8મો પગાર પંચ: લેવલ-6 કર્મચારીઓ માટે નવો બેઝિક પગાર અને એરિયર્સનું સંપૂર્ણ ગણિત અહીં જુઓ
કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે અત્યારે સૌથી ચર્ચિત વિષય ‘8મો પગાર પંચ’ (8th Pay Commission) છે. લાખો કર્મચારીઓ આ પંચની ભલામણો અમલમાં આવવાની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે. હાલમાં, આ પંચ વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો, પેન્શનરો અને અન્ય હિતધારકો પાસેથી સૂચનો મેળવવાની પ્રક્રિયામાં વ્યસ્ત છે. ભલે હજુ રિપોર્ટ આવવામાં અને તેને સત્તાવાર રીતે લાગુ કરવામાં થોડો સમય લાગે, પરંતુ મીડિયા અહેવાલો મુજબ કર્મચારીઓ માટે એક ખૂબ જ મોટી રાહતના સમાચાર એ છે કે તેમને ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ થી બાકી મળવાપાત્ર રકમ (એરિયર્સ) મળવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે. ચાલો, આ પગાર પંચની અસરો અને લેવલ-6 ના કર્મચારીઓને અલગ-અલગ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના આધારે કેટલો ફાયદો થઈ શકે છે, તે વિગતવાર સમજીએ.
8મો પગાર પંચ: સમયરેખા અને અમલીકરણ
કેન્દ્ર સરકારે નવેમ્બર ૨૦૨૫ માં ૮મા પગાર પંચ માટે ‘ટર્મ્સ ઓફ રેફરન્સ’ (ToR) જાહેર કર્યું હતું. સરકારે પંચને પોતાનો રિપોર્ટ તૈયાર કરવા માટે ૧૮ મહિનાનો સમય ફાળવ્યો છે. નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે, એકવાર રિપોર્ટ તૈયાર થઈ જાય પછી તેને મંત્રીઓના જૂથ (Group of Ministers – GoM) ની મંજૂરી માટે મોકલવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા બાદ તેને વ્યવહારમાં લાવવા માટે વધુ ૩ થી ૬ મહિનાનો સમય લાગી શકે છે. આ ગણતરી મુજબ, એવી પ્રબળ શક્યતા છે કે ૮મા પગાર પંચની ભલામણો ૨૦૨૬ ના બીજા છમાસિક ગાળામાં અમલમાં આવશે. જોકે, સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે પગાર અને પેન્શનમાં વધારાનો લાભ ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ થી આપવામાં આવશે, જેના કારણે કર્મચારીઓને તે તારીખથી એરિયર્સનો લાભ મળશે.
એરિયર્સની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?
ઘણા કર્મચારીઓને એરિયર્સની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે તેમાં રસ હોય છે. એરિયર્સ એટલે કે બાકી નીકળતી રકમ શોધવા માટે, સરકાર સુધારેલો (નવો) પગાર અને હાલનો (જૂનો) પગાર વચ્ચેનો તફાવત કાઢે છે. ત્યારબાદ આ તફાવતની રકમને જેટલા મહિના માટે પગાર બાકી હોય, તેટલા મહિનાની સંખ્યા સાથે ગુણવામાં આવે છે. આમ, કર્મચારીને એકસાથે મોટી રકમ ચૂકવવામાં આવે છે.
લેવલ-6 ના કર્મચારીઓ માટે સંભવિત પગાર વધારો
૭મા પગાર પંચ મુજબ, લેવલ-6 ના કર્મચારીનો ન્યૂનતમ બેઝિક પગાર ૩૫,૪૦૦ રૂપિયા છે. જો ૮મા પગાર પંચમાં અલગ-અલગ ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) લાગુ કરવામાં આવે, તો નવો સંભવિત બેઝિક પગાર નીચે મુજબ હોઈ શકે છે:
-
૨.૦ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: ૭૦,૮૦૦ રૂપિયા
-
૨.૧૫ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: ૭૬,૧૧૦ રૂપિયા
-
૨.૨૮ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: ૮૦,૭૧૨ રૂપિયા
-
૨.૫૭ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: ૯૦,૯૭૮ રૂપિયા
આ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર માત્ર પગાર વધારવાનું સાધન નથી, પણ તે કર્મચારીના જીવનધોરણને સુધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જો આપણે માસિક પગારમાં થનારા વધારાની વાત કરીએ, તો ૨.૦ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં ૩૫,૪૦૦ રૂપિયા અને ૨.૫૭ ના ઉચ્ચતમ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં ૫૫,૫૭૮ રૂપિયા સુધીનો માસિક વધારો જોવા મળી શકે છે.
૨૦ મહિનાનો સંભવિત એરિયર્સ: આંકડાકીય સમજૂતી
ધારો કે ૮મા પગાર પંચની ભલામણો લાગુ કરવામાં કુલ ૨૦ મહિનાનો સમય લાગે છે અને એરિયર્સ ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ થી ગણવામાં આવે છે, તો લેવલ-6 ના કર્મચારીઓને અંદાજે કેટલી રકમ મળી શકે છે તે નીચેની કોષ્ટક દ્વારા સમજીએ:
| ફિટમેન્ટ ફેક્ટર | અંદાજિત કુલ એરિયર્સ (૨૦ મહિના માટે) |
| ૨.૦ | ૭,૦૮,૦૦૦ રૂપિયા |
| ૨.૧૫ | ૮,૧૪,૨૦૦ રૂપિયા |
| ૨.૨૮ | ૯,૦૬,૨૪૦ રૂપિયા |
| ૨.૫૭ | ૧૧,૧૧,૫૬૦ રૂપિયા |
આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં સામાન્ય ફેરફાર પણ કર્મચારીના એરિયર્સમાં લાખો રૂપિયાનો તફાવત લાવી શકે છે.
૨.૫૭ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની શા માટે આટલી માંગ છે?
કર્મચારી સંગઠનોનું માનવું છે કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જેટલો ઊંચો રાખવામાં આવશે, તેટલો જ પગાર અને પેન્શનમાં મોટો વધારો થશે. અત્યારે કર્મચારીઓ ૨.૫૭ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગ કરી રહ્યા છે, કારણ કે જો આ દર લાગુ થાય, તો લેવલ-6 ના કર્મચારીનો બેઝિક પગાર સીધો ૯૦ હજાર રૂપિયાને પાર કરી જશે. આટલું જ નહીં, ૨૦ મહિનાના એરિયર્સ તરીકે તેમને ૧૧ લાખ રૂપિયાથી વધુની મોટી રકમ મળી શકે છે, જે કર્મચારીઓ માટે આર્થિક રીતે ખૂબ જ મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
