CNG કાર ચાલકો માટે મોટા સમાચાર! દર 3 વર્ષે સિલિન્ડરનું Hydro Testing કરાવવું ફરજિયાત, નહીં તો પંપ પર નહીં મળે ગેસ
દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવને કારણે CNG કારનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ઓછા ખર્ચે વધુ કિલોમીટરનો પ્રવાસ કરી શકાતો હોવાથી લોકો CNG કારને પસંદ કરી રહ્યા છે. જોકે, CNG કાર ચલાવતા અનેક લોકો એક મહત્ત્વપૂર્ણ બાબતને નજરઅંદાજ કરે છે અને તે છે કારમાં લગાવેલા CNG સિલિન્ડરની સમયસર તપાસ. નિયમો અનુસાર CNG કારના સિલિન્ડરનું દર ત્રણ વર્ષે હાઇડ્રો ટેસ્ટિંગ (Hydro Testing) કરાવવું જરૂરી છે. જો સમયસર આ ટેસ્ટિંગ નહીં કરાવો તો CNG પંપ પર ગેસ ભરાવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
દર ત્રણ વર્ષે શા માટે કરાવવું પડે છે Hydro Testing?
CNG સિલિન્ડરમાં ખૂબ જ ઊંચા દબાણે ગેસ ભરવામાં આવે છે. કારનો ઉપયોગ થતો રહે તેમ સિલિન્ડર પર સતત દબાણમાં ફેરફાર થતો રહે છે. લાંબા સમય સુધી ઉપયોગને કારણે સિલિન્ડરની અંદર કે બહાર કાટ લાગવો, નાની તિરાડો પડવી અથવા તેની મજબૂતાઈમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા રહે છે.
આવી સ્થિતિમાં સિલિન્ડર સુરક્ષિત છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવા માટે Hydro Testing કરવામાં આવે છે. આ પરીક્ષણમાં સિલિન્ડરની અંદર પાણી ભરીને નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ દબાણ આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ સિલિન્ડરમાં કોઈ લીકેજ, કાયમી ફુલાવો કે અન્ય ખામી છે કે નહીં તેની તપાસ કરવામાં આવે છે.
ભારતમાં CNG સિલિન્ડર માટે દર ત્રણ વર્ષે આ પ્રકારનું પરીક્ષણ કરાવવાની જોગવાઈ છે. Gas Cylinders Rules અને સંબંધિત સુરક્ષા ધોરણો હેઠળ આ પ્રક્રિયા મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
ટેસ્ટિંગ ક્યાં કરાવવું?
CNG સિલિન્ડરનું હાઇડ્રો ટેસ્ટિંગ કોઈપણ સામાન્ય ગેરેજમાં કરાવી શકાતું નથી. આ માટે પેટ્રોલિયમ એન્ડ એક્સપ્લોઝિવ્સ સેફ્ટી ઓર્ગેનાઇઝેશન (PESO) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત ટેસ્ટિંગ સેન્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
ટેસ્ટિંગ દરમિયાન સામાન્ય રીતે નીચેની બાબતો તપાસવામાં આવે છે:
- સિલિન્ડરની બહાર કોઈ કાટ, તિરાડ કે ડેન્ટ છે કે નહીં.
- સિલિન્ડરની અંદરની સ્થિતિ યોગ્ય છે કે નહીં.
- નિર્ધારિત દબાણ હેઠળ સિલિન્ડર સુરક્ષિત રહે છે કે નહીં.
- કોઈ પ્રકારનું ગેસ લીકેજ અથવા કાયમી વિકૃતિ તો નથી ને.
- સિલિન્ડર અને તેના વાલ્વની સ્થિતિ યોગ્ય છે કે નહીં.
ટેસ્ટ સફળ થયા બાદ સિલિન્ડર પર આગામી પરીક્ષણની તારીખ નોંધવામાં આવે છે અને પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે છે.
ટેસ્ટિંગ ન કરાવો તો શું નુકસાન થઈ શકે?
જો CNG સિલિન્ડરની હાઇડ્રો ટેસ્ટિંગની સમયમર્યાદા પૂરી થઈ ગઈ હોય તો CNG પંપ પર ગેસ ભરાવવાનો ઇનકાર કરવામાં આવી શકે છે. આ ઉપરાંત વાહનના દસ્તાવેજો અને સુરક્ષા તપાસ દરમિયાન પણ મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે સમયસર તપાસ ન કરાવવાથી સિલિન્ડરની સંભવિત ખામીઓ ધ્યાનમાં આવતી નથી. જેના કારણે ગેસ લીકેજ અને અકસ્માતનું જોખમ વધી શકે છે.
CNG સિલિન્ડરની ઉંમર કેટલી હોય છે?
ઘણા કારચાલકો માને છે કે દર ત્રણ વર્ષે ટેસ્ટ પાસ થયા બાદ સિલિન્ડર ફરી ત્રણ વર્ષ માટે સંપૂર્ણપણે નવું બની જાય છે. પરંતુ હકીકત અલગ છે.
CNG સિલિન્ડરની ટેસ્ટિંગની સમયમર્યાદા અને તેની કુલ સર્વિસ લાઇફ બંને અલગ બાબતો છે. Gas Cylinders Rules, 2016 મુજબ વાહનમાં લગાવેલા CNG સિલિન્ડરની સર્વિસ લાઇફ સામાન્ય રીતે 20 વર્ષ છે, જો સંબંધિત ધોરણોમાં અલગ જોગવાઈ ન હોય. એટલે કે ટેસ્ટ પાસ થયા પછી પણ સિલિન્ડરની કુલ માન્ય ઉંમર પૂરી થઈ ગઈ હોય તો તેનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી.
CNG કારચાલકોએ આટલું ખાસ ધ્યાન રાખવું
જો તમારી પાસે CNG કાર છે તો સિલિન્ડર પર લખેલી મેન્યુફેક્ચરિંગ તારીખ અને છેલ્લી ટેસ્ટિંગની તારીખ તપાસો. ટેસ્ટિંગ માટે છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ ન જુઓ. સિલિન્ડર પર ડેન્ટ, કાટ, આગની અસર કે કોઈ અસામાન્ય નુકસાન દેખાય તો નિર્ધારિત ત્રણ વર્ષની મુદત પહેલાં પણ નિષ્ણાત પાસે તપાસ કરાવો.
આ ઉપરાંત CNG કિટમાં કોઈપણ ફેરફાર અધિકૃત વર્કશોપમાં જ કરાવો અને ગેસની ગંધ આવે તો વાહનનો ઉપયોગ બંધ કરીને સુરક્ષિત જગ્યાએ નિષ્ણાતની મદદ લો.
યાદ રાખો, CNG કારથી પૈસાની બચત કરવી જેટલી જરૂરી છે, એટલી જ જરૂરી કારમાં લગાવેલા સિલિન્ડરની સુરક્ષા જાળવવી પણ છે. દર ત્રણ વર્ષે થતું Hydro Testing માત્ર નિયમનું પાલન નથી, પરંતુ તમારા અને તમારા પરિવારના જીવનની સુરક્ષા માટેનું મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે.
