Post Office MIS: પત્ની સાથે આ યોજનામાં રોકાણ કરો, દર મહિને મળી શકે ₹9,250ની આવક
આજના સમયમાં બચત કરવી જેટલી જરૂરી છે, તેટલું જ મહત્વનું છે કે બચાવેલી રકમને યોગ્ય જગ્યાએ રોકાણ કરવામાં આવે. ઘણા લોકો એવા વિકલ્પની શોધમાં હોય છે જ્યાં રોકાણની સુરક્ષા જળવાઈ રહે અને સાથે નિયમિત આવક પણ મેળવી શકાય. ખાસ કરીને નિવૃત્તિ પછી અથવા પરિવારના નિયમિત ખર્ચ માટે નિશ્ચિત આવક ઈચ્છતા લોકો માટે પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓ ઉપયોગી બની શકે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની આવી જ એક યોજના છે માસિક આવક યોજના (Monthly Income Scheme – MIS). આ યોજનામાં એકસાથે રકમ જમા કરાવીને નિયમિત વ્યાજની આવક મેળવી શકાય છે. જો પતિ-પત્ની સંયુક્ત ખાતું ખોલે અને મહત્તમ મર્યાદા સુધી રોકાણ કરે, તો વર્તમાન 7.4%ના વ્યાજ દર પ્રમાણે દર મહિને ₹9,250ની વ્યાજ આવક બને છે.
શું છે પોસ્ટ ઓફિસ માસિક આવક યોજના?
પોસ્ટ ઓફિસ MIS એવી બચત યોજના છે જેમાં રોકાણકાર એકસાથે રકમ જમા કરાવે છે અને તેના પર મળતું વ્યાજ નિયમિત રીતે મેળવી શકે છે. આ યોજના ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ઉપયોગી બની શકે છે જેઓને રોકાણ કરેલી રકમમાંથી નિયમિત આવકની જરૂર હોય.
આ યોજનામાં રોકાણનો સમયગાળો 5 વર્ષનો છે. ખાતું ખોલ્યા બાદ લાગુ પડતા નિયમો અનુસાર વ્યાજની ચુકવણી કરવામાં આવે છે. યોજનાનો વ્યાજ દર સરકાર દ્વારા સમયાંતરે નક્કી કરવામાં આવે છે, તેથી રોકાણ કરતા પહેલાં વર્તમાન દરની ચકાસણી કરવી જરૂરી છે.
હાલ કેટલો છે વ્યાજ દર?
હાલ પોસ્ટ ઓફિસ માસિક આવક યોજનાનો વ્યાજ દર 7.4% વાર્ષિક છે. આ વ્યાજ દરને આધારે રોકાણકાર પોતાની જમા રકમ પર નિયમિત આવકનો અંદાજ લગાવી શકે છે.
ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે કે નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજ દર સરકાર દ્વારા ત્રિમાસિક ધોરણે બદલાઈ શકે છે. તેથી લાંબા સમય માટે રોકાણ કરવાનો નિર્ણય લેતા પહેલાં પોસ્ટ ઓફિસના તાજા નિયમો અને વ્યાજ દરની માહિતી તપાસવી યોગ્ય છે.
માત્ર ₹1,000થી ખાતું ખોલી શકાય
MISમાં રોકાણની શરૂઆત સામાન્ય રીતે ₹1,000થી કરી શકાય છે. એટલે કે આ યોજના માટે શરૂઆતથી જ મોટી રકમ હોવી જરૂરી નથી. રોકાણકાર પોતાની ક્ષમતા મુજબ રકમ જમા કરાવી શકે છે.
આ યોજના હેઠળ વ્યક્તિગત તેમજ સંયુક્ત ખાતાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. ખાતું ખોલવા માટે નજીકની પોસ્ટ ઓફિસમાં જઈને જરૂરી દસ્તાવેજો અને કેવાયસી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડે છે.
પતિ-પત્ની સાથે મળીને કેટલું રોકાણ કરી શકે?
MISમાં વ્યક્તિગત અને સંયુક્ત ખાતા માટે રોકાણની અલગ મર્યાદા છે. એક વ્યક્તિના ખાતામાં મહત્તમ ₹9 લાખ સુધી રોકાણ કરી શકાય છે, જ્યારે સંયુક્ત ખાતામાં મહત્તમ ₹15 લાખ સુધી રોકાણ કરવાની મર્યાદા છે.
આથી પતિ-પત્ની સંયુક્ત ખાતું ખોલીને ₹15 લાખ સુધીની રકમ જમા કરાવી શકે છે. જોકે સંયુક્ત ખાતું ખોલતી વખતે પોસ્ટ ઓફિસના લાગુ નિયમો અને ખાતાધારકોના હિસ્સા સંબંધિત શરતો સમજવી જરૂરી છે.
₹15 લાખના રોકાણ પર ₹9,250 કેવી રીતે?
હવે સૌથી મહત્વનું ગણિત સમજીએ. જો સંયુક્ત MIS ખાતામાં ₹15 લાખનું રોકાણ કરવામાં આવે અને વ્યાજ દર 7.4% વાર્ષિક હોય, તો વાર્ષિક વ્યાજ આ રીતે ગણાશે:
₹15,00,000 × 7.4% = ₹1,11,000 વાર્ષિક વ્યાજ
આ રકમને 12 મહિનામાં વહેંચવામાં આવે તો:
₹1,11,000 ÷ 12 = ₹9,250 પ્રતિ મહિનો
એટલે કે 7.4%ના વર્તમાન વ્યાજ દર પર ₹15 લાખના રોકાણથી માસિક ₹9,250ની વ્યાજ આવક બને છે. પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન વ્યાજની કુલ રકમ આશરે ₹5.55 લાખ થાય છે, જો વ્યાજ દર બદલાતો ન હોય.
એક વાત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી
અહીં ₹9,250ની રકમ વ્યાજની ગણતરી છે, એટલે તેને યોજનામાં મળતી ગેરંટીકૃત માસિક આવક તરીકે સમજતા પહેલાં વર્તમાન વ્યાજ દર અને ચુકવણીના નિયમો તપાસવા જરૂરી છે. જો સરકાર દ્વારા વ્યાજ દરમાં ફેરફાર થાય તો નવા ખાતા માટે મળતું વ્યાજ પણ અલગ હોઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત કરવેરા સંબંધિત નિયમો પણ લાગુ પડી શકે છે. તેથી મોટી રકમનું રોકાણ કરતા પહેલાં પોસ્ટ ઓફિસની સત્તાવાર માહિતી અથવા યોગ્ય નાણાકીય સલાહકાર પાસેથી વિગતો તપાસવી યોગ્ય રહેશે.
પાંચ વર્ષ બાદ શું થાય?
MISની પરિપક્વતા અવધિ પાંચ વર્ષ છે. આ સમયગાળો પૂર્ણ થયા બાદ ખાતામાં જમા મૂળ રકમ સંબંધિત નિયમો મુજબ પરત મેળવી શકાય છે. એટલે આ યોજના નિયમિત વ્યાજની આવક સાથે નિર્ધારિત સમયગાળા માટે રોકાણ કરવા માંગતા લોકો માટે એક વિકલ્પ બની શકે છે.
આ રીતે પતિ-પત્ની સંયુક્ત રીતે પોસ્ટ ઓફિસ MISમાં રોકાણ કરીને પોતાની બચતમાંથી નિયમિત વ્યાજ આવક મેળવવાની યોજના બનાવી શકે છે. જોકે રોકાણ કરતા પહેલાં વર્તમાન વ્યાજ દર, રોકાણ મર્યાદા, ઉપાડના નિયમો અને કરવેરાની જોગવાઈઓ ચોક્કસપણે તપાસવી જોઈએ.
