શું તમને સરળતાથી લોન મળશે? ૧૦ માંથી ૯ બેન્કોએ આપ્યા અત્યંત આશાસ્પદ સંકેતો!
વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ અને ફંડિંગ સંબંધિત વિવિધ પડકારો હોવા છતાં, ભારતનું ખાનગી અને સરકારી બેન્કિંગ ક્ષેત્ર ક્રેડિટ ગ્રોથ (ધિરાણ વૃદ્ધિ) અંગે અત્યંત આશાવાદી વલણ ધરાવે છે. રિટેલ, એસએમઈ (SME), ઔદ્યોગિક અને સેવા ક્ષેત્રમાં લોનની મજબૂત માંગને કારણે દેશના બેન્કિંગ ઉદ્યોગમાં ઉત્સાહનો માહોલ છે.
FICCI અને IBA (ઇન્ડિયન બેન્ક્સ એસોસિએશન) દ્વારા જુલાઈથી ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ ના સમયગાળા માટે બહાર પાડવામાં આવેલા ‘બેન્કર્સ સર્વે રિપોર્ટ’ મુજબ, ખાસ કરીને પ્રાઈવેટ બેન્કો સૌથી વધુ આશાવાદી છે. આશરે ૧૦ માંથી ૯ ખાનગી બેન્કો (૯૦%) નો અંદાજ છે કે આગામી દિવસોમાં ધિરાણ વૃદ્ધિ દર ૧૫ ટકા કે તેથી વધુ (Mid-teens) રહેવાની પૂરી શક્યતા છે.
સર્વેના મુખ્ય તારણો: ક્રેડિટ ગ્રોથમાં બેવડા આંકડાની વૃદ્ધિનો અંદાજ
બેન્કર્સ સર્વેના આંકડા દર્શાવે છે કે સમગ્ર દેશમાં બેન્કિંગ ક્ષેત્રનો પાયો ખૂબ જ મજબૂત થઈ રહ્યો છે:
-
નોન-ફૂડ ક્રેડિટ: સર્વેમાં સામેલ થયેલા લગભગ ત્રણ-ચતુર્થાંશ (૭૫%) બેન્કર્સે અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે કે આગામી છ મહિનામાં નોન-ફૂડ ક્રેડિટ ગ્રોથ વાર્ષિક ધોરણે ૧૫ ટકા કે તેનાથી વધુ રહેશે. જ્યારે લગભગ તમામ બેન્કોએ ડબલ-ડિજિટ (બે આંકડામાં) વૃદ્ધિની ખાતરી આપી છે.
-
સરકારી અને વિદેશી બેન્કો: પબ્લિક સેક્ટર બેન્કો (PSBs) માંથી પણ લગભગ ત્રણ-ચતુર્થાંશ બેન્કો ૧૫% થી વધુ ગ્રોથની અપેક્ષા રાખે છે. બીજી તરફ, ભારતમાં કાર્યરત તમામ ફોરેન બેન્કોએ નીચા ડબલ-ડિજિટના દરે ધિરાણ વધવાની ધારણા મૂકી છે.
રિપોર્ટમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે ભારતીય બેન્કોની એસેટ ક્વોલિટી (સુધરેલી ધિરાણ ગુણવત્તા), મજબૂત કેપિટલ બફર અને ખાનગી ક્ષેત્રના મૂડી રોકાણ (Capital Expansion) માં જોવા મળી રહેલા પુનરુત્થાનના સંકેતો બેન્કિંગ સેક્ટરને વધુ સશક્ત બનાવી રહ્યા છે.
મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિતિ અને લોન માંગના મુખ્ય ડ્રાઇવરો
આ સર્વે એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારતીય અર્થતંત્રના મૂળભૂત આંકડા અત્યંત આશાસ્પદ ચિત્ર રજૂ કરે છે:
૧. જીડીપી ગ્રોથ: નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા (Q1) માં ભારતનો રિયલ જીડીપી ગ્રોથ ઝડપી બનીને ૭.૮ ટકા નોંધાયો હતો, જ્યારે ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ (GVA) ગ્રોથ ૮.૨ ટકા રહ્યો હતો.
૨. રોકાણ અને વપરાશ: ગ્રોસ ફિક્સ્ડ કેપિટલ ફોર્મેશનમાં ૧૧.૯ ટકાનો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જ્યારે ગ્રાહક વપરાશ ખર્ચ (PFCE) માં ૭.૧ ટકાનો સુધારો જોવા મળ્યો છે.
૩. મોંઘવારી દર: ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ માં સીપીઆઈ (CPI) ફુગાવો ૪.૮૨ ટકા અને ખાદ્ય ફુગાવો ૫.૯૫ ટકા પર સ્થિર રહ્યો હતો.
કયા ક્ષેત્રમાં કેટલી લોનની માંગ?
-
રિટેલ અને SME સેક્ટર: ૮૦% થી વધુ બેન્કર્સે રિટેલ અને નાના-મધ્યમ ઉદ્યોગો (SME) માટે મજબૂત ડબલ-ડિજિટ ગ્રોથની અપેક્ષા વ્યક્ત કરી છે. આ બંને સેક્ટર ધિરાણ વૃદ્ધિના મુખ્ય આધારસ્તંભ રહ્યા છે.
-
ઇન્ડસ્ટ્રીયલ લોન: ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, એન્જિનિયરિંગ ગૂડ્ઝ, ઓટોમોબાઈલ અને ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ ક્ષેત્રે ટર્મ લોનની ભારે માંગ રહેવાની શક્યતા છે.
-
સર્વિસ સેક્ટર: એનબીએફસી (NBFC), ટુરિઝમ, હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને કોમર્શિયલ રિયલ્ટી ક્ષેત્રમાંથી ધિરાણની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે.
ઓપરેશનલ પડકારો અને બેન્કોની આગામી વ્યૂહરચના
જોકે, બેન્કિંગ ક્ષેત્ર સામે કેટલાક મહત્વના ઓપરેશનલ પડકારો પણ ઊભા છે જેમના પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે:
-
ડિપોઝિટ ગ્રોથની ધીમી ગતિ: સર્વેમાં સામેલ બે-તૃતીયાંશ (૬૬%) બેન્કર્સે સ્વીકાર્યું છે કે ધિરાણની સરખામણીએ ડિપોઝિટ (થાપણો) એકત્ર કરવાની ધીમી ગતિ એ ક્રેડિટ ગ્રોથ જાળવી રાખવા સામેનો સૌથી મોટો પડકાર છે. સરકારી બેન્કો માટે આ સમસ્યા વધુ ગંભીર છે, તેથી બેન્કો હવે થાપણો વધારવા પર વધુ ભાર મૂકી રહી છે.
-
ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો: આશરે ૬૦% બેન્કર્સોના મતે, જીઓ-પોલિટિકલ ટેન્શન (ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ) અને સપ્લાય ચેઈન વિક્ષેપ એ ખાનગી રોકાણમાં મોટા પાયે રિકવરી માટેનું સૌથી મોટું અવરોધક પરિબળ છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ (FY27) માટે બેન્કોની પ્રાથમિકતાઓ:
૧. ડિપોઝિટ મોબિલાઇઝેશન: થાપણો વધારવી અને લાયબિલિટી ફ્રેન્ચાઇઝીને મજબૂત બનાવવી.
૨. AI અને ડેટા-ડ્રિવન બેન્કિંગ: બેન્કિંગ કાર્યોમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડેટા એનાલિટિક્સનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવો.
૩. સાયબર સિક્યોરિટી: ડિજિટલ ફ્રોડ સામે સુરક્ષા કડક કરવી.
સરકારી નીતિઓની વાત કરીએ તો, બહુમતી બેન્કર્સે ECLGS 5.0 યોજનાને ક્રેડિટ ગ્રોથ પર સૌથી સકારાત્મક અસર પાડતી સરકારી પહેલ તરીકે બિરદાવી છે.
