મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધની આગમાં બજાર ભડકે બળ્યું: ઈરાન-અમેરિકા તણાવથી ભારતીય બજારમાં હાહાકાર
ભારતીય શેરબજાર માટે આ સોમવાર ખરેખર ‘બ્લેક મન્ડે’ સાબિત થયો છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતા જતા યુદ્ધના તણાવ અને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર મંડરાતા જોખમોએ દલાલ સ્ટ્રીટમાં ભૂકંપ લાવી દીધો છે. બજાર ખુલતાની સાથે જ સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં જે રીતે કડાકો બોલાયો, તેનાથી રોકાણકારોના શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયા હતા. માત્ર એક કલાકના ટૂંકા ગાળામાં જ ભારતીય શેરબજારમાંથી અંદાજે 13 લાખ કરોડ રૂપિયા સ્વાહા થઈ ગયા. આ આંકડો એટલો મોટો છે કે તે ઘણી નાની અર્થવ્યવસ્થાઓના કુલ જીડીપી (GDP) કરતા પણ વધુ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલના આસમાને પહોંચતા ભાવે રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટને સંપૂર્ણપણે તોડી નાખ્યું છે.
એક કલાકમાં 13 લાખ કરોડનું ધોવાણ: બજારમાં હાહાકાર
જ્યારે સોમવારે સવારે બજાર ખુલ્યું, ત્યારે સેન્સેક્સમાં 1,600 પોઈન્ટથી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. અહેવાલો મુજબ, સેન્સેક્સ 2.16 ટકા તૂટીને 72,920 પર અને નિફ્ટી 2.22 ટકાના ઘટાડા સાથે 22,600 ના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. બજારની આ નબળાઈ એટલી વ્યાપક હતી કે 2,990 થી વધુ શેરો લાલ નિશાનમાં ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા, જ્યારે માત્ર જૂજ શેરોમાં જ વધારો જોવા મળ્યો હતો.
શુક્રવારે જ્યારે બજાર બંધ થયું હતું, ત્યારે બીએસઈ (BSE) નું કુલ માર્કેટ કેપ આશરે 429 લાખ કરોડ રૂપિયા હતું, જે સોમવારે સવારે ઘટીને 416 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું. આ ઘટાડો દર્શાવે છે કે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) એ મોટી માત્રામાં વેચાણ કર્યું છે. એશિયાના અન્ય બજારોમાં પણ જોખમથી બચવા માટે રોકાણકારો સોના અને ડોલર તરફ વળ્યા છે, જેની સીધી અસર ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટ પર પડી છે.
ઈરાન-ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચેનું યુદ્ધ: બજારના પતનનું મુખ્ય કારણ
પશ્ચિમ એશિયા એટલે કે મિડલ ઈસ્ટમાં સ્થિતિ દિવસેને દિવસે વણસી રહી છે. જે શાંતિની અપેક્ષા હતી તે હવે યુદ્ધની જ્વાળાઓમાં ફેરવાઈ ગઈ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને આપેલી 48 કલાકની ચેતવણી આજે પૂરી થઈ રહી છે. ટ્રમ્પે ધમકી આપી હતી કે જો ઈરાન ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) ને નહીં ખોલે, તો અમેરિકા તેના ઉર્જા માળખાને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરી દેશે.
સામે પક્ષે, તેહરાને પણ વળતો જવાબ આપતા કહ્યું છે કે જો અમેરિકા તેમના પાવર પ્લાન્ટ્સ પર હુમલો કરશે, તો તેઓ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને કાયમ માટે બંધ કરી દેશે. આ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વના તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. જો આ રસ્તો બંધ થાય, તો વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 150 ડોલરને પાર કરી શકે છે. આ અનિશ્ચિતતાએ જ બજાર પર સૌથી વધુ દબાણ વધાર્યું છે. રોકાણકારોને ડર છે કે જો યુદ્ધ વધશે તો કંપનીઓની કમાણી અને વિકાસની સંભાવનાઓ ખોરવાઈ જશે.
રૂપિયાનું ઐતિહાસિક પતન અને ક્રૂડ ઓઈલની અસરો
બજારના આ કડાકા પાછળ ભારતીય રૂપિયાની નબળાઈ પણ એક મોટું પરિબળ છે. સોમવારે શરૂઆતી કારોબારમાં રૂપિયો 18 પૈસા ગબડીને 93.89 ના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધની શરૂઆત થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં ભારતીય ચલણમાં લગભગ 3 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.
જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે ભારત માટે ક્રૂડ ઓઈલ અને અન્ય ચીજોની આયાત મોંઘી થઈ જાય છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું 80 ટકાથી વધુ તેલ આયાત કરે છે. મોંઘા તેલનો અર્થ છે વધતી મોંઘવારી અને કંપનીઓના ખર્ચમાં વધારો. આ ચક્રવ્યૂહમાં ફસાયેલા રોકાણકારો અત્યારે બજારમાંથી પૈસા કાઢી રહ્યા છે. વિદેશી રોકાણકારો (FII) જે રીતે વેચાણ કરી રહ્યા છે, તેનાથી એવું લાગે છે કે તેઓ અત્યારે ભારત જેવા ઉભરતા બજારો (Emerging Markets) માં જોખમ લેવા તૈયાર નથી. આગામી દિવસોમાં જો યુદ્ધની સ્થિતિ શાંત નહીં થાય, તો બજારમાં હજુ વધુ વોલેટિલિટી જોવા મળી શકે છે.
