શેરબજાર ખુલતા પહેલા જ ટેન્શન: આ મોટી વિદેશી કંપની ડૂબી અને ભારતીય IT કંપનીઓના કરોડો સ્વાહા!
વૈશ્વિક શેરબજાર અને ખાસ કરીને આઈટી (ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી) સેક્ટર માટે અમેરિકાથી એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. વિશ્વની અગ્રણી ટેકનોલોજી કંપની IBM દ્વારા બીજા ક્વાર્ટરના જાહેર કરાયેલા નબળા પ્રારંભિક પરિણામોને કારણે અમેરિકી શેરબજારમાં ટેક શેરોમાં ભારે વેચવાલી જોવા મળી હતી. આ વૈશ્વિક મંદીની સીધી અસર ભારતીય આઈટી કંપનીઓ પર પણ પડી છે. યુએસ માર્કેટમાં ટ્રેડ થતા ઇન્ફોસિસ લિમિટેડ અને વિપ્રો લિમિટેડના એડીઆર (ADR) રાતોરાત ૩ થી ૪ ટકા જેટલા તૂટ્યા છે.
આ ઘટાડો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ભારતીય શેરબજારમાં પણ આઈટી શેરો જેવા કે પર્સિસ્ટન્ટ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ, ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ (TCS), એચસીએલ ટેક્નોલોજીસ અને ટેક મહિન્દ્રા માટે શરૂઆત મુશ્કેલ અને નકારાત્મક રહી શકે છે. આ પરિસ્થિતિમાં રોકાણકારો માટે કયા શેરો પર નજર રાખવી જરૂરી છે, ચાલો વિગતવાર સમજીએ.
ઇન્ફોસિસ અને વિપ્રોના ADRમાં મોટો કડાકો
અમેરિકી બજારમાં IBM ના નબળા પ્રદર્શનની સૌથી વહેલી અને સીધી અસર ભારતીય આઈટી જાયન્ટ્સના અમેરિકન ડિપોઝિટરી રિસિપ્ટ્સ (ADR) પર જોવા મળી હતી.
-
ઇન્ફોસિસ એડીઆર (Infosys ADR): ૩.૯૧ ટકાના મોટા ઘટાડા સાથે ૧૧.૦૫ ડોલર પર બંધ આવ્યો હતો.
-
વિપ્રો એડીઆર (Wipro ADR): ૩.૧૬ ટકા ઘટીને ૧.૮૪ ડોલરના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો.
એડીઆરમાં આ પ્રકારનો ઘટાડો સામાન્ય રીતે દર્શાવે છે કે જ્યારે ભારતીય બજારો ખુલશે ત્યારે આ શેરોમાં શરૂઆતી કલાકોમાં જ રોકાણકારો નફો બુક કરવા અથવા ગભરાટમાં વેચવાલી કરવા તરફ દોરાઈ શકે છે.
પર્સિસ્ટન્ટ સિસ્ટમ્સ (Persistent Systems) પર શા માટે છે સૌની નજર?
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી વધુ ચર્ચા પર્સિસ્ટન્ટ સિસ્ટમ્સના શેરની થઈ રહી છે. બજારના તમામ વિશ્લેષકો અને રોકાણકારોની નજર આ શેર પર ટકેલી છે, જેની પાછળ એક ખાસ આર્થિક સમીકરણ જવાબદાર છે.
પ્રસિદ્ધ બ્રોકરેજ ફર્મ બીએનપી પારિબાસ (BNP Paribas) દ્વારા જુલાઈ મહિનામાં જાહેર કરાયેલા એક રિસર્ચ નોટમાં સ્પષ્ટપણે ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે પર્સિસ્ટન્ટ સિસ્ટમ્સ માટે તેનો ટોચનો ક્લાયન્ટ IBM છે. જો IBM ની નાણાકીય સ્થિતિ અથવા વ્યાપારમાં કોઈપણ પ્રકારની નબળાઈ જોવા મળશે, તો તેની સીધી નકારાત્મક અસર પર્સિસ્ટન્ટ સિસ્ટમ્સના વેલ્યુએશન (મૂલ્યાંકન) પર પડી શકે છે. હવે જ્યારે IBM ના પરિણામો અપેક્ષા કરતા ઘણા નબળા આવ્યા છે, ત્યારે પર્સિસ્ટન્ટ સિસ્ટમ્સના બિઝનેસ ગ્રોથ અને શેરના ભાવ પર મોટું જોખમ ઊભું થયું છે.
IBM ના નબળા દેખાવ પાછળ કયા કારણો જવાબદાર?
IBM ના મેનેજમેન્ટે સ્વીકાર્યું છે કે આ ક્વાર્ટરમાં ગ્રાહકોના ખરીદીના વલણમાં મોટો બદલાવ જોવા મળ્યો છે, જે કંપનીની ધારણા કરતા ઘણો વિપરીત હતો. કંપનીએ પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરતા જણાવ્યું હતું કે:
IBM મેનેજમેન્ટનું સત્તાવાર નિવેદન: “વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને કારણે ગ્રાહકોના બાઇંગ પેટર્નમાં મોટો ફેરફાર થયો છે. સપ્લાય ચેઇનને લગતી કેટલીક અસરોની અમને અગાઉથી ધારણા હતી, પરંતુ કંપનીઓ પોતાના કેપેક્સ (મૂડી ખર્ચ) ની પ્રાથમિકતાઓને આ હદે બદલી નાખશે તેની અમને કલ્પના નહોતી. આ ઉપરાંત, આ ક્વાર્ટરમાં સમગ્ર ઉદ્યોગ જગતમાં ઝડપથી વધી રહેલી સાયબર સિક્યોરિટીની ચિંતાઓને કારણે પણ ગ્રાહકોનું ધ્યાન અન્ય તરફ દોરાયું હતું, જેની અસર અમારા બિઝનેસ પર પડી છે.”
“અમે ઝડપથી બદલાવ લાવી ન શક્યા” – અરવિંદ કૃષ્ણની કબૂલાત
IBM ના સીઇઓ (CEO) અરવિંદ કૃષ્ણએ ઓપન માર્કેટમાં સ્વીકાર્યું હતું કે વર્તમાન બજારની પરિસ્થિતિમાં કંપની તરફથી સર્વોત્તમ કામગીરી (Perfect Execution) ની જરૂર હતી, પરંતુ કંપની આ ક્વાર્ટરમાં અપેક્ષા મુજબનું પ્રદર્શન કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે, “અમે બજારની બદલાતી સ્થિતિ સાથે આટલી ઝડપથી અનુકૂલન સાધી શક્યા નહીં અને જરૂરી નિર્ણયો લેવામાં મોડું કર્યું. આના પરિણામે, અમારી ઘણી મોટી ડીલ્સ (Large Deals) જે સમયમર્યાદામાં પૂરી થવી જોઈતી હતી તે થઈ શકી નહીં. આ ડીલ્સ પાછળ ઠેલાવાને કારણે જ અમારા નાણાકીય પરિણામોમાં આટલો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.”
ભારતીય આઈટી સેક્ટર માટે હવે આગળ શું?
IBM જેવી દિગ્ગજ કંપની દ્વારા વૈશ્વિક સ્તરે આઈટી બજેટ અને કેપેક્સમાં કાપની વાત બહાર આવતા જ ભારતીય આઈટી ક્ષેત્રના રોકાણકારોમાં પણ ચિંતાની લહેર પ્રસરી ગઈ છે. ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ (TCS), એચસીએલ ટેક્નોલોજીસ અને ટેક મહિન્દ્રા જેવી અગ્રણી ભારતીય કંપનીઓ પણ યુએસ અને યુરોપના ક્લાયન્ટ્સ પર ભારે નિર્ભર છે.
જો વૈશ્વિક સ્તરે આઈટી સ્પેન્ડિંગ (IT Spending) માં લાંબા ગાળાનો ઘટાડો આવશે, તો આગામી સમયમાં ભારતીય આઈટી કંપનીઓની નવી ડીલ્સ મેળવવાની ક્ષમતા અને તેમના માર્જિન પર પણ દબાણ આવી શકે છે. તેથી રોકાણકારોએ અત્યારે આઈટી શેરોમાં નવી ખરીદી કરતા પહેલા થોભો અને રાહ જુઓની નીતિ અપનાવવી વધુ હિતાવહ રહેશે.
