માત્ર સ્વાદ નહીં, આત્માના પતનનું કારણ છે પ્રાણીઓની હત્યા, ગરુડ પુરાણના આ પાઠ બદલી નાખશે તમારું જીવ

અબોલ જીવો પર ક્રૂરતા કરનારાઓ તૈયાર રહે, ગરુડ પુરાણમાં વર્ણવેલી નરકની સજા જાણી ધ્રૂજી ઉઠશો

આપણા ધર્મગ્રંથો શીખવે છે— “અહિંસા પરમો ધર્મઃ”. એટલે કે અહિંસા એ જ સૌથી મોટો ધર્મ છે. પરંતુ આજની ભાગદોડ ભરેલી જિંદગીમાં મનુષ્ય પોતાના સ્વાદ, લોભ કે મનોરંજન માટે અબોલ પ્રાણીઓને કષ્ટ આપવામાં પાછળ નથી હટતો. ગરૂડ પુરાણ મુજબ, જે જીવો પોતાની પીડા બોલીને નથી જણાવી શકતા, તેમને કષ્ટ આપનારા મનુષ્યોને મૃત્યુ પછી અત્યંત કઠિન માર્ગો પરથી પસાર થવું પડે છે.

યમરાજના દરબારમાં આવા લોકો માટે વિશેષ ‘નરક’ નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે, જેનું વર્ણન નીચે મુજબ છે:

1. તામિસ્ર નરક: સ્વાદ અને લોભની સજા

અવારનવાર મનુષ્ય પોતાની જીભના સ્વાદ કે વ્યાપારિક લોભ માટે નિર્દોષ પ્રાણીઓની બલિ ચઢાવે છે અથવા તેમની હત્યા કરે છે. ગરુડ પુરાણ કહે છે કે આવા લોકોને ‘તામિસ્ર’ (Tamisra) નરકમાં સ્થાન મળે છે.

• યાતના: અહીં આત્માને એક એવી ગુફામાં નાખી દેવામાં આવે છે જ્યાં ઘોર અંધકાર હોય છે. તે અંધકારમાં યમદૂતો તેને લોખંડની ભારે ગદાઓ અને દંડાથી ત્યાં સુધી મારે છે જ્યાં સુધી તે બેભાન ન થઈ જાય. હોશમાં આવતા જ સજા ફરી શરૂ થઈ જાય છે.

2. કાકોલૂકીય નરક: પક્ષીઓને કષ્ટ આપવાનું પરિણામ

આજકાલ ઘણા લોકો પક્ષીઓને પાંજરામાં કેદ કરે છે કે શિકાર માટે તેમને નિશાન બનાવે છે. ગરૂડ પુરાણ મુજબ, કારણ વગર પક્ષીઓને મારનારાઓ માટે ‘કાકોલૂકીય’ નરક બન્યું છે.

• યાતના: જે રીતે પક્ષીઓને મનુષ્યએ કષ્ટ આપ્યું, તેવી જ રીતે અહીં ભયાનક કાગડા અને ઘુવડ જેવી દેખાતી શક્તિઓ તે જીવાત્મા પર સતત હુમલો કરે છે. તેઓ તેની આંખો અને શરીરને કોતરી ખાય છે, જેનાથી આત્મા અસહ્ય પીડામાં ચીસો પાડે છે.

3. કૃમિભોજ્ય નરક: જળચર જીવોની હત્યાનું પાપ

નદીઓ અને સમુદ્રના અબોલ જીવો, જેમ કે માછલી કે દેડકાની જાન લેનારાઓ માટે ‘કૃમિભોજ્ય’ નરકનો ઉલ્લેખ છે.

• યાતના: અહીં પાપી જીવાત્માને એક એવા કુંડમાં ફેંકવામાં આવે છે જે હજારો ઝેરી અને તીક્ષ્ણ કીડાઓથી ભરેલો હોય છે. આ કીડાઓ તે શરીરને ધીરે ધીરે જીવતું ચાવે છે. મરવાની ઈચ્છા હોવા છતાં પણ આત્મા ત્યાં મરી શકતો નથી, તેણે માત્ર તે પીડાને સહન કરવી પડે છે.

4. સલપ્રોત નરક: ગૌહત્યા અને પાલતુ જીવો પર ક્રૂરતા

સનાતન ધર્મમાં ગાયને માતાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. ગાય કે કોઈપણ વફાદાર પાલતુ જીવ (જેમ કે કૂતરો) ની હત્યા કરનારને ‘સૂલપ્રોત’ નરકમાં મોકલવામાં આવે છે.

• યાતના: અહીં આત્માને લોખંડના અણીદાર અને તપતા શૂળ (Spikes) પર લટકાવી દેવામાં આવે છે. આ દંડ એટલો ભીષણ હોય છે કે જીવાત્મા યુગો સુધી તે શૂળ પર તડપતો રહે છે, જે તેને પોતાની ક્રૂરતાની યાદ અપાવે છે.

5. મહાપાચક નરક: અગ્નિમાં બળવાનો દંડ

જે લોકો મનોરંજન માટે કે ક્રૂરતાની તમામ હદો વટાવીને જીવોને જીવતા સળગાવે છે કે તડપાવે છે, તેમને ‘મહાપાચક’ નરકની અગ્નિ સહન કરવી પડે છે.

• યાતના: અહીં આત્માને ધગધગતી જ્વાળાઓમાં ફેંકી દેવામાં આવે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે તે શરીર બળે છે તો ખરું, પણ ભસ્મ થતું નથી. તે આગ તેને ઓગાળે છે, પણ ખતમ નથી કરતી, જેથી દંડની નિરંતરતા બની રહે.

કેમ જરૂરી છે જીવો પર દયા કરવી?

ગરુડ પુરાણ આપણને ડરાવવા માટે નહીં, પરંતુ સુધારવા માટે લખાયું છે. તે આપણને સમજાવે છે કે દરેક જીવમાં તે જ પરમાત્માનો અંશ છે જે આપણી અંદર છે. જ્યારે આપણે કોઈ કૂતરાને પથ્થર મારીએ છીએ, કોઈ પક્ષીનો માળો પીંખીએ છીએ કે પોતાની ભૂખ સંતોષવા માટે કોઈની જાન લઈએ છીએ, ત્યારે આપણે સીધી રીતે કુદરતના કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યા હોઈએ છીએ.

જીવ સેવા એ જ પ્રભુ સેવા છે:

• રક્ષા કરો: જો તમે કોઈ જીવને બચાવી નથી શકતા, તો તેને મારવાનો હક પણ તમને નથી.

• ચણ અને પાણી આપો: પક્ષીઓ માટે પરબડી રાખવી કે રસ્તાના પ્રાણીઓને રોટલી આપવી એ માત્ર પુણ્ય નથી, પરંતુ એક મનુષ્ય તરીકે આપણી ફરજ છે.

• સેવા કરો: બીમાર જીવોની સેવા કરવી એ ઈશ્વરીય કૃપા મેળવવાનો સૌથી ટૂંકો અને સીધો રસ્તો છે.

મૃત્યુ પછીની સફર કેવી હશે, તે સંપૂર્ણપણે એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તમે જીવતા રહીને બીજા સાથે કેવો વ્યવહાર કર્યો. ગરુડ પુરાણની આ વાતો આપણને ચેતવણી આપે છે કે અબોલ જીવોની હાય (આહ) પથ્થરને પણ પીગળાવી શકે છે, તો પછી આપણે તો હાડ-માંસના ઇન્સાન છીએ.