ઇમ્તિયાઝ અલીના નિવેદનથી વિવાદ: શું પર્દા પ્રથા પર ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય હતી?

“હું કોઈનો દુશ્મન નથી, પણ આ વાત સહન ન થાય”: ઇમ્તિયાઝ અલીનો સ્ત્રીઓના પોશાક પર મોટો ખુલાસો!

બોલિવૂડના જાણીતા ફિલ્મમેકર ઇમ્તિયાઝ અલી હંમેશા તેમની ફિલ્મોમાં લાગણીઓ અને માનવીય સંબંધોની ઊંડી સમજ રજૂ કરવા માટે જાણીતા છે. હાલમાં તેઓ તેમની નવી ફિલ્મ ‘મેં વાપસ આઉંગા’ને લઈને ચર્ચામાં છે, પરંતુ આ ફિલ્મની સાથે સાથે તેમનું એક નિવેદન સોશિયલ મીડિયા પર ભારે વિવાદ અને ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યું છે. તેમણે સમાજમાં મહિલાઓ પર લાદવામાં આવતા નિયમો અને ખાસ કરીને ‘બુરખા’ કે ‘પર્દા’ પ્રથા વિશે જે નિવેદન આપ્યું છે, તે અત્યંત વિચારપ્રેરક છે.

શું છે ઇમ્તિયાઝ અલીનો વિવાદાસ્પદ મુદ્દો?

યુટ્યુબ ચેનલ ‘સમદિશ ભાટિયા’ પર એક મુલાકાત દરમિયાન ઇમ્તિયાઝ અલીએ ખુલીને વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે, “મને એ વાત પસંદ નથી જ્યારે કોઈ સ્ત્રી એમ કહે કે ‘હું મારા બુરખામાં કે પર્દામાં આરામદાયક છું’. આ એક અધોગતિ પામેલા (degenerate) સમાજની નિશાની છે જ્યાં તમને આવું અનુભવાય છે. તે બિલકુલ યોગ્ય નથી. જ્યારે કોઈ એમ કહે કે ‘ના, આ તો મારું કમ્ફર્ટ છે’, ત્યારે તેનો અર્થ એ થાય છે કે તમે તમારા મનમાં તમારી જાતને એટલી હદે વિક્ટિમ (પીડિત) બનાવી દીધી છે કે તમને તે નિયમો જ તમારી પસંદગી લાગે છે.”

ઇમ્તિયાઝનું માનવું છે કે સમાજે મહિલાઓને એવી રીતે કન્ડિશન કરી દીધી છે કે તેમને એવું લાગવા માંડે છે કે જે મર્યાદાઓ બીજા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવી છે, તે ખરેખર તેમની પોતાની મરજી છે.

શું બહારની વ્યક્તિને ટિપ્પણી કરવાનો અધિકાર છે?

આ મુલાકાત દરમિયાન હોસ્ટ સમદિશ ભાટિયાએ ઇમ્તિયાઝને પડકારતા કહ્યું હતું કે આપણા સમાજમાં અનેકવિધ સમુદાયો સાથે રહે છે. જો કોઈ એક સમુદાય આંતરિક રીતે નિર્ણય લે કે તેમને ચોક્કસ રીતે જીવન જીવવું છે, તો કોઈ બહારની વ્યક્તિ તેને કેવી રીતે ખોટું ઠેરવી શકે? દરેકની પોતાની પરંપરા હોય છે અને આપણે હંમેશા બીજા પર આંગળી ચીંધી શકતા નથી.

આના જવાબમાં ઇમ્તિયાઝે ખૂબ જ શાંતિથી પોતાની વાત રજૂ કરતા કહ્યું, “હું કોઈને આંગળી ચીંધનાર નથી. હું કોઈના ઘરે જઈને તેમને રોકવાનો નથી. આ તો મારા પોતાના વિચારો છે. જો કોઈ હજુ પણ તે રીતે જીવવા માંગતું હોય, તો તે તેમનો નિર્ણય છે.”

સહનશીલતા અને સંવાદની ઘટતી જતી કડી

ઇમ્તિયાઝ અલીએ વર્તમાન સમયના સામાજિક માળખા પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આજકાલ સમાજમાં સહનશીલતા ઘટી રહી છે. લોકો કાં તો એકદમ આ બાજુ હોય છે અથવા તો બીજી બાજુ. મધ્યમ માર્ગ (moderation) ક્યાંક ખોવાઈ ગયો છે. તેમણે ખેદ વ્યક્ત કરતા કહ્યું, “આજકાલ દરેક વ્યક્તિ અંતિમો (extremes) પર છે. સંવાદ કરવો મુશ્કેલ બની ગયો છે. હું તમારો દુશ્મન નથી, હું માત્ર એક ચર્ચા કરવા માંગુ છું.”

‘મેં વાપસ આઉંગા’ અને વિભાજનની કથા

ઇમ્તિયાઝ અલીની નવી ફિલ્મ ‘મેં વાપસ આઉંગા’ હાલમાં સિનેમાઘરોમાં છે. આ રોમેન્ટિક ડ્રામા ફિલ્મમાં દિલજીત દોસાંજ, નસીરુદ્દીન શાહ, વેદાંગ રૈના અને શર્વરી મુખ્ય ભૂમિકામાં છે. આ વાર્તા બે અલગ-અલગ યુગની છે. તે એક એવા વ્યક્તિની કહાની છે જે મૃત્યુશૈયા પર છે અને ૧૯૪૭માં ભારત-પાકિસ્તાનના વિભાજન દરમિયાન ખોવાયેલા તેના પ્રેમને યાદ કરે છે.

આજના સમયમાં જ્યારે દેશના વિભાજન (Partition) પર આધારિત ફિલ્મો બનાવવી એ રાજકીય રીતે અત્યંત સંવેદનશીલ મુદ્દો છે, ત્યારે ઇમ્તિયાઝે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ કેમ આ ફિલ્મ બનાવવા માટે તૈયાર થયા. ઇન્ડિયા ટુડે સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું, “જ્યારે તમારા હૃદયમાં કંઈ ખોટું ન હોય, જ્યારે તમે તમારા હેતુઓ પ્રત્યે સ્પષ્ટ હોવ, ત્યારે તમારે ડરવાની જરૂર નથી.”