સ્વાદુપિંડનું કેન્સર હવે જીવલેણ નહીં રહે! જાણો કેવી રીતે આ નવી ટેકનોલોજી બચાવશે લાખો જીવ.
વર્તમાન સમયમાં જ્યારે ટેકનોલોજી આપણા જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં પગપેસારો કરી રહી છે, ત્યારે મેડિકલ ક્ષેત્રે એક આશાસ્પદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાના વૈજ્ઞાનિકોએ એક એવી આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સિસ્ટમ વિકસાવી છે જે જીવલેણ ગણાતા સ્વાદુપિંડના કેન્સર (Pancreatic Cancer) ને ડૉક્ટરો દ્વારા નિદાન કરવામાં આવે તે પહેલાં જ શોધી કાઢવામાં સક્ષમ છે. આ ટેકનોલોજીથી કેન્સરની સારવારમાં એક નવો વળાંક આવવાની અપેક્ષા છે.
REDMOD: અદ્રશ્યને જોવાની ક્ષમતા ધરાવતું સાધન
આ ખાસ AI સિસ્ટમનું નામ ‘REDMOD’ રાખવામાં આવ્યું છે. તેને મેયો ક્લિનિક અને યુનિવર્સિટી ઓફ ટેક્સાસ એમડી એન્ડરસન કેન્સર સેન્ટરના નિષ્ણાતો દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ ટૂલની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે CT સ્કેન રિપોર્ટ્સનું એટલું ઝીણવટભર્યું વિશ્લેષણ કરે છે જે માનવ આંખ માટે અશક્ય છે.
સામાન્ય રીતે જ્યારે રેડિયોલોજિસ્ટ CT સ્કેન જુએ છે, ત્યારે તેમને પેશીઓની રચનામાં થતા અત્યંત સૂક્ષ્મ ફેરફારો દેખાતા નથી. પરંતુ REDMOD આ પેશીઓની રચના અને બંધારણમાં આવતા એવા માઇક્રોસ્કોપિક ફેરફારોને પકડી લે છે, જે ભવિષ્યમાં કેન્સર બનવાની દિશામાં પ્રથમ સંકેત હોઈ શકે છે.
સંશોધન અને સફળતાના આંકડા
વૈજ્ઞાનિકોએ આ સિસ્ટમને તૈયાર કરવા માટે તેને 969 CT સ્કેન પર તાલીમ આપી હતી. ત્યારબાદ, તેનું પરીક્ષણ કરવા માટે અલગ-અલગ ઈમેજીસનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો. આ પરીક્ષણમાં સામે આવ્યું કે:
-
ઝડપી નિદાન: REDMOD એ સરેરાશ 16 મહિના પહેલા કેન્સરના સંકેતો ઓળખી કાઢ્યા હતા.
-
નિષ્ણાતો કરતાં બમણી ક્ષમતા: નિષ્ણાત ડૉક્ટરો જે સ્કેન જોઈને કેન્સર ઓળખી શક્યા નહોતા, તેના કરતા આ AI નો ડિટેક્શન રેટ બમણો જોવા મળ્યો હતો.
-
અગાઉથી ચેતવણી: કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો આ સિસ્ટમે કેન્સરનું નિદાન થાય તેના બે વર્ષ કે તેથી વધુ સમય પહેલા જ જોખમની ચેતવણી આપી દીધી હતી.
પરીક્ષણના ચોંકાવનારા પરિણામો
વૈજ્ઞાનિકોએ આ AI ને 63 એવા દર્દીઓના સ્કેન આપ્યા હતા જેમને અગાઉ માનવ રેડિયોલોજિસ્ટ્સ દ્વારા ‘ઓલ ક્લિયર’ એટલે કે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ પાછળથી તેમને કેન્સર થયું હતું. આશ્ચર્યજનક રીતે, REDMOD એ આ 63 માંથી 46 કેસોને શંકાસ્પદ તરીકે ચોકસાઈપૂર્વક ઓળખી કાઢ્યા હતા.
જો કે, કોઈપણ નવી ટેકનોલોજીની જેમ તેમાં પણ કેટલાક પડકારો છે. પરીક્ષણ દરમિયાન 430 તંદુરસ્ત લોકોમાંથી 81 ને સિસ્ટમે ભૂલથી શંકાસ્પદ ગણાવ્યા હતા. આનો અર્થ એ થયો કે આ લોકોને વધારાના ટેસ્ટ કરાવવા પડી શકે છે, પણ કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીમાં ‘ખોટી ચેતવણી’ એ ‘મોડી ચેતવણી’ કરતા વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે.
શા માટે આ શોધ મહત્વની છે?
સ્વાદુપિંડનું કેન્સર એ સાયલન્ટ કિલર માનવામાં આવે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં જ્યારે તેનું નિદાન થાય છે ત્યારે તે છેલ્લા સ્ટેજ પર પહોંચી ગયું હોય છે, જેના કારણે બચવાની શક્યતા ખૂબ ઓછી રહે છે. જો આ AI ની મદદથી બે-ત્રણ વર્ષ વહેલી જાણકારી મળી જાય, તો ડોક્ટરો સમયસર સર્જરી કે કીમોથેરાપી શરૂ કરી શકે છે, જે દર્દીનો જીવ બચાવવામાં નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
