ઇન્કમ ટેક્સના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬થી બદલાઈ જશે આવકવેરાના નિયમો

ઇન્કમ ટેક્સના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર; ૨૦૨૬ માટે નવા નિયમોનું નોટિફિકેશન જારી, જાણો HRA અને રોકાણ પર શું થશે અસર

ભારતીય કરવેરા માળખામાં એક ઐતિહાસિક પરિવર્તન આવવા જઈ રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે ‘આવકવેરા નિયમો, ૨૦૨૬’ (Income Tax Rules, 2026) સૂચિત કર્યા છે. આ નવા નિયમો ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવશે અને તે ‘આવકવેરા કાયદા, ૨૦૨૫’ ના અમલીકરણ માટે એક મજબૂત માળખું પૂરું પાડશે. આ સુધારાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટેક્સ ચોરી રોકવાનો અને કરદાતાઓ માટે કાયદાકીય ગૂંચવણો ઓછી કરવાનો છે.

પગારદાર વર્ગ માટે HRA ના નવા નિયમો

નવા નિયમોમાં સૌથી મહત્વનો ફેરફાર ઘર ભાડા ભથ્થા (HRA) ની મુક્તિ મર્યાદામાં કરવામાં આવ્યો છે. સરકારે હવે દેશના ૮ મોટા શહેરોને હાઈ-થ્રેશોલ્ડ કેટેગરીમાં સામેલ કર્યા છે.

• ૫૦% HRA મુક્તિ: મુંબઈ, કોલકાતા, દિલ્હી અને ચેન્નાઈની સાથે હવે અમદાવાદ, બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ અને પુણે માં રહેતા કર્મચારીઓને પણ ૫૦% સુધીની HRA મુક્તિ મળશે.

• ૪૦% HRA મુક્તિ: ઉપરના ૮ શહેરો સિવાયના અન્ય તમામ શહેરોમાં રહેતા કરદાતાઓને ૪૦% મુક્તિની મર્યાદા લાગુ પડશે.

‘ફોર્મ ૧૨૪’ અને મકાનમાલિક સાથેના સંબંધો

ટેક્સમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે સરકારે હવે ફોર્મ ૧૨૪ રજૂ કર્યું છે. હવે જો કોઈ કર્મચારી તેના સંબંધીના મકાનમાં રહેતો હોય અને ભાડું ચૂકવીને HRA મુક્તિ લેતો હોય, તો તેણે મકાનમાલિક સાથેના તેના સંબંધનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવો પડશે. આ પગલાથી બોગસ રેન્ટ રિસિપ્ટ (નકલી ભાડાની પહોંચ) દ્વારા ટેક્સ બચાવનારાઓ પર લગામ કસાશે. HRA ની ગણતરી હવે પ્રાપ્ત HRA, ચૂકવેલ ભાડું (પગારના ૧૦% બાદ કરીને) અથવા ૪૦/૫૦% મર્યાદા – આ ત્રણમાંથી જે સૌથી ઓછું હશે તે મુજબ કરવામાં આવશે.

શેરબજાર અને ડેરિવેટિવ્ઝ પર કડક નજર

શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ કરતા લોકો માટે પણ નવા નિયમો કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. સરકારે સેક્શન ૨(૯૨) હેઠળ ડેરિવેટિવ્ઝ ટ્રેડિંગ માટે ‘માન્ય સ્ટોક એક્સચેન્જ’ માટેની શરતો નક્કી કરી છે. હવે એક્સચેન્જોએ PAN અને યુનિક ક્લાયન્ટ આઈડી (UCI) સહિતનો ક્લાયન્ટ લેવલ ડેટા વધુ સુરક્ષિત અને વિગતવાર રાખવો પડશે. આનાથી શંકાસ્પદ વ્યવહારોની ઓળખ કરવી સરળ બનશે.

અન્ય મહત્વના ફેરફારો

૧. નાણાકીય રિપોર્ટિંગ: ઝીરો કૂપન બોન્ડ જેવા નાણાકીય સાધનો માટે રિપોર્ટિંગના નિયમો વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. ૨. બિન-નિવાસી ભારતીયો (NRI): બિન-નિવાસી કરવેરા પ્રક્રિયાને વધુ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે જેથી વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન મળે અને કરવેરા સંબંધિત વિવાદો ઓછા થાય. ૩. ડ્રાફ્ટ ફોર્મ્સ: વિભાગે અનુપાલન સરળ બનાવવા માટે નવા ફોર્મ્સનો ડ્રાફ્ટ જારી કર્યો છે જે ઓનલાઈન ફાઈલિંગને વધુ સુગમ બનાવશે.

 ૨૦ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના આ નોટિફિકેશનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર ટેક્સ સિસ્ટમને વધુ ડિજિટલ અને જવાબદાર બનાવી રહી છે. કરદાતાઓએ હવે ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી નવા નિયમો મુજબ પોતાના નાણાકીય આયોજનમાં ફેરફાર કરવા પડશે. ખાસ કરીને મકાન ભાડાની મુક્તિ લેતી વખતે મકાનમાલિકના PAN અને સંબંધોની વિગત આપવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે.