પોસ્ટ ઓફિસની આ સ્કીમમાં રોકાણથી બચાવી શકો છો ટેક્સ, પણ સેક્શન 80C નો ફાયદો લેતા પહેલાં જાણી લો વ્યાજના ખાસ નિયમો
આજકાલ દરેક રોકાણકાર પોતાના સખત પરિશ્રમની કમાણી માટે સુરક્ષિત અને વધુ સારું વળતર આપતા રોકાણના વિકલ્પો શોધતો હોય છે. જ્યારે સુરક્ષા અને ટેક્સ બચાવવાનો પ્રશ્ન આવે ત્યારે ભારતીય ટપાલ વિભાગ એટલે કે પોસ્ટ ઓફિસની બચત યોજનાઓ પ્રથમ પસંદગી બને છે. જોકે, જો તમારો મુખ્ય હેતુ માત્ર રોકાણ કરવાનો જ નહીં પણ સાથે-સાથે ઇન્કમ ટેક્સ પણ બચાવવાનો હોય, તો પોસ્ટ ઓફિસની દરેક યોજના તમારા માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકતી નથી.
આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C (Section 80C) હેઠળ ટેક્સ બચાવવા માટે મુખ્યત્વે પોસ્ટ ઓફિસની નેશનલ સેવિંગ સર્ટિફિકેટ (NSC) અને ૫-વર્ષની ટાઇમ ડિપોઝિટ (Time Deposit) યોજનાઓ પર વધુ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. પરંતુ આ બંને યોજનાઓમાં મળતા વ્યાજ પર ટેક્સના કયા નિયમો લાગુ પડે છે તે સમજવું અત્યંત આવશ્યક છે.
નેશનલ સેવિંગ સર્ટિફિકેટ (NSC) માં રોકાણ પર 80C નો લાભ
નેશનલ સેવિંગ સર્ટિફિકેટ (NSC) એ ૫ વર્ષની નિશ્ચિત મુદત ધરાવતી ખૂબ જ લોકપ્રિય પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમ છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટેના વર્તમાન દર મુજબ, NSC પર વાર્ષિક ૭.૭% ના દરે આકર્ષક વ્યાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે. જે કરદાતાઓ જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) પસંદ કરે છે, તેઓ NSC માં રોકાણ કરીને સેક્શન 80C હેઠળ કપાતનો દાવો કરી શકે છે. 80C હેઠળ તમામ પાત્ર રોકાણો અને ચૂકવણીઓ મેળવીને વાર્ષિક વધુમાં વધુ ₹૧.૫ લાખ સુધીની કરમુક્તિ મેળવી શકાય છે.
NSC ની સૌથી ખાસ અને અનોખી વિશિષ્ટતા એ છે કે દર વર્ષે મળતું વ્યાજ તમારા ખાતામાં જમા થવાને બદલે ઓટોમેટિકલી પુનઃ રોકાણ (Re-invested) થઈ જાય છે. પહેલાં ચાર વર્ષ દરમિયાન પુનઃ રોકાણ થયેલા આ વ્યાજને ચોક્કસ શરતો સાથે કલમ 80C હેઠળ જ રોકાણ ગણીને ટેક્સ કપાતનો વધારાનો લાભ પણ મેળવી શકાય છે.
૫ વર્ષની મુદતની ટાઇમ ડિપોઝિટ પણ છે ટેક્સ સેવિંગ વિકલ્પ
પોસ્ટ ઓફિસની ૫ વર્ષની ટાઇમ ડિપોઝિટ (TD) પણ ટેક્સ બચાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય છે. આ યોજના પર હાલમાં વાર્ષિક ૭.૫% ના દરે વ્યાજ ચૂકવવામાં આવે છે. પરંતુ અહીં રોકાણકારોએ એક મહત્વપૂર્ણ બાબત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ કે, સેક્શન 80C હેઠળ ટેક્સમાં છૂટછાટ માત્ર અને માત્ર ૫ વર્ષની પાકતી મુદત ધરાવતી ટાઇમ ડિપોઝિટ પર જ મળે છે. જો તમે ૧, ૨ કે ૩ વર્ષની મુદત માટે ટાઇમ ડિપોઝિટમાં નાણાં રોકશો તો તેના પર ટેક્સ બચતનો કોઈ લાભ મળશે નહીં.
વ્યાજ પર લાગતા ટેક્સના નિયમો સમજવા જરૂરી
રોકાણકારોએ એ ભ્રમમાં ન રહેવું જોઈએ કે NSC કે ટાઇમ ડિપોઝિટ પર મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી હોય છે. પોસ્ટ ઓફિસમાંથી મળતા વ્યાજને ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરતી વખતે ‘અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી થતી આવક’ (Income from Other Sources) તરીકે દર્શાવવું ફરજિયાત છે. તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ આ વ્યાજની આવક પર ટેક્સ લાગુ પડે છે.
આ સિવાય, રોકાણ કરવાનો નિર્ણય લેતા પહેલાં એ પણ તપાસી લેવું જરૂરી છે કે તમારી ₹૧.૫ લાખની 80C સીમા પહેલાંથી જ પીએફ (EPF/PPF), લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમ, બાળકોની શાળાની ફી કે હોમ લોનના મુદ્દલની ચૂકવણી દ્વારા પૂરી થઈ ગઈ છે કે નહીં. જો આ મર્યાદા પહેલાથી જ પૂરી થઈ ગઈ હોય તો નવું રોકાણ ટેક્સ બચાવી શકશે નહીં.
સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે સેક્શન 80C નો આ ટેક્સ લાભ માત્ર જૂની ટેક્સ પદ્ધતિ હેઠળ જ ઉપલબ્ધ છે. નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા (New Tax Regime) માં 80C ની કપાત મળતી નથી. તેથી પોસ્ટ ઓફિસની ટેક્સ સેવિંગ સ્કીમ્સમાં નાણાં રોકતા પહેલાં તમારી ટેક્સ પદ્ધતિ, હાલનું રોકાણ માળખું અને વ્યાજ પર આવતા ટેક્સની યોગ્ય ગણતરી કરી લેવી હિતાવહ છે.
