ્યારે તમે કોઈ વેબસાઇટ (APK ફાઇલ) પરથી એપ ઇન્સ્ટોલ કરો છો, ત્યારે સુરક્ષા કવચ તૂટી જાય છે અને ‘ગોડ મોડ’ તમારા ફોનમાં ઘર બનાવી લે છે.

કેવી રીતે ઓળખવું કે તમારો ફોન જોખમમાં છે?

જો તમારા ફોનમાં નીચે મુજબના ફેરફારો દેખાઈ રહ્યા છે, તો સમજી લેવું કે કંઈક ગરબડ છે:

1. વારંવાર પરમિશન માંગવી: જો કોઈ સાધારણ એપ વારંવાર ‘એક્સેસિબિલિટી સર્વિસ’ ઓન કરવા માટે કહે, તો સાવધ થઈ જાઓ.

2. લોન્ચર બદલાવું: જો તમારા ફોનનું હોમ સ્ક્રીન ઇન્ટરફેસ અચાનક બદલાઈ ગયું હોય અથવા એપ પોતાની જાતને ડિફોલ્ટ લોન્ચર બનાવવાનું દબાણ કરી રહી હોય.

3. બેટરી જલ્દી ખતમ થવી: માલવેર બેકગ્રાઉન્ડમાં કેમેરા અને ડેટાનો ઉપયોગ કરે છે, જેનાથી ફોન ગરમ થાય છે અને બેટરી ઝડપથી ઉતરે છે.

4. અનઇન્સ્ટોલ ન થવું: જો તમે કોઈ શંકાસ્પદ એપને ડિલીટ કરવાની કોશિશ કરી રહ્યા હોવ અને તે ‘ડિવાઈસ એડમિન’ પરમિશનનું બહાનું કાઢીને ડિલીટ ન થતી હોય.

5. કોલ ફોરવર્ડિંગ: જો તમને અચાનક ખબર પડે કે તમારા કોલ કોઈ બીજા નંબર પર ફોરવર્ડ થઈ રહ્યા છે.

જો વાયરસ આવી ગયો હોય, તો તેને કેવી રીતે હટાવવો? (સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ)

ભારતની સાયબર સુરક્ષા એજન્સીએ આ ‘ગોડ મોડ’ ને ખતમ કરવા માટે કેટલીક પાકી રીતો બતાવી છે. ગભરાશો નહીં, બસ આ સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:

1. ફોનને ‘સેફ મોડ’ (Safe Mode) માં બૂટ કરો

મોટાભાગના માલવેર સામાન્ય મોડમાં કામ કરે છે. ફોનને સેફ મોડમાં નાખવાથી થર્ડ-પાર્ટી એપ્સ કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે. આનાથી માલવેરનું કંટ્રોલ નબળું પડી જાય છે અને તમે તેને સરળતાથી શોધી શકો છો.

2. ડિફોલ્ટ લોન્ચર બદલો

સેટિંગ્સમાં જાઓ અને ‘Apps’ અથવા ‘Default Apps’ સેક્શન શોધો. ત્યાં ‘Home App’ અથવા ‘Launcher’ માં જઈને સિસ્ટમના અસલી લોન્ચર (જેમ કે- Samsung One UI, MiUI, કે Pixel Launcher) ને ફરીથી ડિફોલ્ટ સેટ કરો. આનાથી માલવેરનો ઇન્ટરફેસ પરનો કબજો તૂટી જશે.

3. શંકાસ્પદ એપ્સને અનઇન્સ્ટોલ કરો

સેટિંગ્સના ‘Apps’ સેક્શનમાં જઈને તે તમામ એપ્સને ડિલીટ કરી દો જે તમે તાજેતરમાં ડાઉનલોડ કરી છે અથવા જેને તમે પોતે ઇન્સ્ટોલ કરી નહોતી.

4. એડમિન પરમિશન અને એક્સેસિબિલિટી રિવ્યૂ કરો

સેટિંગ્સમાં Accessibility અને Device Admin Apps સર્ચ કરો. ત્યાં જુઓ કે કઈ એપને એડમિન પાવર મળેલો છે. કોઈપણ અજાણી કે શંકાસ્પદ એપની પરમિશન તરત જ બંધ કરી દો.

5. કોલ ફોરવર્ડિંગ ડિસેબલ કરો

આ માલવેર અવારનવાર કોલ ફોરવર્ડિંગ ઓન કરી દે છે. તેને હટાવવા માટે તમારા ફોનના ડાયલર પરથી ##002# ડાયલ કરો. આ કોડ તમામ પ્રકારના કોલ ફોરવર્ડિંગને એક ઝટકામાં બંધ કરી દે છે.

6. ફેક્ટરી રિસેટ (અંતિમ વિકલ્પ)

જો ઉપરની કોઈ પણ રીત કામ ન કરે, તો તમારા જરૂરી ડેટાનું બેકઅપ લો અને ફોનને ‘Factory Data Reset’ કરી દો. આનાથી ફોનનો તમામ ડેટા સાફ થઈ જશે અને વાયરસ પણ જડમૂળથી ખતમ થઈ જશે.