ધૂમ્રપાન છોડ્યા પછી ફેફસાંના કેન્સરનું જોખમ કેટલા વર્ષમાં ઘટે છે? જાણો શરીરમાં થતા મોટા ફેરફારો
ધૂમ્રપાન શરીરના લગભગ દરેક મહત્વપૂર્ણ અંગને અસર કરે છે અને ફેફસાંના કેન્સર સહિત અનેક ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ વધારી શકે છે. જોકે, સારી વાત એ છે કે વ્યક્તિ સિગારેટ છોડે ત્યારથી જ શરીરમાં સુધારાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયા માત્ર થોડા કલાકોમાં શરૂ થઈ શકે છે અને આગામી 10થી 15 વર્ષ સુધી શરીરમાં વિવિધ સકારાત્મક ફેરફારો જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને ફેફસાંના કેન્સરના સંદર્ભમાં ધૂમ્રપાન છોડવું લાંબા ગાળે મહત્વપૂર્ણ ફાયદો આપે છે.
સંશોધન મુજબ, ધૂમ્રપાન છોડ્યાના 10થી 15 વર્ષ પછી ફેફસાંના કેન્સરનું વધારાનું જોખમ લગભગ અડધું થઈ શકે છે. એટલે કે, ધૂમ્રપાન ચાલુ રાખનાર વ્યક્તિની સરખામણીમાં ભૂતપૂર્વ ધૂમ્રપાન કરનારનું જોખમ લાંબા સમયગાળા પછી નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે. જોકે, તેનો અર્થ એ નથી કે 15 વર્ષ બાદ કેન્સરનું જોખમ સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જાય છે. વ્યક્તિએ કેટલા વર્ષ અને કેટલી માત્રામાં ધૂમ્રપાન કર્યું છે, તેમજ અન્ય જોખમી પરિબળો પણ મહત્વ ધરાવે છે.
સિગારેટ છોડતાની સાથે જ શરીરમાં સુધારો શરૂ
ધૂમ્રપાન છોડ્યા પછી શરીર ધીમે ધીમે નિકોટિન અને અન્ય હાનિકારક પદાર્થોની અસરમાંથી બહાર આવવા લાગે છે. શરૂઆતના દિવસોમાં જ શરીરમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો જોવા મળે છે. થોડા દિવસોમાં લોહીમાં નિકોટિનનું સ્તર શૂન્ય તરફ જાય છે અને કાર્બન મોનોક્સાઇડનું સ્તર સામાન્ય થવા લાગે છે.
આ ફેરફારો માત્ર લોહી પૂરતા મર્યાદિત નથી. સમય જતાં શ્વાસ લેવામાં થતી તકલીફ અને ઉધરસ જેવી સમસ્યાઓમાં પણ સુધારો થઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે ધૂમ્રપાન છોડ્યા પછી 1થી 12 મહિનાના સમયગાળામાં આ પ્રકારના શ્વસન સંબંધિત લક્ષણોમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ધૂમ્રપાન છોડવું મહત્વપૂર્ણ છે. આપેલી માહિતી મુજબ, 1થી 2 વર્ષમાં હાર્ટ એટેકનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી શકે છે. એટલે ધૂમ્રપાન છોડવાથી ફાયદો માત્ર ફેફસાં પૂરતો મર્યાદિત રહેતો નથી, પરંતુ સમગ્ર હૃદય અને રક્તવાહિની તંત્રને પણ લાંબા ગાળે લાભ મળે છે.
5થી 10 વર્ષમાં કેટલાક કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે
ધૂમ્રપાન છોડ્યા પછી કેન્સર સંબંધિત જોખમમાં પણ સમય સાથે ઘટાડો જોવા મળે છે. મોં, ગળા અને સ્વરપેટી એટલે કે વૉઇસ બોક્સના કેન્સરનું વધારાનું જોખમ ધૂમ્રપાન છોડ્યાના આશરે 5થી 10 વર્ષમાં લગભગ અડધું થઈ શકે છે.
ફેફસાંના કેન્સર માટે આ સમયગાળો વધુ લાંબો છે. સંશોધન મુજબ, ધૂમ્રપાન છોડ્યાના 10થી 15 વર્ષ પછી ફેફસાંના કેન્સરનું વધારાનું જોખમ લગભગ 50 ટકા સુધી ઘટી શકે છે. અમેરિકન કેન્સર સોસાયટી અનુસાર પણ આ સમયગાળા પછી ફેફસાંના કેન્સરનું જોખમ ધૂમ્રપાન ચાલુ રાખનારાઓની સરખામણીમાં લગભગ અડધું થઈ શકે છે.અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. 10થી 15 વર્ષ પછી જોખમ અડધું થવાનો અર્થ એ નથી કે વ્યક્તિ હવે સંપૂર્ણપણે જોખમમુક્ત બની જાય છે. લાંબા સમય સુધી ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં કેન્સરનું જોખમ હજુ પણ સામાન્ય વ્યક્તિ કરતાં વધારે રહી શકે છે. જોકે, ધૂમ્રપાન છોડ્યા પછી આ જોખમ સમય સાથે ઘટતું રહે છે.
જેટલું વહેલું છોડશો, તેટલો વધુ ફાયદો
ધૂમ્રપાન છોડવા માટે કોઈ ચોક્કસ ઉંમર નક્કી નથી. વ્યક્તિએ કેટલા વર્ષથી ધૂમ્રપાન કર્યું છે અથવા તેની ઉંમર કેટલી છે, તે ગમે તે હોય, ધૂમ્રપાન છોડવાથી સ્વાસ્થ્યને ફાયદો થાય છે. વહેલી ઉંમરે છોડવાથી લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્ય લાભ વધુ મળી શકે છે, પરંતુ મોડું છોડવું પણ ફાયદાકારક છે.
ધૂમ્રપાન છોડવાથી ફેફસાંને થયેલા કેટલાક નુકસાનમાંથી શરીરની સુધારાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે અને ફેફસાંના કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે. જોકે, ફેફસાંના કેન્સરનું જોખમ માત્ર ધૂમ્રપાનથી નક્કી થતું નથી. પરોક્ષ ધૂમ્રપાન એટલે કે અન્ય વ્યક્તિના ધૂમ્રપાનના સંપર્કમાં આવવું, વાયુ પ્રદૂષણ, રેડોન અને કાર્યસ્થળ પરના કેટલાક હાનિકારક પદાર્થોના સંપર્ક જેવા પરિબળો પણ જોખમ વધારી શકે છે.
આથી ફેફસાં અને સમગ્ર શરીરના સ્વાસ્થ્ય માટે ધૂમ્રપાન છોડવું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ધૂમ્રપાન છોડ્યા પછી શરીર તરત જ સુધારાની દિશામાં આગળ વધવાનું શરૂ કરે છે. શરૂઆતના દિવસોમાં થતા ફેરફારોથી લઈને 10થી 15 વર્ષ પછી કેન્સરના વધારાના જોખમમાં નોંધપાત્ર ઘટાડા સુધી, દરેક તબક્કો ધૂમ્રપાન છોડવાના સ્વાસ્થ્ય લાભને દર્શાવે છે.
