હવે કાર પોતે જ લગાવશે ઇમરજન્સી બ્રેક! 2030થી નવા મોડલમાં AEBS ફરજિયાત કરવાની સરકારની તૈયારી
રસ્તા પર વાહન ચલાવતી વખતે ઘણીવાર એવી પરિસ્થિતિ સર્જાય છે કે સામેનું વાહન અચાનક બ્રેક મારી દે અથવા રસ્તા પર કોઈ વ્યક્તિ કે અવરોધ આવી જાય. આવી સ્થિતિમાં ડ્રાઇવરને બ્રેક મારવા માટે બહુ ઓછો સમય મળે છે. માત્ર થોડીક સેકન્ડનો વિલંબ પણ ગંભીર અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે. હવે આવા અકસ્માતો ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકાર કારમાં એક આધુનિક સુરક્ષા સિસ્ટમ ફરજિયાત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે એડવાન્સ્ડ ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ સિસ્ટમ (AEBS) અંગે નવા નિયમોનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ પ્રસ્તાવ મુજબ, 1 ઑક્ટોબર 2030થી કારનાં નવા મોડલમાં આ સિસ્ટમ ફરજિયાત કરવાની યોજના છે. ત્યારબાદ 1 ઑક્ટોબર 2032થી ઉત્પાદનમાં રહેલાં તમામ સંબંધિત પેસેન્જર કાર મોડલમાં પણ આ સિસ્ટમ લાગુ કરવાની જોગવાઈ સૂચવવામાં આવી છે. જોકે, આ નિયમો હાલમાં ડ્રાફ્ટ તબક્કામાં છે.
શું છે AEBS સિસ્ટમ?
AEBS એટલે એડવાન્સ્ડ ઇમરજન્સી બ્રેકિંગ સિસ્ટમ. આ કારમાં આપવામાં આવતી એક આધુનિક સુરક્ષા ટેક્નોલોજી છે, જે સંભવિત અકસ્માતને ઓળખીને જરૂર પડે ત્યારે આપમેળે બ્રેક લગાવવામાં મદદ કરે છે.
આ સિસ્ટમ કારમાં લાગેલા કેમેરા, રડાર અથવા અન્ય સેન્સરની મદદથી વાહનની આગળના રસ્તા પર નજર રાખે છે. તે સામેના વાહન અથવા અવરોધનું અંતર અને બંને વાહનોની ગતિ જેવી બાબતોનું મૂલ્યાંકન કરે છે. જો સિસ્ટમને લાગે કે આગળના વાહન સાથે ટક્કર થવાની શક્યતા છે, તો તે પહેલાં ડ્રાઇવરને ચેતવણી આપે છે.
જો ડ્રાઇવર સમયસર પ્રતિક્રિયા ન આપે અને અકસ્માતનું જોખમ વધી જાય, તો સિસ્ટમ આપમેળે બ્રેક લગાવી શકે છે. પરિસ્થિતિ અનુકૂળ હોય તો તે ટક્કર ટાળવામાં મદદ કરે છે. જો અકસ્માત અટકાવવો શક્ય ન હોય, તો વાહનની ગતિ ઘટાડીને ટક્કરની ગંભીરતા ઓછી કરી શકે છે.
કઈ તારીખથી નિયમ લાગુ થઈ શકે?
સરકારના પ્રસ્તાવમાં અલગ-અલગ તબક્કા નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
- 1 ઑક્ટોબર 2028: AEBS ધરાવતાં M1 અને N1 શ્રેણીનાં વાહનોએ સંબંધિત AIS-185 સુરક્ષા ધોરણનું પાલન કરવાનું રહેશે.
- 1 ઑક્ટોબર 2030: નવા M1 શ્રેણીના કાર મોડલમાં AEBS ફરજિયાત કરવાની દરખાસ્ત છે.
- 1 ઑક્ટોબર 2032: ઉત્પાદનમાં રહેલાં તમામ M1 શ્રેણીના કાર મોડલ માટે આ સિસ્ટમ ફરજિયાત કરવાની દરખાસ્ત છે.
M1 શ્રેણીમાં ડ્રાઇવર ઉપરાંત વધુમાં વધુ આઠ મુસાફરોને બેસાડી શકાય તેવી પેસેન્જર કારનો સમાવેશ થાય છે. N1 શ્રેણીમાં સામાન્ય રીતે 3.5 ટન સુધીના કુલ વજનવાળાં હળવાં માલવાહક વાહનો આવે છે.
અકસ્માતો ઘટાડવામાં મળશે મદદ
ભારતમાં રસ્તા પર થતા અકસ્માતો ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. ઘણી વખત ડ્રાઇવરની બેદરકારી, અચાનક બ્રેક મારવાની સ્થિતિ અથવા સમયસર પ્રતિક્રિયા ન આપી શકવાને કારણે અકસ્માત થાય છે. AEBS જેવી ટેક્નોલોજી આવી પરિસ્થિતિમાં વધારાની સુરક્ષા પૂરી પાડી શકે છે.
ખાસ કરીને ટ્રાફિકમાં અચાનક વાહન અટકી જાય ત્યારે અથવા હાઇવે પર આગળનું વાહન ઝડપથી ધીમું પડે ત્યારે આ સિસ્ટમ ઉપયોગી બની શકે છે. જોકે, તેની કાર્યક્ષમતા વાહનની ગતિ, હવામાન, સેન્સરની ક્ષમતા અને રસ્તાની પરિસ્થિતિ પર આધારિત રહે છે.
ડ્રાઇવરની જવાબદારી તો રહેશે જ
AEBS હોવાનો અર્થ એ નથી કે ડ્રાઇવરે વાહન ચલાવતી વખતે બેદરકાર રહેવું જોઈએ. ભારે વરસાદ, ધુમ્મસ, સેન્સર પર ધૂળ અથવા અચાનક ઊભી થતી જટિલ પરિસ્થિતિમાં સિસ્ટમની કામગીરી મર્યાદિત થઈ શકે છે. તેથી ડ્રાઇવરે ટ્રાફિકના નિયમોનું પાલન કરવું, યોગ્ય અંતર જાળવવું અને રસ્તા પર સતત ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
સરકારનો આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવે તો ભવિષ્યમાં કારની સુરક્ષામાં નોંધપાત્ર સુધારો થઈ શકે છે. આધુનિક ટેક્નોલોજી અને જવાબદાર ડ્રાઇવિંગનો સમન્વય જ રસ્તા પર અકસ્માતો ઘટાડવા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
