રોકાણકારો માટે માઠા સમાચાર: એક જ દિવસમાં ₹9 લાખ કરોડની સંપત્તિ સ્વાહા, જાણો ઘટાડાના 5 મુખ્ય કારણો.
ભારતીય શેરબજાર માટે આજનો દિવસ ‘બ્લેક મન્ડે’ સાબિત થયો છે. પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં વધતા તણાવ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલો તોતિંગ વધારો અને નબળા વૈશ્વિક સંકેતોને કારણે બજારમાં ચારેબાજુ વેચવાલી જોવા મળી હતી. બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જનો સૂચકાંક સેન્સેક્સ 1,353 પોઈન્ટ અથવા 1.71% ઘટીને 77,566.16 પર બંધ રહ્યો હતો. તેવી જ રીતે, નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જનો નિફ્ટી-50 પણ 422 પોઈન્ટ અથવા 1.73% ના ઘટાડા સાથે 24,028.05 પર આવી ગયો હતો.
આ કડાકાની સૌથી વધુ અસર મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં જોવા મળી હતી. BSE 150 મિડકેપ ઇન્ડેક્સ 2% તૂટ્યો હતો, જ્યારે BSE 250 સ્મોલકેપ ઇન્ડેક્સમાં 2.46% નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ વેચવાલીના વંટોળમાં રોકાણકારોએ માત્ર એક જ દિવસમાં અંદાજે ₹9 લાખ કરોડ ગુમાવ્યા છે. BSE લિસ્ટેડ કંપનીઓનું કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન અગાઉના સત્રના ₹450 લાખ કરોડથી ઘટીને લગભગ ₹441 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભડકે બળતા ભાવ: ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ખતરાની ઘંટડી
શેરબજારમાં આવેલા આ મોટા ઘટાડા પાછળનું સૌથી મહત્વનું કારણ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલો અસાધારણ વધારો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં 26% થી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે અને તે પ્રતિ બેરલ $117.16 પર પહોંચી ગયા છે. વર્ષ 2022 પછી ક્રૂડ ઓઈલ આટલી ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યું હોય તેવી આ પ્રથમ ઘટના છે. આ વધારા પાછળ અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે ફાટી નીકળેલું યુદ્ધ અને તેના પરિણામે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં શિપિંગમાં સર્જાયેલી અડચણો જવાબદાર છે. મિડલ ઈસ્ટના મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક દેશોએ સપ્લાયમાં કાપ મૂકતા વૈશ્વિક સ્તરે તેલની કટોકટી સર્જાઈ છે.
ભારત માટે આ પરિસ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક છે કારણ કે ભારત વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઈલનો ત્રીજો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે. ભારત પોતાની કુલ જરૂરિયાતના 85-90% ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ દીઠ $1 નો વધારો થવાથી ભારતનું આયાત બિલ અંદાજે ₹16,000 કરોડ વધી જાય છે. તેલના વધતા ભાવને કારણે દેશમાં મોંઘવારી વધવાની અને રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) વધવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે, જેના કારણે રોકાણકારોમાં ગભરાટ ફેલાયો હતો.
યુદ્ધની સ્થિતિ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાની બજાર પર અસર
માત્ર ક્રૂડ ઓઈલ જ નહીં, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) અસ્થિરતાએ વૈશ્વિક બજારોમાં નકારાત્મક વાતાવરણ ઊભું કર્યું છે. યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ભારતીય બજારમાંથી નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે અને સુરક્ષિત ગણાતા રોકાણ જેવા કે સોના (Gold) તરફ વળી રહ્યા છે. જ્યારે પણ વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે ઇક્વિટી માર્કેટમાં જોખમ વધી જાય છે, અને સોમવારે ભારતીય બજારમાં તે સ્પષ્ટપણે જોવા મળ્યું હતું.
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ જલ્દી શાંત નહીં થાય, તો આગામી દિવસોમાં શેરબજારમાં વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. બેંકિંગ, ઓટો અને પેઈન્ટ્સ જેવા સેક્ટર્સ, જે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સાથે સીધા જોડાયેલા છે, તેમાં સૌથી વધુ નુકસાન થવાની સંભાવના છે. રોકાણકારો અત્યારે ‘રાહ જુઓ અને જુઓ’ (Wait and Watch) ની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે, કારણ કે અત્યારે બજારમાં ભારે અસ્થિરતા (Volatility) જોવા મળી રહી છે.
