ખરીદતા પહેલા જોઈ લો આ લિસ્ટ! કંપનીઓ પરથી ઘટ્યો વ્યાજનો બોજ, રોકાણકારો થયા ફુલ એક્ટિવ!
શેરબજારમાં નાણાંનું રોકાણ કરતી વખતે મોટાભાગના રોકાણકારો એવી કંપનીઓની શોધમાં હોય છે જેની કમાણી મજબૂત હોય, નફો સારો હોય અને તેના માથે દેવાનો બોજ બિલકુલ નહિવત હોય. આ જ કારણ છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં સમજદાર રોકાણકારોનું ધ્યાન એવી કંપનીઓ તરફ ઝડપથી વધ્યું છે જેમણે વ્યૂહાત્મક રીતે પોતાનું દેવું સતત ઘટાડ્યું છે. આર્થિક પરિભાષામાં ઓછું દેવું ધરાવતી અથવા ડેટ-ફ્રી (Debt-free) કંપનીઓને રોકાણ માટે વધુ સુરક્ષિત અને મજબૂત માનવામાં આવે છે. આવી કંપનીઓ પર વ્યાજ ચૂકવવાનું દબાણ હોતું નથી અને તેઓ પોતાની કમાણીનો મોટો હિસ્સો ભવિષ્યના બિઝનેસ ગ્રોથ અને વિસ્તરણ પાછળ ખર્ચી શકે છે.
છેલ્લા ચારથી છ વર્ષના ગાળામાં ઘણી ભારતીય કંપનીઓએ પોતાના બિઝનેસ મોડલમાં મોટો સુધારો કરીને દેવામાં મોટો કાપ મૂક્યો છે. કેટલીક કંપનીઓએ તો પોતાના માથે રહેલા દેવામાં ૮૦ ટકાથી પણ વધુનો ઘટાડો કરીને બજારને ચોંકાવી દીધું છે. આનાથી કંપનીઓની બેલેન્સ શીટ મજબૂત થઈ છે અને શેરબજારમાં રોકાણકારોનો ભરોસો પણ વધ્યો છે. આવી દેવામુક્ત કંપનીઓ વૈશ્વિક મંદી કે બજારની મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો વધુ સારી રીતે સામનો કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ચાલો આજે ભારતની એવી ૫ મોટી કંપનીઓ વિશે વિગતવાર જાણીએ, જેમણે સતત પોતાનું દેવું ઘટાડીને રોકાણકારોનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું છે.
૧. એપોલો ટાયર્સ (Apollo Tyres)
ટાયર ઉત્પાદન ક્ષેત્રની ભારતની દિગ્ગજ કંપની એપોલો ટાયર્સે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં પોતાના નાણાકીય માળખાને સુધારવા માટે પ્રશંસનીય કામ કર્યું છે. કંપનીએ પોતાના દેવામાં ખૂબ જ મોટો ઘટાડો નોંધાવ્યો છે.
આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૨૧માં કંપની પર કુલ દેવું આશરે ₹૭,૩૩૪ કરોડ હતું, જે વર્ષ ૨૦૨૬ સુધીમાં નોંધપાત્ર રીતે ઘટીને માત્ર ₹૩,૬૭૫ કરોડ રહી ગયું છે. આનો અર્થ એ થયો કે કંપનીએ પાંચ વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં પોતાનું અડધું (આશરે ૫૦ ટકા) દેવું ચૂકવી દીધું છે. એટલું જ નહીં, માત્ર છેલ્લા એક વર્ષમાં જ કંપનીએ ₹૭૩૫ કરોડનું દેવું ઓછું કર્યું છે. એપોલો ટાયર્સ ભારતની સૌથી મોટી ટાયર ઉત્પાદક કંપનીઓમાંની એક છે અને તેના પ્રીમિયમ ઉત્પાદનો વિશ્વના ૧૦૦થી વધુ દેશોમાં વેચાય છે, જે તેની વૈશ્વિક પકડ દર્શાવે છે.
૨. પેટ્રોનેટ એલએનજી (Petonet LNG)
ઊર્જા (એનર્જી) ક્ષેત્રે કામ કરતી દેશની અગ્રણી એલએનજી કંપની પેટ્રોનેટ એલએનજીએ પણ છેલ્લા ૬ વર્ષમાં સતત પોતાના દેવાના બોજને હળવો કર્યો છે.
વર્ષ ૨૦ spell માં કંપની પર આશરે ₹૩,૬૫૩ કરોડનું કરજ હતું, જે ૨૦૨૬માં ઘટીને ₹૨,૩૪૧ કરોડના સ્તરે આવી ગયું છે. આમ, કંપનીએ પોતાના કુલ દેવામાં લગભગ ૩૬ ટકાનો ઘટાડો કરવામાં સફળતા મેળવી છે. છેલ્લા એક વર્ષના સમયગાળામાં જ કંપનીએ પોતાના ખાતામાંથી ₹૩૧૬ કરોડનું દેવું ચૂકવી દીધું છે. આ કંપની ભારતમાં એલએનજી આયાત (Import) અને ગેસ સપ્લાયના વિશાળ બિઝનેસ સાથે સંકળાયેલી છે અને દેશની ઉર્જા સુરક્ષા જાળવવામાં ખૂબ જ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
૩. સેજિલિટી લિમિટેડ (Sagility Limited)
હેલ્થકેર ટેક્નોલોજી અને બીપીએમ (BPM) સેક્ટરમાં કાર્યરત સેજિલિટી લિમિટેડે પણ ખૂબ જ આક્રમક રીતે પોતાનું દેવું ઘટાડ્યું છે. નવી પેઢીની કંપનીઓ માટે આ પ્રકારનું નાણાકીય શિસ્ત બહુ ઓછું જોવા મળે છે.
વર્ષ ૨૦૨૨માં કંપનીનું કુલ દેવું આશરે ₹૪,૭૮૮ કરોડ જેટલું મોટું હતું, પરંતુ મેનેજમેન્ટની યોગ્ય નાણાકીય વ્યૂહરચનાને કારણે ૨૦૨૬ સુધીમાં આ દેવું ઘટીને માત્ર ₹૧,૧૧૧ કરોડ રહી ગયું છે. કંપનીએ પોતાના દેવામાં આશરે ૭૬.૮ ટકાનો જંગી ઘટાડો કર્યો છે. ગયા વર્ષની સરખામણીમાં પણ કંપનીએ ₹૨૯૧ કરોડનું દેવું ચૂકવ્યું છે. આ કંપની મુખ્યત્વે અમેરિકાના હેલ્થકેર સેક્ટરને અદ્યતન ટેક્નોલોજી સેવાઓ પૂરી પાડે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઝડપથી આગળ વધી રહી છે.
૪. ક્રોમ્પટન ગ્રીવ્ઝ (Crompton Greaves)
ક્રોમ્પટન ગ્રીવ્ઝ કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રિકલ્સ એ કંપનીઓની યાદીમાં મોખરે છે જેમણે પોતાના દેવા પર સૌથી મોટો પ્રહાર કર્યો છે અને લગભગ દેવામુક્ત થવાના આરે પહોંચી ગઈ છે.
વર્ષ ૨૦૨૧માં કંપની પર કુલ ₹૧,૬૩૨ કરોડનું દેવું હતું, જે ૨૦૨૬ના રિપોર્ટ અનુસાર ઘટીને માત્ર ₹૧૯૨ કરોડ રહી ગયું છે. આનો અર્થ એ થયો કે કંપનીએ પોતાના માથેથી આશરે ૮૮ ટકા જેટલો દેવાનો ડુંગર સાફ કરી નાખ્યો છે. માત્ર છેલ્લા એક જ વર્ષમાં કંપનીએ ₹૨૭૪ કરોડનું દેવું ઓછું કર્યું છે. આપણે ઘરેલુ ઉપયોગમાં જે પંખા, લાઈટ્સ, વોટર પંપ અને કિચનના સાધનો વાપરીએ છીએ, તે આ કંપની બનાવે છે અને ભારતના ઘરેઘરમાં જાણીતું નામ છે.
૫. શોભા લિમિટેડ (Sobha Limited)
રિયલ એસ્ટેટ એટલે કે બાંધકામ ક્ષેત્ર સામાન્ય રીતે ભારે દેવા માટે જાણીતું છે, પરંતુ આ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની શોભા લિમિટેડે છેલ્લા ૬ વર્ષમાં સતત દેવું ઘટાડીને એક નવો દાખલો બેસાડ્યો છે.
વર્ષ ૨૦૨૧માં શોભા લિમિટેડ પર આશરે ₹૩,૦૫૨ કરોડનું મોટું દેવું હતું, જે ૨૦૨૬માં ઘટીને માત્ર ₹૧,૦૫૭ કરોડ રહી ગયું છે. રિયલ એસ્ટેટની કંપની હોવા છતાં તેમણે પોતાના દેવામાં લગભગ ૬૫ ટકાનો મોટો કાપ મૂક્યો છે જે બજાર માટે ખૂબ જ હકારાત્મક સંકેત છે. ગયા વર્ષની સરખામણીએ પણ કંપનીએ ₹૧૨૬ કરોડનું દેવું ઓછું કર્યું છે. શોભા લિમિટેડ ભારતમાં તેના પ્રીમિયમ અને લક્ઝરી રેસિડેન્શિયલ પ્રોજેક્ટ્સ માટે પ્રખ્યાત છે.
રોકાણકારો માટે કંપનીનું દેવું ઘટવું કેમ અત્યંત મહત્વનું છે?
બજારના નાણાકીય નિષ્ણાતો અને વિશ્લેષકોના મતે, જ્યારે કોઈ કંપની સતત પોતાનું દેવું ઘટાડે છે, ત્યારે તેનાથી બે મહત્વની બાબતો સ્પષ્ટ થાય છે: પ્રથમ, કંપનીનો કેશ ફ્લો (રોકડ આવક) ખૂબ જ મજબૂત છે, અને દ્વિતીય, કંપનીનું મેનેજમેન્ટ નાણાકીય શિસ્ત જાળવવામાં ગંભીર છે.
જ્યારે કંપની દેવાના વ્યાજના ચક્રવ્યુહમાંથી બહાર નીકળે છે, ત્યારે તેનો ચોખ્ખો નફો (Net Profit) આપોઆપ વધી જાય છે. ઓછું દેવું ધરાવતી કંપનીઓ મંદીના સમયમાં પણ સરળતાથી ટકી રહે છે કારણ કે તેમની પાસે બેંકોનું દબાણ હોતું નથી. આ ઉપરાંત, ભવિષ્યમાં જો કંપનીએ નવો પ્લાન્ટ નાખવો હોય કે બિઝનેસ મોટો કરવો હોય, તો તેને બેંકમાંથી સરળતાથી અને સસ્તા દરે લોન મળી શકે છે. આ જ કારણ છે કે લાંબા ગાળાના સમજદાર રોકાણકારો હંમેશા આવી મજબૂત બેલેન્સ શીટ ધરાવતી કંપનીઓ પર ખાસ નજર રાખે છે અને તેમાં રોકાણ કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે.
