જમ્યા પછી કેટલો સમય ચાલવાથી બ્લડ સુગર ઘટે છે?

બ્લડ સુગર ઘટાડવા માટે ભોજન પછી કેટલો સમય ચાલવું જરૂરી છે? જાણો શું કહે છે નવું સંશોધન અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો

આજની આધુનિક અને ભાગદોડભરી જીવનશૈલીમાં ખોરાકની અયોગ્ય ટેવો અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ બ્લડ સુગર (રક્તમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ) વધવાનું મુખ્ય કારણ બની રહ્યા છે. ખાસ કરીને ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ અને પ્રી-ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો માટે સુગર લેવલ પર કાબૂ રાખવો એ એક મોટો પડકાર બની ગયો છે. તબીબો અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો હંમેશા સલાહ આપે છે કે ભોજન લીધા પછી થોડું ચાલવું સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત ગુણકારી છે. પરંતુ સામાન્ય લોકોના મનમાં ઘણીવાર એ પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે બ્લડ સુગરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો લાવવા માટે ભોજન પછી કેટલો સમય ચાલવું જોઈએ? શું ૫ મિનિટની ટૂંકી વૉક પૂરતી છે કે પછી ૧૦ થી ૨૦ મિનિટ સુધી ચાલવું ફરજિયાત છે?

અમેરિકન ડાયાબિટીસ એસોસિએશન (ADA) અને તાજેતરના આંતરરાષ્ટ્રીય તબીબી સંશોધન અહેવાલો દર્શાવે છે કે ભોજન પછી લાંબા સમય સુધી એક જગ્યાએ બેસી રહેવાને બદલે માત્ર થોડી મિનિટોનું ચાલવું પણ શરીરમાં ઇન્સ્યુલિન અને ગ્લુકોઝના સંતુલનમાં મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે.

૫ મિનિટનું ચાલવું: સમય ઓછો હોય તો પણ શ્રેષ્ઠ

જો તમારું ડેઇલી શેડ્યૂલ ખૂબ જ વ્યસ્ત છે અને તમારી પાસે લાંબો સમય નથી, તો ભોજન કે નાસ્તા પછી માત્ર ૫ મિનિટ ચાલવું પણ શરીર માટે લાભદાયી સાબિત થાય છે. સંશોધન મુજબ, સળંગ બેસી રહેવા કરતાં થોડા પગલાં ચાલવાથી પણ શરીરના સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે.

જ્યારે તમે ભોજન પછી તુરંત ચાલવાનું શરૂ કરો છો, ત્યારે સ્નાયુઓ ઇન્સ્યુલિનની ગેરહાજરીમાં પણ લોહીમાંથી ગ્લુકોઝ શોષીને તેનો ઉર્જા તરીકે ઉપયોગ કરવા લાગે છે. નિયમિતપણે આ નાની આદત પાડવાથી શરીરમાં ઇન્સ્યુલિન સંવેદનશીલતા (Insulin Sensitivity) માં સુધારો થાય છે. ખાસ કરીને ઓફિસમાં બપોરના લંચ કે હળવા નાસ્તા પછી આ ૫ મિનિટની વૉક ખૂબ સરળ અને અસરકારક આદત બની શકે છે.

૧૦ મિનિટનું ચાલવું: મધ્યમ અને અત્યંત વ્યવહારુ વિકલ્પ

જે લોકો પોતાના દૈનિક ટાઈમટેબલમાંથી થોડો વધુ સમય કાઢી શકે છે, તેમના માટે ૧૦ મિનિટનું ચાલવું એ બ્લડ સુગર નિયંત્રણ માટે ઉત્તમ વિકલ્પ છે. ખાસ કરીને જ્યારે તમે ભારે ખોરાક અથવા વધુ કાર્બોહાઇડ્રેટ (Carbohydrates) યુક્ત ભોજન લીધું હોય, ત્યારે ૧૦ મિનિટની ચાલ સ્નાયુઓને સક્રિય રાખવા માટે પૂરતી છે.

અમેરિકન ડાયાબિટીસ એસોસિએશન પણ આ સમયગાળાને રક્તમાં સુગરના અચાનક થતા ઉછાળા (Spikes) ને રોકવા માટે એક અત્યંત વ્યવહારુ અને સરળ રસ્તો ગણાવે છે. જે લોકો શરૂઆતમાં લાંબો સમય ચાલી શકતા નથી, તેઓ ૧૦ મિનિટથી પોતાની સફર શરૂ કરી શકે છે.

૨૦ મિનિટનું ચાલવું: મહત્તમ લાભ અને સર્વોત્તમ પરિણામો

જો તમે તમારા ફિટનેસ અને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે વધુ ગંભીર છો અને ભોજન પછી પૂરતો સમય ફાળવી શકો છો, તો ૨૦ મિનિટ સુધી ચાલીને તમે શ્રેષ્ઠ પરિણામો મેળવી શકો છો. સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે ૨૦ મિનિટની સતત કે તબક્કાવાર ચાલ ભોજન પછી બ્લડ સુગરને લાંબા સમય સુધી નીચા સ્તરે રાખવામાં મદદ કરે છે.

આ ઉપરાંત, દિવસ દરમિયાન લાંબા સમય સુધી એક જગ્યાએ બેસી રહેવાને બદલે દર થોડા કલાકે ૧૫ થી ૨૦ મિનિટનો શારીરિક વિરામ લેવાથી માત્ર ગ્લુકોઝ અને ઇન્સ્યુલિનનું જ સંતુલન સુધરતું નથી, પરંતુ હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય, પાચનક્રિયા અને એકંદર શારીરિક તંદુરસ્તી પણ મજબૂત બને છે.

કયું ચાલવું સૌથી વધુ અસરકારક?

તબીબી સંશોધન અનુસાર, બ્લડ સુગર ઘટાડવા માટે ચાલવાનો કોઈ એક ચોક્કસ નિયમ દરેક વ્યક્તિ પર એકસરખી રીતે લાગુ પડતો નથી. દરેક વ્યક્તિનું શરીર, પાચન ક્ષમતા, ખોરાકની આદતો અને ગ્લુકોઝ પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયા અલગ-અલગ હોય છે. જો તમારી પાસે સમય હોય અને તમે ૨૦ મિનિટ ચાલી શકો તો તે સર્વશ્રેષ્ઠ છે, પરંતુ જો સમય મર્યાદિત હોય તો ૫ કે ૧૦ મિનિટથી પણ શરૂઆત કરી શકાય છે.

સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ભોજન પછી તુરંત સોફા કે પલંગ પર બેસી કે સુઈ જવાને બદલે થોડી મિનિટો સુધી પગપાળા ચાલવાની નિયમિત ટેવ પાડવી, જે સુગર કંટ્રોલ કરવાની ખરી ચાવી છે.