FSSAIની ચેતવણી: અખબારમાં રોટલી રાખવી કેમ ટાળવી જોઈએ? જાણો સુરક્ષિત વિકલ્પો

રસોડામાં થતી નાની ભૂલ બની શકે છે મોટી સમસ્યા, ખોરાકને અખબારથી રાખો દૂર

આપણામાંથી મોટા ભાગના ઘરોમાં એવી ટેવ હોય છે કે રોટલી ગરમ રહે અને નરમ રહે તે માટે તેને છાપામાં (અખબાર) લપેટીને રાખવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો રોટલીના ડબ્બામાં નીચે છાપું બિછાવી દે છે અને તેની ઉપર રોટલીઓ મૂકે છે. જોકે, આ પદ્ધતિ પહેલી નજરે ખૂબ જ ઉપયોગી અને વ્યવહારુ લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે આપણા અને આપણા પરિવારના સ્વાસ્થ્ય સાથે સીધો ખેલ ખેલવા સમાન છે. નિષ્ણાતો અને હેલ્થ એક્સપર્ટ્સના મતે ગરમ રોટલીને અખબારમાં રાખવી કે લપેટવી સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે.

અખબારની શાહીમાં રહેલા ઝેરી રસાયણોની અસર

છાપું છાપવા માટે જે પ્રિન્ટિંગ ઈંક (શાહી) નો ઉપયોગ થાય છે, તેમાં વિભિન્ન પ્રકારના પ્રોસેસ્ડ કેમિકલ્સ, સોલ્વન્ટ્સ અને પિગમેન્ટ્સ રહેલા હોય છે. આ શાહી સામાન્ય કાગળ પર સુકાઈ ગયા પછી પણ સંપૂર્ણપણે સલામત બનતી નથી. જ્યારે તાજી બનાવેલી ગરમ રોટલી સીધી અખબારના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે રોટલીમાંથી નીકળતી વરાળ અને ગરમીને કારણે અખબારની શાહી ઓગળીને અથવા તેના કેમિકલ્સ રોટલીની સપાટી પર ચોંટી જાય છે. આ કેમિકલ્સ આંખે દેખાતા નથી, પરંતુ તે રોટલી દ્વારા સીધા આપણા પેટમાં પહોંચે છે. આવા રસાયણોનું સતત સેવન કરવાથી પાચનતંત્ર અને શરીરના અન્ય મહત્વપૂર્ણ અંગો પર ખૂબ જ ખરાબ અસર પડી શકે છે.

FSSAI ની સ્પષ્ટ ચેતવણી અને ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમો

આ જ કારણસર ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણો પ્રાધિકરણ (FSSAI) એ ખોરાકને અખબારમાં લપેટવા, રાખવા કે પીરસવા પર સખત મનાઈ ફરમાવી છે. FSSAI ના રિપોર્ટ મુજબ, અખબારની શાહીમાં ડાઈ, પિગમેન્ટ્સ અને સીસું (Lead) જેવા ઝેરી તત્વો હોય છે. જ્યારે આપણે રોજિંદા જીવનમાં આવી કેમિકલયુક્ત રોટલી કે અન્ય ખોરાક ખાવાનું ચાલુ રાખીએ છીએ, ત્યારે તે શરીરમાં ધીમે-ધીમે ઝેર (Sloppy Poisoning) ની જેમ કામ કરે છે. લાંબા ગાળે આ આદત પેટની ગંભીર બીમારીઓ, પાચનની સમસ્યાઓ અને વિષાક્તતા (Toxicity) નો કારણ બની શકે છે.

બેક્ટેરિયા, ધૂળ અને ગંદકીનો ભયાનક ખતરો

અખબાર છાપખાનામાં પ્રિન્ટ થયા પછી આપણા ઘર સુધી પહોંચે ત્યાં સુધીમાં અનેક હાથોમાંથી પસાર થાય છે. ટ્રાન્સપોર્ટેશન દરમિયાન, ડિલિવરી બોયના હાથમાં અને ઘરના દરવાજે પડ્યા રહેવા દરમિયાન અખબાર પર પુષ્કળ પ્રમાણમાં ધૂળ, માટી અને અસંખ્ય સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ (Bacteria & Germs) ચોંટી જાય છે. જ્યારે આટલી બધી જગ્યાએથી ફરીને આવેલું અખબાર સીધું જ આપણા ખોરાકના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે રોટલીની શુદ્ધતા અને સ્વચ્છતા સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ખોરાક દૂષિત થાય છે, જે પેટમાં ઈન્ફેક્શન, ઝાડા-ઊલટી કે ફૂડ પોઈઝનિંગ જેવી તકલીફો ઊભી કરી શકે છે.

બાળકોના સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ પડતું જોખમ

ઘરમાં રહેલા નાના બાળકોનું પાચનતંત્ર અને ઈમ્યુનિટી (રોગપ્રતિકારક શક્તિ) મોટેરાંઓની સરખામણીએ ઘણી નબળી અને સંવેદનશીલ હોય છે. કેમિકલયુક્ત કે દૂષિત ખોરાકની અસર બાળકો પર ખૂબ જ ઝડપથી થાય છે. જો બાળકો નિયમિતપણે અખબારમાં લપેટેલી રોટલી ખાશે, તો તેમને વારંવાર પેટમાં દુખાવો, ભૂખ ન લાગવી, કે પાચન સંબંધિત અન્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. તેથી, ખાસ કરીને બાળકોના આહારની બાબતમાં સ્વચ્છતા અને સુરક્ષાનું સૌથી વધુ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

ગરમ રોટલી સાચવવા માટેના સુરક્ષિત અને ઉત્તમ વિકલ્પો

અખબારના બદલે આપણી પાસે ઘરમાં જ એવા ઘણા સુરક્ષિત અને આરોગ્યપ્રદ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, જે રોટલીને ગરમ પણ રાખશે અને સ્વાસ્થ્યને પણ કોઈ નુકસાન નહીં પહોંચાડે:

• સૂતી કાપડ (Cotton Cloth): ગરમ રોટલી રાખવા માટે સૌથી ઉત્તમ અને પરંપરાગત રસ્તો સ્વચ્છ અને સુતરાઉ કાપડનો ઉપયોગ કરવાનો છે. રોટલીને કપાસના રૂમાલમાં વીંટાળીને ડબ્બામાં રાખવાથી વરાળનું વધારાનું પાણી પણ શોષાઈ જાય છે અને રોટલી લાંબા સમય સુધી નરમ અને તાજી રહે છે.

• સ્ટીલનો ડબ્બો (Stainless Steel Container): રોટલી રાખવા માટે હંમેશાં સારી ગુણવત્તાવાળા સ્ટીલના કેસરોલ કે એર-ટાઈટ ડબ્બાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

• કાચના વાસણ (Glass Containers): જો તમે ઈચ્છો તો સ્વચ્છ કાચના બાઉલ કે કન્ટેનરમાં પણ રોટલી ઢાંકીને રાખી શકો છો.

• ફૂડ-ગ્રેડ પેપર (Food Grade / Baking Paper): જો તમારે બહાર જતી વખતે કે ટિફિનમાં રોટલી પેક કરવા માટે કાગળનો જ ઉપયોગ કરવો હોય, તો અખબારને બદલે પ્રિન્ટ વગરના ‘ફૂડ ગ્રેડ બટર પેપર’ કે ‘બેકિંગ પેપર’નો ઉપયોગ કરવો જોઈએ, જે ખોરાક માટે સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે.