લીવરને સ્વસ્થ રાખવું કેમ જરૂરી છે? ડિટોક્સની સાથે હેપેટાઇટિસ બી સામે રક્ષણ પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે
આજના ભાગદોડ ભરેલા જીવનમાં લોકો પોતાના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત થઈ રહ્યા છે, પરંતુ જ્યારે વાત લીવર (યકૃત) ની આવે છે ત્યારે મોટાભાગના લોકો માત્ર ડિટોક્સિફિકેશન પૂરતા જ સિમિત રહે છે. ડોક્ટરોના મતે, લીવરને સ્વસ્થ રાખવા માટે માત્ર ઝેરી તત્વોને બહાર કાઢવા જૂરફા નથી, પરંતુ તેનાથી આગળ વધીને ગંભીર બીમારીઓ સામે રક્ષણ મેળવવું પણ એટલું જ અનિવાર્ય છે. ખાસ કરીને હેપેટાઇટિસ બી જેવી ખતરનાક બીમારી સામે સાવચેતી રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
લીવરના કાર્યો અને આપણી જવાબદારી
શરીરમાં લીવર એ એક એવું અંગ છે જે અનેક મહત્વપૂર્ણ કાર્યો સંભાળે છે. તે લોહીને શુદ્ધ કરવાનું કામ કરે છે, પાચનક્રિયામાં મદદ કરે છે, ઊર્જાનો સંગ્રહ કરે છે અને શરીરમાં રહેલા ઝેરી પદાર્થોને બહાર ફેંકે છે.
પોતાના લીવરને તંદુરસ્ત રાખવા માટે લોકો અવારનવાર ડિટોક્સ ડ્રિંક્સ, હર્બલ સપ્લિમેન્ટ્સ અને જાતજાતના ઘરેલું ઉપચારોનો સહારો લેતા હોય છે. પરંતુ કાનપુરની એપોલો સ્પેક્ટ્રા હોસ્પિટલના ગેસ્ટ્રો-સર્જરીના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. સાદ અનવરના જણાવ્યા મુજબ, માત્ર ડિટોક્સ કરવાથી લીવર હંમેશાં સુરક્ષિત રહેતું નથી. લાંબા ગાળા સુધી લીવરને સ્વસ્થ રાખવા માટે યોગ્ય અને પૌષ્ટિક આહાર, નિયમિત સ્વાસ્થ્ય તપાસ, સંતુલિત જીવનશૈલી અને હેપેટાઇટિસ બી સામે ચોક્કસ રક્ષણાત્મક પગલાં લેવા અત્યંત આવશ્યક છે.
હેપેટાઇટિસ બી એટલે શું અને તે શા માટે ખતરનાક છે?
હેપેટાઇટિસ બી એ એક ગંભીર વાયરલ ચેપ છે જે સીધો લીવર પર હુમલો કરે છે. આ રોગની ખાસિયત એ છે કે શરૂઆતના તબક્કામાં તેના કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી, જેના કારણે વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી અજાણ રહે છે કે તેનું લીવર બીમાર પડી રહ્યું છે.
જો સમયસર આ ચેપની ઓળખ ન થાય તો તે લીવરમાં લાંબા ગાળાની બળતરા પેદા કરે છે. આ બળતરા આગળ જતા ફાઇબ્રોસિસ, સિરોસિસ અને અંતે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે તેવા લીવર કેન્સર જેવી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓમાં પરિણમી શકે છે.
હેપેટાઇટિસ બી ફેલાવાના મુખ્ય કારણો
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના લોહીના સંપર્કમાં આવવાથી અથવા ચેપગ્રસ્ત સોયનો ફરીથી ઉપયોગ કરવાથી.
અસુરક્ષિત જાતીય સંભોગના કારણે.
સંક્રમિત માતા દ્વારા તેના નવજાત બાળકમાં આ રોગ ફેલાઈ શકે છે.
ટેટૂ કરાવતી વખતે કે શરીરમાં છિદ્ર (પીઅરિંગ) કરાવતી વખતે જો સ્વચ્છતા અને સુરક્ષાનું ધ્યાન ન રાખવામાં આવે તો પણ આ જોખમ વધી જાય છે.
આ કારણોસર જ રક્તદાન કરતા પહેલા લોહીની યોગ્ય ચકાસણી કરવી, મેડિકલ ઉપયોગમાં સોયનો ફરીથી ઉપયોગ ન કરવો અને શરીર પર કોઈપણ પ્રકારની કલાત્મક પ્રક્રિયા કરાવતી વખતે કડક સ્વચ્છતાના નિયમોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે.
હેપેટાઇટિસ બીથી બચવાના અસરકારક ઉપાયો
આ ગંભીર વાયરસથી બચવા માટે સૌથી મોટું હથિયાર રસીકરણ છે. નવજાત શિશુઓને જન્મ બાદ હેપેટાઇટિસ બીની રસી અચૂક અપાવવી જોઈએ. જે પુખ્ત વયના લોકોએ આ રસી નથી લીધી, તેમણે વિલંબ કર્યા વગર પોતાના ડૉક્ટરની સલાહ લઈને આ રસી લઈ લેવી જોઈએ. રસીકરણ આ બીમારી સામે અકસીર સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડે છે.
લીવરને હેલ્ધી રાખવા માટે જીવનશૈલીમાં કરો આ ફેરફારો
સંતુલિત આહાર: તમારા ભોજનમાં લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, તાજા ફળો, વિવિધ પ્રકારની દાળ અને પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રોટીનનો સમાવેશ કરો.
નુકસાનકારક ખોરાકથી દૂર રહો: વધુ પડતો તળેલો કે ફાસ્ટ ફૂડ, વધારે ખાંડવાળી ચીજવસ્તુઓ અને આલ્કોહોલનું સેવન સીધી રીતે લીવરને નુકસાન પહોંચાડે છે, તેથી તેનાથી અંતર રાખો.
નિયમિત કસરત અને વજન નિયંત્રણ: રોજ હળવી કસરત કરો અને શરીરનું વજન નિયંત્રણમાં રાખો જેથી લીવર પર વધારાનું દબાણ ન આવે.
ડૉક્ટરની સલાહ વગર દવાઓ ટાળો: કોઈપણ પ્રકારની ઓવર-ધ-કાઉન્ટર પેઇનકિલર્સ કે હર્બલ સપ્લિમેન્ટ્સ ડોક્ટરની યોગ્ય સલાહ વગર લેવાનું સદંતર ટાળો, કારણ કે તે લીવરને નબળું પાડી શકે છે.
