રમઝાનનો છેલ્લો શુક્રવાર ‘અલવિદા જુમ્મા’, જાણો મુસ્લિમ મહિલાઓ ઘરે કેવી રીતે અદા કરશે નમાઝ

26 વર્ષ પછી અનોખો સંયોગ! અલવિદા જુમ્મા પર મહિલાઓ આ રીતે મેળવી શકે છે ઇબાદતનું પુણ્ય

રમઝાનનો પવિત્ર મહિનો પોતાની તમામ બરકતો સાથે હવે વિદાય તરફ છે. વર્ષ 2026 નો રમઝાન ખરેખર ખૂબ જ ખાસ રહ્યો છે. આ વખતે કુદરતનો એક એવો ચમત્કાર જોવા મળ્યો જે 26 વર્ષ પછી આવ્યો છે—આખા મહિનામાં પાંચ જુમ્મા! પરંતુ તેનાથી પણ મોટી અને રસપ્રદ વાત એ રહી કે આ વખતે મોમિન ભાઈ-બહેનોને બે ‘અલવિદા જુમ્મા’ (રમઝાનનો છેલ્લો શુક્રવાર) ઉજવવાની તક મળી.

આજે એટલે કે 20 માર્ચ 2026ના રોજ રમઝાનનો છેલ્લો શુક્રવાર છે અને તેના પછી તરત જ 21 માર્ચ ના રોજ ઈદની ખુશીઓ મનાવવામાં આવશે. જ્યાં પુરુષો મસ્જિદો તરફ જઈ રહ્યા છે, ત્યાં મુસ્લિમ મહિલાઓના મનમાં અવારનવાર એવો સવાલ થાય છે કે તેઓ આ ખાસ દિવસની ઇબાદત કેવી રીતે કરે? શું તેઓ ઘરે જુમ્માની નમાઝ પઢી શકે છે?

ચાલો, વિગતવાર સમજીએ કે ઇસ્લામમાં મહિલાઓ માટે જુમ્માની નમાઝના શું નિયમો છે અને ઇબાદત કરવાની સાચી રીત કઈ છે.

બે ‘અલવિદા જુમ્મા’નો અનોખો સંયોગ

ઇસ્લામી જાણકારો અને ધર્મગુરુઓના મતે, આ વર્ષે બે વાર અલવિદા જુમ્મા આવવા એ અલ્લાહનું ખાસ ઈનામ છે. ઈદની તારીખને લઈને શરૂઆતી શક્યતાઓને કારણે 13 માર્ચ ના રોજ પણ અલવિદા જુમ્માની નમાઝ પઢવામાં આવી હતી અને આજે 20 માર્ચ ના રોજ પણ અલવિદા જુમ્મા છે. આ સંયોગ રમઝાનની પવિત્રતાને વધુ વધારે છે.

શું મહિલાઓ પર જુમ્માની નમાઝ ફર્ઝ છે?

ઇસ્લામના નિયમો અનુસાર, જુમ્માની નમાઝ દરેક એવા પુરુષ પર ફર્ઝ (ફરજિયાત) છે જે પુખ્ત વયનો અને તંદુરસ્ત છે. પરંતુ મહિલાઓના કિસ્સામાં શરીયતે થોડી રાહત આપી છે.

તારીક બિન શીહાબ (રઝિ.) થી રિવાયત છે કે નબી કરીમ (સલ્લ.) એ ફરમાવ્યું:

“જુમ્માની નમાઝ જમાત (સમૂહ) સાથે દરેક મુસ્લિમ પર ફર્ઝ છે, સિવાય કે ચાર લોકો: ગુલામ, મહિલા, બાળક અને બીમાર વ્યક્તિ.”

આનો અર્થ એ છે કે મહિલાઓ પર જુમ્માની નમાઝ ફર્ઝ નથી. જો કોઈ મહિલા મસ્જિદમાં જઈને જમાતમાં સામેલ થવા માંગતી હોય (જ્યાં વ્યવસ્થા હોય), તો તે પઢી શકે છે, પરંતુ ઘરે એકલા જુમ્માની નમાઝ પઢી શકાતી નથી.

મહિલાઓ ઘરે કેવી રીતે ઇબાદત કરે? (નમાઝની રીત)

જુમ્માની નમાઝ માત્ર ‘જમાત’ (સમૂહ) માં જ અદા કરવામાં આવે છે, તેથી મહિલાઓ ઘરે એકલા જુમ્માની નમાઝ પઢતી નથી. તેની જગ્યાએ તેઓ ઝોહર (Dhuhr) ની નમાઝ અદા કરે છે.

1. ઝોહરની નમાઝની નિયત: જુમ્માના દિવસે બપોરના સમયે (જ્યારે મસ્જિદમાં જુમ્માની અઝાન થઈ જાય), મહિલાઓ ઘરના કોઈ સાફ સ્થાન પર ઝોહરની નમાઝની નિયત કરે. નિયત: “હું નિયત કરું છું 4 રકાત નમાઝ ઝોહરની, વાસ્તે અલ્લાહ તઆલાના, મારું મોઢું કાબા શરીફ તરફ.”

2. કેટલી રકાત પઢવી? મહિલાઓએ ઝોહરની આખી નમાઝ પઢવી જોઈએ, જેમાં સામાન્ય રીતે:

• 4 રકાત સુન્નત

• 4 રકાત ફર્ઝ

• 2 રકાત સુન્નત

• 2 રકાત નફિલ સામેલ હોય છે.

અલવિદા જુમ્માની વિશેષ દુઆ અને ફઝીલત

અલવિદા જુમ્મા એ સમય છે જ્યારે રમઝાન આપણી પાસેથી વિદાય લઈ રહ્યો છે. આ દિવસે કરવામાં આવેલી દુઆઓ ખૂબ જ જલ્દી કબૂલ થાય છે. મહિલાઓએ નમાઝ પછી તસ્બીહ પઢવી જોઈએ અને અલ્લાહ પાસે પોતાના ગુનાઓની માફી માંગવી જોઈએ.

ખાસ દુઆ: “એ અલ્લાહ! આ રમઝાનને અમારા માટે છેલ્લો રમઝાન ના બનાવતો. જો તેં આવું નસીબ કર્યું હોય, તો અમને તારી રહેમતોથી નવાજજે અને અમને વંચિત ના રાખતો.”

આ સિવાય, ‘અસ્તગફાર’ ની કસરત (વધારે પઢવું) કરો અને દરુદ શરીફનો પાઠ કરો.

જરૂરી વાતો જે ધ્યાનમાં રાખવી

• એકલા જુમ્મા નહીં: પુરુષ હોય કે મહિલા, ઘરે એકલા જુમ્માની નમાઝ પઢી શકાતી નથી. જુમ્મા માટે ‘ખુતબો’ સાંભળવો અને ‘જમાત’ હોવી અનિવાર્ય છે.

• સફાઈનું ધ્યાન: જુમ્માના દિવસે ગુસલ (સ્નાન) કરવું, સાફ કપડાં પહેરવા અને અત્તર લગાવવું સુન્નત છે. મહિલાઓ પણ આ સુન્નત પર અમલ કરી શકે છે.

• સૂરહ કહફની તિલાવત: જુમ્માના દિવસે સૂરહ કહફ પઢવાનું ઘણું મહત્વ છે. મહિલાઓએ ઘરે તેની તિલાવત જરૂર કરવી જોઈએ.

20 માર્ચ 2026નો આ શુક્રવાર માત્ર ઇબાદતનો દિવસ નથી, પરંતુ તે ઈદની દસ્તક પણ છે. મહિલાઓ ઘરની જવાબદારીઓ સાથે ઝોહરની નમાઝ અને ઝિક્ર-ઓ-અઝકાર દ્વારા આ દિવસની બરકતો મેળવી શકે છે. અલ્લાહ આપણી સૌની ઇબાદતો અને રોઝા કબૂલ ફરમાવે.