ચોમાસામાં માથાનો દુખાવો બનતી ‘હેર ફોલ’ની સમસ્યા: જાણો વરસાદની ઋતુમાં કેમ વધારે ખરે છે વાળ અને તેનાથી બચવાના અચૂક ઉપાયો
વરસાદની ઋતુ પોતાની સાથે ગરમીથી રાહત અને ખુશનુમા વાતાવરણ લઈને આવે છે, પરંતુ આ જ ઋતુમાં સ્ત્રી અને પુરુષો બંને માટે એક મોટી આફત પણ આવે છે – અને તે છે ‘વાળ ખરવા’ (Hair Fall). ચોમાસું શરૂ થતાં જ હેર ફોલનું પ્રમાણ અચાનક વધી જાય છે, જેના કારણે લોકો ભારે ચિંતિત થઈ જાય છે. ઘણીવાર લોકોને સમજાતું નથી કે બધું બરાબર હોવા છતાં આ દિવસોમાં જ વાળ કેમ આટલા બધા તૂટે છે. જો કે, આ કોઈ કાયમી સમસ્યા નથી. હવામાનના ફેરફારોને સમજીને જો યોગ્ય સાવચેતી રાખવામાં આવે, તો સમયસર વાળનું સ્વાસ્થ્ય જાળવી શકાય છે.
ચોમાસા દરમિયાન વાળ ખરવાના મુખ્ય કારણો
૧. હવામાં રહેલો ભેજ (Humidity)
ચોમાસા દરમિયાન વાતાવરણમાં ભેજનું સ્તર અત્યંત ઊંચું હોય છે. આપણા વાળ કુદરતી રીતે વાતાવરણમાંથી આ ભેજને ઝડપથી શોષી લે છે. જો વાળ પહેલાથી જ થોડા ભીના કે ચીકણા હોય, તો તે વધુ ભેજ ખેંચે છે. આના કારણે વાળના ક્યુટિકલ્સમાં પાણી લાંબા સમય સુધી જમા રહે છે, જેના લીધે વાળમાં રહેલા પ્રોટીન બોન્ડ્સ નબળા પડીને તૂટી જાય છે અને વાળ મૂળમાંથી જ ખરવા લાગે છે.
૨. પ્રદૂષિત વરસાદી પાણી
આપણને ઉપરથી પડતું વરસાદનું પાણી ભલે સ્વચ્છ દેખાતું હોય, પણ વાસ્તવમાં તેવું હોતું નથી. ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં વરસાદના પાણીમાં હવામાં રહેલી ગંદકી, કેમિકલ્સ, એસિડ અને જુદા જુદા પ્રદૂષકો ભળેલા હોય છે. જ્યારે આ પાણી વાળ અને સ્કેલ્પના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તે વાળને અંદરથી શુષ્ક (Dry) અને બરડ (Brittle) બનાવી દે છે, જેથી વાળ સહેજ કાંસકો ફેરવતા જ તૂટી જાય છે.
૩. સ્કેલ્પ પર ગંદકી અને ચેપનું પ્રમાણ
વરસાદમાં પરસેવો અને હવાનો ભેજ ભેગા મળીને માથાની ત્વચાને લાંબા સમય સુધી ભીની રાખે છે. આ ભીનાશ બેક્ટેરિયા અને ફંગસ માટે સ્વર્ગ સમાન છે. તેના કારણે માથામાં ખોડો (Dandruff), ફંગલ ઇન્ફેક્શન અને ત્વચાનો સોજો (Dermatitis) જેવી સમસ્યાઓ થાય છે, જે હેર ફોલની પ્રક્રિયાને બમણી ઝડપી બનાવે છે.
શું ચોમાસામાં વાળ ખરવા સામાન્ય છે?
હવામાન બદલાવાને કારણે ચોમાસામાં વાળ ખરવા એ ખૂબ જ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. સામાન્ય દિવસોમાં કોઈપણ વ્યક્તિના રોજિંદા ૫૦ થી ૧૦૦ વાળ ખરતા હોય છે, જે કુદરતી છે. પરંતુ વરસાદની ઋતુ દરમિયાન આ આંકડો વધીને રોજનો ૧૦૦ થી ૨૦૦ વાળ સુધી પહોંચી શકે છે. જો કે, જો તમને એવું લાગે કે તમારા વાળ દરરોજ ૨૦૦ કરતાં પણ વધુ ખરી રહ્યા છે અને માથામાં ટાલ દેખાવા લાગી છે, તો વિલંબ કર્યા વિના ત્વચારોગ વિજ્ઞાની (Dermatologist) અથવા ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જરૂરી બને છે.
ચોમાસામાં વાળ ખરતા અટકાવવાના સરળ અને અસરકારક ઉપાયો
વરસાદની ઋતુમાં વાળને નુકસાન થતું અટકાવવા માટે થોડી વધારાની કાળજી લેવી જરૂરી છે:
વરસાદમાં જતાં પહેલાં રક્ષણ: જો તમારે બહાર જવાનું હોય અને વરસાદની શક્યતા હોય, તો વાળમાં અગાઉથી ‘લીવ-ઇન કન્ડિશનર’ (Leave-in Conditioner) લગાવો. આ કન્ડિશનર વાળની આસપાસ એક પ્રોટેક્ટિવ લેયર (રક્ષણાત્મક પડ) બનાવી દે છે, જે બહારના ભેજ અને પ્રદૂષિત પાણીને વાળની અંદર પ્રવેશવા દેતું નથી.
ભીના વાળને તુરંત સૂકવો: જો તમે વરસાદમાં ભીના થઈ જાવ, તો ઘરે આવીને વાળને લાંબો સમય ભીના ન મૂકી રાખો. બને એટલી ઝડપે બ્લો-ડ્રાયર અથવા પંખાની હવાની મદદથી વાળને સંપૂર્ણપણે સૂકવી લો, જેથી સ્કેલ્પ પર લાંબો સમય ભેજ ન રહે.
ખાસ હેર પ્રોડક્ટ્સની પસંદગી: ચોમાસા દરમિયાન તમારા નિયમિત શેમ્પૂને બદલે એન્ટી-ડેન્ડ્રફ અથવા એન્ટી-ફંગલ શેમ્પૂનો ઉપયોગ કરો. તેનાથી માથાની ત્વચા સ્વચ્છ રહેશે અને ઇન્ફેક્શનનો ખતરો નહિવત થઈ જશે. વાળ ધોયા પછી લીવ-ઇન કન્ડિશનરનો ઉપયોગ કરવાનું ચૂકશો નહીં.
આંતરિક પોષણ (યોગ્ય આહાર): વાળને બહારથી પ્રોડક્ટ્સ લગાવવાની સાથે અંદરથી મજબૂત કરવા વધુ જરૂરી છે. આ માટે તમારા રોજિંદા આહારમાં બાયોટિન, આયર્ન, ઝિંક અને વિટામિન A, C તેમજ E થી ભરપૂર ખોરાક ઉમેરો. લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, બદામ, અખરોટ જેવા સૂકા ફળો, વિવિધ બીજ (Seeds) અને પ્રોટીનયુક્ત કઠોળને તમારા ભોજનનો હિસ્સો બનાવો.
