મૃત વ્યક્તિના જૂતા-ચંપલ પહેરવા જોઈએ કે નહીં? જાણો આ અંગે ગરુડ પુરાણ શું કહે છે

પિતૃ દોષ અને નકારાત્મક ઉર્જાનું કારણ બની શકે છે મૃત વ્યક્તિના જૂતા-ચંપલ, જાણો શાસ્ત્રોનું સત્ય

સનાતન ધર્મમાં મૃત્યુને જીવનનો અંત નહીં, પરંતુ આત્માની એક નવી યાત્રાની શરૂઆત માનવામાં આવે છે. આ યાત્રા અને મૃત્યુ પછી નિભાવવામાં આવતી પરંપરાઓનું વિગતવાર વર્ણન આપણને હિન્દુ ધર્મની પ્રસિદ્ધ ન્યાયિક સંહિતા સમાન ગ્રંથ ‘ગરુડ પુરાણ’ માં જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે ઘરમાં કોઈ પ્રિયજનનું અવસાન થાય છે, ત્યારે પરિવારના લોકો તેમની યાદો અને તેમના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલી વસ્તુઓને લઈને મૂંઝવણમાં પડી જાય છે. ઘણા લોકો લાગણીશીલ થઈને પોતાના સ્વર્ગસ્થ સ્વજનના જૂતા-ચંપલ, કપડાં કે અન્ય કીમતી સામાન પોતાની પાસે રાખી લે છે અથવા તેનો ઉપયોગ કરવા લાગે છે.

આવા સમયમાં એક મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું મૃત વ્યક્તિના જૂતા-ચંપલ પહેરવા શાસ્ત્રો અનુસાર યોગ્ય છે? ચાલો જાણીએ કે આ વિષયમાં ગરુડ પુરાણ, શાસ્ત્રો અને આપણી ધાર્મિક માન્યતાઓ શું કહે છે અને તેની પાછળનું અસલી કારણ શું છે.

શું મૃત વ્યક્તિના જૂતા-ચંપલ પહેરવા જોઈએ?

ધાર્મિક માન્યતાઓ અને શાસ્ત્રો અનુસાર, મૃત વ્યક્તિના જૂતા-ચંપલ પહેરવાથી સંપૂર્ણપણે બચવું જોઈએ. શાસ્ત્રોમાં આ બાબતને વર્જિત અને અયોગ્ય માનવામાં આવી છે. ગરુડ પુરાણ અનુસાર, વ્યક્તિ જીવતેજીવ જે વસ્તુઓનો સૌથી વધુ અને નિયમિત ઉપયોગ કરે છે, તેમાં તેની શારીરિક ઉર્જા અને જીવન સાથે જોડાયેલા સૂક્ષ્મ તરંગોની અસર લાંબા સમય સુધી રહે છે. જૂતા-ચંપલ સીધા શરીર અને જમીનના સંપર્કમાં રહેતા હોવાથી તેમાં ઉર્જાનો સંચય સૌથી વધુ થાય છે. આથી તેનો ઉપયોગ કરવો જીવિત વ્યક્તિ માટે યોગ્ય માનવામાં આવતો નથી.

શા માટે મૃત વ્યક્તિના જૂતા-ચંપલ ન પહેરવા જોઈએ? તેની પાછળના મુખ્ય કારણો

ધાર્મિક ગ્રંથો, ગરુડ પુરાણ અને લોક માન્યતાઓમાં આની પાછળ કેટલાક ઊંડા આધ્યાત્મિક અને વ્યવહારિક કારણો આપવામાં આવ્યા છે, જે નીચે મુજબ છે:

૧. નકારાત્મક ઉર્જા અને માનસિક અશાંતિ

એવી માન્યતા છે કે મૃત્યુ પછી પણ માણસની કેટલીક સૂક્ષ્મ ઉર્જાઓ તેના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલી વસ્તુઓ, ખાસ કરીને વસ્ત્રો અને જૂતા સાથે જોડાયેલી રહી શકે છે. જ્યારે કોઈ બીજી વ્યક્તિ આ વસ્તુઓ પહેરે છે, ત્યારે તે મૃત ઉર્જાની અસર નવી પહેરનારી વ્યક્તિ પર પડવા લાગે છે. જેના કારણે વ્યક્તિને માનસિક અશાંતિ, વિચિત્ર સપના આવવા, અથવા વગર કારણે કાર્યોમાં અવરોધ જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

૨. પિતૃ દોષનું જોખમ

કેટલીક ધાર્મિક અને જ્યોતિષીય માન્યતાઓ અનુસાર, મૃત વ્યક્તિની અંગત વસ્તુઓનો અયોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવાથી કે તેને ઘરમાં સાચવી રાખવાથી પિતૃઓ નારાજ થઈ શકે છે. શાસ્ત્રો કહે છે કે પૂર્વજોની વસ્તુઓને આદરપૂર્વક વિસર્જિત કે દાન કરવી જોઈએ. આવું ન કરવાથી પરિવારમાં પિતૃ દોષની સ્થિતિ ઊભી થવાની આશંકા રહે છે, જેનાથી ઘરની બરકત અટકી શકે છે.

૩. આત્માનો સાંસારિક મોહ ન છૂટવો

ગરુડ પુરાણ અનુસાર, મૃત્યુ પછી આત્માએ પોતાની આગળની યાત્રા (પરલોક યાત્રા) પર નીકળવાનું હોય છે. આ માટે તેનો સાંસારિક મોહ છૂટવો ખૂબ જ જરૂરી છે. જો પરિવારના સભ્યો મૃત વ્યક્તિની વસ્તુઓનો સતત ઉપયોગ કરતા રહે છે, તો તે આત્માનો પોતાની વસ્તુઓ અને પરિવાર પ્રત્યેનો મોહ સમાપ્ત થતો નથી. આનાથી આત્માની શાંતિમાં અવરોધ આવે છે અને તેને મુક્તિ મળવામાં વિલંબ થાય છે.

૪. યાદોનું ઊંડું થવું અને શોકમાંથી બહાર ન આવી શકવું

આનું એક વ્યવહારિક કારણ એ પણ છે કે જો તમે દિવંગત વ્યક્તિની વસ્તુઓને રોજ તમારી નજર સામે જોશો કે તેનો ઉપયોગ કરશો, તો તમે તેમના જવાના દુઃખમાંથી ક્યારેય બહાર નહીં આવી શકો. આ સ્થિતિ તમને સતત ઉદાસી અને ડિપ્રેશન તરફ ધકેલી શકે છે.

મૃત્યુ પછી આ વસ્તુઓનું શું કરવું જોઈએ?

હવે પ્રશ્ન એ થાય કે જો આ વસ્તુઓને પહેરવાની નથી, તો પછી તેનું શું કરવું? શાસ્ત્રોમાં આના માટે ‘દાન’ ને સૌથી ઉત્તમ માર્ગ બતાવવામાં આવ્યો છે:

• જરૂરિયાતમંદોને દાન કરો: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, વ્યક્તિના અવસાન પછી (ખાસ કરીને તેમની અંતિમ વિધિ અને તેરમા પછી) તેમના જૂતા-ચંપલ, સામાન્ય કપડાં અને દૈનિક ઉપયોગની અન્ય વસ્તુઓ કોઈ ગરીબ કે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને દાન કરી દેવી જોઈએ.

• દાન કરવાથી પુણ્ય મળે છે: એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે કોઈ જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ આ વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે તેના દિલમાંથી નીકળતી દુઆ સીધી મૃત આત્મા સુધી પહોંચે છે. આનાથી મૃત આત્માને શાંતિ અને પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.

• દાગીના અને કીમતી વસ્તુઓનું શું કરવું?: ધ્યાનમાં રાખો કે આ નિયમ માત્ર રોજિંદા ઉપયોગમાં લેવાતા કપડાં અને જૂતા-ચંપલ પર જ લાગુ પડે છે. મૃત વ્યક્તિના સોના-ચાંદીના દાગીના કે કીમતી સંપત્તિ પરિવારના લોકો રાખી શકે છે. પરંતુ તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તેને શુદ્ધ કરવી (ગંગાજળ છાંટવું કે સોની પાસે ઓગળાવીને નવા ઘાટ આપવા) જરૂરી માનવામાં આવે છે.

સમગ્રપણે જોઈએ તો, ગરુડ પુરાણ અને સનાતન પરંપરા આપણને એ જ શીખવે છે કે જે ચાલ્યું ગયું છે, તેની વસ્તુઓ પ્રત્યે મોહ રાખવાને બદલે તેને વિસર્જિત કે દાન કરી દેવું જ આત્મા અને પરિવાર બંનેના કલ્યાણ માટે યોગ્ય છે. આવું કરવાથી મૃત આત્માને શાંતિ મળે છે અને પરિવારમાં હકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર જળવાઈ રહે છે. જો તમારા ઘરમાં પણ આવી વસ્તુઓ રાખેલી હોય, તો તેને આદરપૂર્વક કોઈ જરૂરિયાતમંદને દાન કરી દો.