ચીનમાં ૩ વર્ષમાં પહેલીવાર જોવા મળ્યું આવું દ્રશ્ય: ગ્રાહકો ખરીદી કરતા કેમ ડરી રહ્યા છે?
સમગ્ર વિશ્વમાં ‘વર્લ્ડ ફેક્ટરી’ તરીકે ઓળખાતા અને દુનિયાની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા ધરાવતા ચીન માટે હાલનો સમય ખૂબ જ પડકારજનક બની રહ્યો છે. ચીનના અર્થતંત્રમાં એક એવી તિરાડ જોવા મળી રહી છે જેણે માત્ર ત્યાંના નીતિ-નિર્ધારકો જ નહીં, પણ સમગ્ર વૈશ્વિક બજારને ચિંતામાં મૂકી દીધા છે. મે ૨૦૨૬ના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ચીનમાં રિટેલ વેચાણમાં આવેલો ઘટાડો છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે, જેને નિષ્ણાતો ચીનના અર્થતંત્ર માટે ‘240 વોલ્ટ’ના ઝટકા સમાન ગણાવી રહ્યા છે.
રિટેલ વેચાણમાં ૦.૬ ટકાનો ઘટાડો: ગંભીર સંકેત
ન્યૂઝ એજન્સી રોયટર્સના તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, મે મહિનામાં ચીનનું રિટેલ વેચાણ વાર્ષિક ધોરણે ૦.૬ ટકા ઘટ્યું છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ પછી આ પહેલીવાર છે જ્યારે ચીની ગ્રાહકોએ આટલી હદે ખરીદી કરવાનું ટાળ્યું હોય. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ચીનના લોકો હવે તેમના ખિસ્સા પર કાપ મૂકી રહ્યા છે અને બિનજરૂરી ખર્ચ કરવાનું ટાળી રહ્યા છે. ચીનમાં ઘરેલુ માંગ એટલી હદે નબળી પડી છે કે તેનો સીધો પ્રભાવ વેપારીઓ અને ઉત્પાદકો પર જોવા મળી રહ્યો છે.
રોકાણના મોરચે પણ નિરાશા
માત્ર વપરાશ જ નહીં, પરંતુ મૂડી રોકાણના ક્ષેત્રમાં પણ ચીનને મોટો ફટકો પડ્યો છે. જાન્યુઆરીથી મે ૨૦૨૬ દરમિયાન ચીનના ‘ફિક્સ્ડ એસેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ’માં ૪.૧ ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. જાન્યુઆરી-એપ્રિલની સરખામણીમાં આ ઘટાડો વધુ ગંભીર છે. આ સ્થિતિ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ ચીનનું રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટર છે. વર્ષોથી આ ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલી મંદી અને કંપનીઓની આર્થિક મુશ્કેલીઓએ નવા પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણના દરવાજા લગભગ બંધ કરી દીધા છે. જ્યારે કંપનીઓ જ નવા રોકાણથી બચતી હોય, ત્યારે આર્થિક ગતિવિધિઓ મંદ પડવી સ્વાભાવિક છે.
ગ્રાહકોનું વલણ: ભવિષ્યને લઈને અનિશ્ચિતતા
ચીનના ગ્રાહકો હવે ભવિષ્યને લઈને ખૂબ જ સાવધ છે. મોંઘવારી અને આર્થિક અનિશ્ચિતતાને કારણે લોકો કાર જેવી મોંઘી વસ્તુઓ કે અન્ય વૈભવી ઉત્પાદનો પાછળ ખર્ચ કરતા ડરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં ચીનમાં પાંચ દિવસના ‘લેબર ડે’ના વેકેશન દરમિયાન પણ જે પ્રકારની આશા હતી તે મુજબનું વેચાણ થયું નથી. સરકાર દ્વારા ગ્રાહકોને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે ઘણી યોજનાઓ લાવવામાં આવી હતી, પરંતુ તે તમામ યોજનાઓ હવે ફિક્કી પડતી જતી હોય તેવું જણાય છે.
શંઘાઈ જેવા મોટા શહેરોમાં નાના વેપારીઓ અને બાર સંચાલકો જણાવે છે કે કોર્પોરેટ જગતે પોતાના મનોરંજન અને આયોજનો પાછળનો ખર્ચ ઘટાડી દીધો છે. ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે વેપારીઓએ ભારે ડિસ્કાઉન્ટ આપવા પડે છે, જેના કારણે તેમનો નફો ઘટી રહ્યો છે.
એક આશાનું કિરણ: મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર
ચીનની અર્થવ્યવસ્થા અત્યારે બે અલગ-અલગ ચિત્રો રજૂ કરી રહી છે. એક તરફ જ્યાં ઉપભોક્તા માંગ ડૂબી રહી છે, ત્યાં બીજી તરફ ચીનનું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન હજુ પણ મજબૂત છે. મે મહિનામાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં ૪.૫ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, જે એપ્રિલના ૪.૧ ટકા કરતા સારો છે.
