₹4,500થી ₹7,500 સુધી સસ્તા થયા Dishwasher! જાણો કેમ લોકો હવે રસોડામાં લઈ રહ્યા છે આ મશીન
ભારતીય રસોડામાં દાયકાઓથી ચાલી આવતી કઢાઈ, કુકર અને તેલ-મસાલાવાળા વાસણો ઘસવાની દૈનિક ઝંઝટમાંથી હવે લોકોને કાયમી મુક્તિ મળી રહી હોય તેમ લાગે છે. સરકાર દ્વારા ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસીસ ટેક્સ (GST) માં કરવામાં આવેલા ઘટાડા બાદ કિંમતો નીચી આવતાં જ ડિશવોશર આખરે ભારતીય રસોડામાં પોતાનું યોગ્ય સ્થાન બનાવી રહ્યા છે. આ જ કારણે હાલમાં કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ માર્કેટમાં ડિશવોશર સૌથી ઝડપથી વિકસતું પ્રોડક્ટ બની ગયું છે. ઘરગથ્થુ ઉપકરણો બનાવતી કંપનીઓ અને રિટેલર્સના જણાવ્યા મુજબ, ટેક્સમાં ફેરફાર થયા પછી આ ઉપકરણના વેચાણમાં ૩ ગણાથી પણ વધુનો જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, અગાઉ જે ડિશવોશરની માંગ માત્ર મોટા મેટ્રો શહેરો પૂરતી સીમિત હતી, તેમાં હવે ટિયર-II અને નાના શહેરો ગ્રોથના નવા એન્જિન તરીકે ઊભરી આવ્યા છે. કુલ વેચાણમાં નાના શહેરોનો હિસ્સો હવે લગભગ ૩૦ ટકા જેટલો થઈ ગયો છે. વર્ષ ૨૦૨૬ ના શરૂઆતના છ મહિનામાં ડિશવોશરના વેચાણમાં વાર્ષિક ધોરણે ૪૯ ટકાનો મોટો વધારો નોંધાયો છે.
ટેક્સમાં કાપ અને કિંમતોમાં મોટો ઘટાડો
સરકારે ૨૨ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ થી ડિશવોશર પરના GST દરમાં ૧૦ ટકાનો સક્ષમ ઘટાડો કરીને તેને ૨૮ ટકાથી ઘટાડીને ૧૮ ટકા કરી દીધો હતો. ટેક્સ ઘટતાં જ ઉત્પાદકોએ તેનો સીધો લાભ ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડ્યો અને કિંમતોમાં રૂ. ૪,૫૦૦ થી લઈને રૂ. ૭,૫૦૦ સુધીનો ઘટાડો કર્યો. આ ઘટાડા બાદ હવે ડિશવોશરની શરૂઆતી કિંમત લગભગ રૂ. ૨૫,૦૦૦ ની આસપાસ થઈ ગઈ છે, જે સામાન્ય ફ્રિજ કે વોશિંગ મશીનની કિંમત જેટલી જ છે.
કંપનીઓના વેચાણના આંકડાઓ (NielsenIQ ડેટા) દર્શાવે છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન મોટા પરિવારો માટેના વધુ ક્ષમતાવાળા મોડેલ્સ (૧૫ પ્લેસ સેટિંગ વાળા) ના વેચાણમાં ૧૩૭ ટકાનો રેકોર્ડબ્રેક વધારો થયો છે. ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોના મતે, ટેક્સ ઘટાડા અંગેની સરકારી જાહેરાતો અને જાહેરાતોએ પણ આ કેટેગરી વિશે લોકોમાં ભારે જાગૃતિ ફેલાવી છે.
ભારતીય રસોઈ અને વાસણો મુજબ મશીનમાં ખાસ બદલાવ
અગાઉ લોકોમાં એવી ગેરસમજ હતી કે ડિશવોશર માત્ર વિદેશી કે પશ્ચિમી શૈલીના ફ્લેટ વાસણો જ સાફ કરી શકે છે અને તેમાં તેલ-મસાલા વાળા ભારતીય વાસણો બરાબર સાફ થતા નથી. પરંતુ કંપનીઓએ આ ભ્રમ દૂર કરવા માટે પ્રોડક્ટ્સમાં ખાસ ભારતીય જરૂરિયાતો મુજબ ફેરફાર કર્યા છે.
બોશ (Bosch) અને સિમેન્સ (Siemens) બ્રાન્ડ વેચતી BSH હોમ એપ્લાયન્સીસ ઈન્ડિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સૈફ ખાને જણાવ્યું હતું કે, ટેક્સ કાપની સાથે સાથે લોકોની ગેરસમજણો દૂર કરવાના પ્રયાસો સફળ રહ્યા છે. કંપની દ્વારા આપવામાં આવતી ૩૦-દિવસની ટ્રાયલ ઓફર દરમિયાન મશીન પરત કરવાનો દર ૦.૧ ટકાથી પણ ઓછો રહ્યો છે. BSH એ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ માં જ સમગ્ર ૨૦૨૫ ના વર્ષના કુલ વેચાણ (૧,૧૪,૦૦૦ થી વધુ ડિશવોશર) નો આંકડો પાર કરી લીધો છે.
કંપનીઓએ હવે મશીનોમાં ‘કઢાઈ વોશ’ જેવા ખાસ ફીચર્સ ઉમેર્યા છે. આ સિવાય હળદર-મસાલાના ડાઘ, બિરયાનીના ચોંટેલા વાસણો અને પ્રેશર કુકરને સરળતાથી સાફ કરવાની ક્ષમતા ઉમેરવામાં આવી છે, જેનાથી ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ ખૂબ વધ્યો છે.
લાઈફસ્ટાઈલ નહીં, પરંતુ ઘરની જરૂરિયાત
એલજી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ (LG Electronics) ઈન્ડિયાના કો-ચીફ સેલ્સ એન્ડ માર્કેટીંગ ઓફિસર સંજય ચિતકારાના જણાવ્યા મુજબ, GST ઘટવાથી ડિશવોશર વધુ સસ્તા તો બન્યા જ છે, પરંતુ સાથે સાથે ગ્રાહકોની માનસિકતા પણ બદલાઈ છે. હવે લોકો તેને માત્ર સ્ટેટસ સિમ્બોલ કે લક્ઝરી પ્રોડક્ટ નથી ગણતા, પરંતુ ઘરના કામકાજને સરળ બનાવતા એક અત્યંત જરૂરી સાધન તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
હાલમાં LG મુખ્યત્વે પ્રીમિયમ અને મિડ-સેગમેન્ટના ડિશવોશર વેચે છે, પરંતુ કંપની હવે વધુને વધુ સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી પહોંચવા માટે બજેટ મોડેલ્સ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
બજારમાં ભવિષ્યની મોટી શક્યતાઓ
ઝડપી વૃદ્ધિ છતાં, ભારતમાં ડિશવોશર હજુ પણ એક નાની કેટેગરી છે. ભારતના માત્ર ૦.૫ ટકા ઘરોમાં જ હાલ ડિશવોશરનો ઉપયોગ થાય છે. તેનું વર્તમાન બજાર માઇક્રોવેવ ઓવનના બજાર (જે અંદાજે રૂ. ૨,૦૦૦ કરોડનું છે) ના અડધા ભાગ જેટલું જ છે. તેનાથી વિપરીત, અમેરિકા અને પશ્ચિમ યુરોપના દેશોમાં ૭૦ થી ૭૫ ટકા ઘરોમાં ડિશવોશરનો ઉપયોગ થાય છે. આ દર્શાવે છે કે ભારતમાં આ સેક્ટરમાં વૃદ્ધિની અપાર શક્યતાઓ રહેલી છે.
ક્રોમા (Croma) સ્ટોર ચલાવતી કંપની ઈન્ફિનિટી રિટેલના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ શિબાશીષ રોયે જણાવ્યું કે, ડિશવોશરના વેચાણના વોલ્યુમમાં વાર્ષિક ૬૦ ટકાનો વધારો થયો છે. ઝડપી શહેરીકરણ, કામકાજી મહિલાઓની વધતી સંખ્યા, લોકોની વધેલી આવક અને GST માં મળેલી રાહત આ ગ્રોથના મુખ્ય કારણો છે.
નવી કંપનીઓનો પ્રવેશ અને રિટેલર્સનો ઉત્સાહ
ડિશવોશરની ઊંચી માંગ અને ભવિષ્યની શક્યતાઓને જોઈને હાયર (Haier) જેવી મોટી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓ પણ આ સેગમેન્ટમાં ઝડપથી પ્રવેશ કરી રહી છે. બીજી તરફ, IFB ઈન્ડસ્ટ્રીઝની નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ ની બેલેન્સ શીટમાં પણ ડિશવોશરના સ્ટોકમાં ૨૮ ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે.
આ વર્ષે મોબાઈલ ફોનની કિંમતોમાં વધારો થવાના કારણે તેના વેચાણમાં આવેલી મંદીની ભરપાઈ કરવા માટે ક્રોમા જેવા મોટા રિટેલ સ્ટોર્સ પણ હવે ડિશવોશર જેવા હોમ એપ્લાયન્સીસના વેચાણને વધુ પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.
