શેકેલા ચણા ફોતરાં સાથે ખાવા કે ફોલીને?

જાણો કેમ ચણાની કડક છાલ આંતરડા માટે વરદાન છે, અને કઈ સ્થિતિમાં તેને ફોલીને ખાવી હિતાવહ છે

ભારતીય રસોડામાં અને આપણા રોજિંદા ડાયેટમાં ‘શેકેલા ચણા’ એક એવો સુપરફૂડ નાસ્તો છે જે સસ્તો હોવાની સાથે સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત ગુણકારી છે. વર્ષોથી આપણા વડીલો સાંજના સમયે અથવા ભૂખ લાગે ત્યારે ચણા ખાવાની સલાહ આપતા આવ્યા છે. આયર્ન, પ્રોટીન, ઝિંક અને મેગ્નેશિયમ જેવા પોષક તત્વોથી ભરપૂર આ નાસ્તો વજન ઘટાડવાથી લઈને ડાયાબિટીસ નિયંત્રણ સુધીની દરેક બાબતમાં રામબાણ સાબિત થાય છે. પરંતુ, ચણા ખાતી વખતે અવારનવાર આપણા મનમાં એક મૂંઝવણ ઊભી થાય છે: ચણા તેના ફોતરાં (છાલ) સાથે ખાવા જોઈએ કે ફોલીને? બજારમાં બંને પ્રકારના ચણા મળે છે, પણ સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ કઈ રીત તમારા શરીર માટે સો ટકા પરફેક્ટ છે, ચાલો આ વિગતવાર અહેવાલમાં સમજીએ.

આજના ફિટનેસ યુગમાં લોકો મોંઘા પ્રોટીન સપ્લિમેન્ટ્સ પાછળ હજારો રૂપિયા ખર્ચે છે, જ્યારે તેનાથી વધુ સારું અને શુદ્ધ પોષણ આપણને દેશી શેકેલા ચણામાંથી મળી રહે છે. ચણા શરીરને ત્વરિત ઉર્જા (ઇન્સ્ટન્ટ એનર્જી) આપે છે. જો કે, તેને ફોતરાં સાથે કે ફોતરાં વગર ખાવા, તેનાથી શરીર પર થતી અસરો બદલાઈ જાય છે.

ફોલ્યા વગરના (ફોતરાં સાથેના) ચણા ખાવાના અદભૂત ફાયદા

મોટાભાગના હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ ચણાને તેના ઉપરના કાળા કે બ્રાઉન પડ સાથે જ ખાવાની સલાહ આપે છે. આની પાછળનું મુખ્ય કારણ ફાઈબર છે.

• ભરપૂર ડાયેટરી ફાઇબર: ચણાની છાલમાં અદ્રાવ્ય ફાઈબર (Insoluble Fiber) ખૂબ મોટી માત્રામાં હોય છે. જ્યારે તમે ચણાને ફોલ્યા વગર ખાઓ છો, ત્યારે આ ફાઈબર સીધું તમારા આંતરડામાં પહોંચે છે. તે આંતરડાના ગુડ બેક્ટેરિયાને પોષણ આપે છે અને પાચનક્રિયાને વેગવંતી બનાવે છે.

• કબજિયાતથી મુક્તિ: જે લોકોને સવારે પેટ સાફ ન આવવાની કે જૂની કબજિયાતની તકલીફ હોય, તેમના માટે ફોતરાં સાથેના ચણા એક કુદરતી દવા તરીકે કામ કરે છે. તે મળત્યાગની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.

• વેઇટ લોસ અને ક્રેવિંગ કંટ્રોલ: ફાઈબરવાળો ખોરાક પચવામાં સમય લે છે. આ કારણે ફોતરાં સાથેના ચણા ખાધા પછી લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું લાગે છે. પરિણામે, તમને વારંવાર બિનઆરોગ્યપ્રદ જંક ફૂડ ખાવાની ઈચ્છા (અનહેલ્ધી ક્રેવિંગ) થતી નથી, જે વજન ઘટાડવામાં સીધી મદદ કરે છે.

• બ્ડ સુગર નિયંત્રણ: ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પણ ફોતરાં સાથેના ચણા વધુ ફાયદાકારક છે. ફાઈબરના કારણે લોહીમાં ગ્લુકોઝ ખૂબ ધીમે-ધીમે રિલીઝ થાય છે, જેથી અચાનક સુગર લેવલ વધતું નથી.

ફોલેલા (ફોતરાં વગરના) ચણા ખાવાના ફાયદા અને જરૂરિયાત

જો ફોતરાંવાળા ચણા આટલા ફાયદાકારક હોય, તો પછી બજારમાં ફોલેલા ચણા કેમ વેચાય છે? તેની પાછળ પણ ચોક્કસ શારીરિક કારણો જવાબદાર છે.

• પાચનની સંવેદનશીલતા: ચણાના ફોતરાં તદ્દન સખત હોય છે. કેટલાક લોકોનું પાચનતંત્ર ખૂબ નબળું કે સંવેદનશીલ હોય છે. તેમના માટે આ કડક ફાઈબરને પચાવવું મુશ્કેલ બને છે. જો આવા લોકો ફોતરાં સાથે વધુ ચણા ખાઈ લે, તો તેમને પેટમાં ગેસ, એસિડિટી, અફરો કે બ્લોટિંગ (પેટ ફૂલવું) ની સમસ્યા થઈ શકે છે. આવા લોકો માટે ફોલેલા ચણા ખાવા વધુ સુરક્ષિત છે.

• ગળામાં ફસાવાનું જોખમ દૂર: વડીલો કે નાના બાળકો જ્યારે ઉતાવળમાં ચણા ચાવે છે, ત્યારે ક્યારેક તેની સૂકી છાલ ગળામાં ચોંટી જાય છે અથવા શ્વાસનળીમાં ફસાઈ જવાનો ડર રહે છે, જેનાથી ઉધરસ આવી જાય છે. ફોલેલા ચણા ખાવામાં સોફ્ટ અને સરળ રહે છે.

એક્સપર્ટ વર્ડિક્ટ: કઈ રીત છે તમારા માટે સર્વશ્રેષ્ઠ?

તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર, ચણાને ફોલીને ખાવાથી કે ફોતરાં સાથે ખાવાથી તેની અંદર રહેલા મૂળ પોષક તત્વો – જેમ કે પ્રોટીન, આયર્ન, કેલ્શિયમ કે અન્ય મિનરલ્સની માત્રામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી. છાલ કાઢી નાખવાથી માત્ર ફાઈબરનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે.

તેથી, જો તમારું પાચનતંત્ર એકદમ મજબૂત છે અને તમને ગેસ-એસિડિટીની કોઈ તકલીફ નથી, તો તમારે હંમેશા ફોતરાં સાથેના ચણા ખાવાનો જ આગ્રહ રાખવો જોઈએ, કારણ કે તે તમને ડબલ ફાયદો આપશે. પરંતુ, જો તમે પેટની નાજુક સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલા છો અથવા વયસ્ક છો, તો ફોલેલા ચણા તમારા માટે વધુ કમ્ફર્ટેબલ અને ગુણકારી સાબિત થશે. અંતે, તમારા શરીરની પ્રકૃતિને જે અનુકૂળ આવે તે જ તમારા માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ રીત છે.