ચેતી જજો! ચામાં ખાંડ છોડવી પૂરતી નથી, તમારી આ ૩ રોજિંદી આદતો શરીરને અંદરથી બનાવી રહી છે ડાયાબિટીસનું ઘર
આજના આધુનિક યુગમાં સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ વધી છે, પરંતુ તેની સાથે કેટલીક ગેરસમજો પણ ઘર કરી ગઈ છે. આજકાલ એક નવો ટ્રેન્ડ શરૂ થયો છે – સવારે ઉઠીને ખાંડ વગરની ચા (નબળી ચા) કે બ્લેક કોફી પીવી અને એવું માની લેવું કે આપણે ડાયાબિટીસ જેવા ગંભીર રોગથી સંપૂર્ણ સુરક્ષિત થઈ ગયા છીએ. જો તમે પણ એવું વિચારતા હોવ કે માત્ર ચા કે કોફીમાંથી ખાંડ કાઢી નાખવાથી ડાયાબિટીસ ક્યારેય નહીં થાય, તો સાવધાન થઈ જવાની જરૂર છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ વાસ્તવિકતા અત્યંત આંખ ઉઘાડનારી છે. મુંબઈની જાણીતી સૈફી હોસ્પિટલના સિનિયર એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ ડૉ. શેહલા શેખ કહે છે કે, “ફક્ત ખાંડ છોડી દેવાથી ડાયાબિટીસનું જોખમ ટળી જતું નથી. આજે એવા અસંખ્ય દર્દીઓ સામે આવી રહ્યા છે જેઓ મીઠાઈ ખાતા નથી, છતાં તેમનું બ્લડ સુગર લેવલ આકાશે આંબી રહ્યું છે.”
શા માટે માત્ર ખાંડ છોડવી પૂરતી નથી?
ડૉ. શેહલા શેખે આ અંગે વિસ્તૃત માહિતી આપતા જણાવ્યું કે, લોકો માને છે કે ડાયાબિટીસનો એકમાત્ર દુશ્મન ખાંડ છે. પરંતુ ખરો ખતરો આપણી રોજિંદી ભયાનક જીવનશૈલીમાં છુપાયેલો છે. સવારથી સાંજ સુધી ખુરશી પર ચીપકી રહેવું, પૂરતી ઊંઘ ન લેવી, માનસિક તણાવ અને બજારમાં મળતા પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું સેવન આપણી સિસ્ટમને અંદરથી ખોખલી કરી રહ્યું છે. ઓફિસમાં સતત ૮ થી ૧૦ કલાક લેપટોપ સામે બ્રેક લીધા વિના બેસી રહેવાની આદત શરીરને ઇન્સ્યુલિન પ્રત્યે સંવેદનશીલ (Insulin Resistant) બનાવી દે છે.
ડાયાબિટીસ પાછળના છુપા વિલન: સુગર વિરુદ્ધ લાઈફસ્ટાઈલ
| લાઈફસ્ટાઈલના પરિબળો | શરીર પર થતી નકારાત્મક અસર | શા માટે ડાયાબિટીસ વધે છે? | નિવારણ માટેનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય |
| લાંબા સમય સુધી બેસી રહેવું | સ્નાયુઓ નિષ્ક્રિય બને છે અને ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ કરી શકતા નથી. | ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર (Insulin Resistance) વધે છે, જે ગ્લુકોઝ લેવલ વધારે છે. | દર કલાકે સીટ પરથી ઉભા થાઓ, ૨-૩ મિનિટ વોક કરો. |
| મોડી રાત્રે જાગવું (અપૂરતી ઊંઘ) | શરીરની જૈવિક ઘડિયાળ ખોરવાય છે, હોર્મોન્સ અસંતુલિત થાય છે. | કોર્ટિસોલ (સ્ટ્રેસ હોર્મોન) વધવાથી ઇન્સ્યુલિન કામ કરવાનું બંધ કરે છે. | રોજિંદા જીવનમાં ૭ થી ૮ કલાકની ગાઢ ઊંઘ અનિવાર્ય બનાવો. |
| સુગર-ફ્રી પ્રોડક્ટ્સનો ભ્રમ | પ્રોસેસ્ડ લોટ, રિફાઈન્ડ તેલ અને કેમિકલ્સનું છુપું સેવન. | હાઈ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ લોહીમાં જઈને અંતે સુગરમાં જ રૂપાંતરિત થાય છે. | પેકેજ્ડ ફૂડના બદલે નેચરલ હોલ ફૂડ અને ફાઈબર આહારમાં લો. |
૧. બેઠાડુ જીવનશૈલી: ‘સીટિંગ ઈઝ ધ ન્યૂ સ્મોકિંગ’
વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો દર્શાવે છે કે જે લોકો દિવસનો મોટો ભાગ બેસીને વિતાવે છે, તેમના સ્નાયુઓ લોહીમાં રહેલા ગ્લુકોઝને ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરવાની ક્ષમતા ગુમાવી બેસે છે. ડૉ. શેહલા શેખના જણાવ્યા મુજબ, “આજની બેઠાડુ જીંદગી ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલનું મુખ્ય મૂળ છે. કલાકો સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવું એ ધૂમ્રપાન (Smoking) જેટલું જ ઘાતક સાબિત થઈ રહ્યું છે.”
૨. મોડી રાતનું જાગરણ અને સ્ક્રીન ટાઈમ
આજના ડિજિટલ યુગમાં લોકો મોડી રાત સુધી મોબાઈલ સ્ક્રીન સ્ક્રોલ કરતા રહે છે અથવા ઓફિસનું કામ કરે છે. જ્યારે શરીરને ૭ થી ૮ કલાકનો પૂરતો આરામ નથી મળતો, ત્યારે મગજ સતત તણાવની સ્થિતિમાં રહે છે. આનાથી શરીરમાં ‘કોર્ટિસોલ’ નામના હોર્મોનનું સ્તર વધે છે. આ હોર્મોન લીવરને વધુ ગ્લુકોઝ છોડવા માટે મજબૂર કરે છે, જેના પરિણામે મીઠું કે ખાંડ ન ખાવા છતાં પણ સવારે ફાસ્ટિંગ સુગર હાઈ આવે છે.
૩. ‘ખાંડ-મુક્ત’ પ્રોડક્ટ્સની ગેરમાર્ગે દોરતી માયાજાળ
બજારમાં મળતા બિસ્કિટ, ડાયેટ નમકીન કે સ્નેક્સ પર મોટા અક્ષરે “Sugar-Free” લખેલું જોઈને લોકો તે ગમે તેટલી માત્રામાં ખાઈ લે છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે આ પ્રોડક્ટ્સમાં ખાંડ ભલે ન હોય, પરંતુ તેને ટેસ્ટી બનાવવા માટે રિફાઈન્ડ લોટ (મેંદો), હાનિકારક હાઈડ્રોજનેટેડ ફેટ અને અતિશય કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ વાપરવામાં આવે છે, જે શરીરમાં જઈને આખરે ગ્લુકોઝ જ બને છે.
જો તમારે ડાયાબિટીસની પકડમાંથી બચવું હોય તો માત્ર ચા મોળી પીવાથી સંતોષ ન માનો. દરરોજ ૩૦ થી ૪૫ મિનિટ ઝડપથી ચાલવાની આદત પાડો. આહારમાં રિફાઈન્ડ કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ ઘટાડીને ફાઈબર, લીલા શાકભાજી અને પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારો. માનસિક શાંતિ માટે યોગ કે મેડિટેશન કરો. યાદ રાખો, વાસ્તવિક પરિવર્તન ફક્ત ચાના કપમાં ખાંડ ઓછી કરવાથી નહીં, પણ તમારી આખી દિનચર્યાને સક્રિય રાખવાથી આવશે.
