જો કોઈ વ્યક્તિ તમારી સાથે આવું વર્તન કરે, તો સમજી લેજો કે તે તમારી સફળતાથી બળી રહ્યો છે
આચાર્ય ચાણક્ય એક મહાન રાજનીતિજ્ઞ અને શિક્ષક હતા. તેમને માનવ સ્વભાવની એટલી ઊંડી સમજ હતી કે તેઓ કોઈના ચહેરાના હાવભાવ જોઈને તેના મનની વાત જાણી લેતા હતા. તેમના મતે, જે વ્યક્તિ બળતરા કરે છે તે ક્યારેય તમારો હિતેચ્છુ હોઈ શકે નહીં. આવા લોકોને ઓળખવા માટે તમારે તેના વ્યવહાર પર થોડું ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.
૧. તમારી સફળતાની ‘મોળા મનથી’ પ્રશંસા કરવી
જ્યારે તમે કંઈક મોટું હાંસલ કરો છો, ત્યારે તમારો સાચો મિત્ર કે શુભચિંતક ખુશીથી ઝૂમી ઉઠે છે. પરંતુ ઈર્ષ્યા કરનાર વ્યક્તિ આવું કરી શકતી નથી.
-
સંકેત: જ્યારે તમે તમારી કોઈ મોટી સિદ્ધિ તેમને જણાવો છો, ત્યારે તેઓ કાં તો તે વાતને નજરઅંદાજ કરશે અથવા તો ખૂબ જ ઠંડા પ્રતિભાવ આપશે.
-
વ્યવહાર: તેઓ ક્યારેય “વાહ! તેં ખૂબ જ સરસ કામ કર્યું” તેવા શબ્દો સાચા દિલથી નહીં કહે. ચાણક્યના મતે, બળતરા કરનારા લોકો તમારી મહેનતને ભાગ્ય (Luck) નું નામ આપી દે છે. તેઓ બીજાની સામે એમ કહેશે કે “અરે, આનું તો નસીબ જોર કરી ગયું, બાકી એનામાં આટલી બુદ્ધિ ક્યાં છે!” જો કોઈ તમારી સફળતાને નાની દેખાડવાનો પ્રયાસ કરે, તો સમજી લેજો કે તેના મનમાં તમારા માટે ઝેર ભરેલું છે.
૨. દરેક કામમાં ખામી કાઢવી
બળતરા કરનાર વ્યક્તિની સૌથી મોટી ઓળખ એ છે કે તેને તમારી ખેંચેલી સીધી લીટીમાં પણ વાંકાચૂંકાપણું દેખાય છે.
-
સંકેત: તમે ભલે ગમે તેટલી મહેનત કરી હોય, આ લોકો તમારી પ્રશંસા કરવાને બદલે તેમાં કોઈ ને કોઈ ‘પણ’ કે ‘જો અને તો’ લગાવી દેશે.
-
વ્યવહાર: તેઓ કહેશે, “કામ તો બરાબર છે, પણ જો આમ કર્યું હોત તો વધુ સારું થાત.” તેઓ તમારી સો સચ્ચાઈઓને છોડીને તમારી એક નાની ભૂલ પકડી લેશે અને તેને બધાની સામે મોટી કરીને રજૂ કરશે. તેમનો હેતુ તમને સુધારવાનો નહીં, પણ તમારા આત્મવિશ્વાસને તોડવાનો હોય છે.
૩. પીઠ પાછળ નિંદા કરવી અને છબી બગાડવી
આચાર્ય ચાણક્ય કહે છે કે “જે વ્યક્તિ તમારી સામે મીઠું બોલે પણ પીઠ પાછળ છરો ભોંકે, તે એવા ઘડા સમાન છે જેના મોઢા પર દૂધ છે પણ અંદર ઝેર ભરેલું છે.”
-
સંકેત: બળતરા કરનારા લોકો તમારી સામે તો હા માં હા મિલાવશે, પણ જેવો તમે ત્યાંથી જશો કે તરત જ તેઓ બીજાના કાન ભંભેરવાનું શરૂ કરી દેશે.
-
વ્યવહાર: તેઓ તમારી સફળતા પાછળના ‘ખોટા’ કારણો જણાવશે અથવા તમારા ચરિત્ર પર કાદવ ઉછાળવાનો પ્રયાસ કરશે. તેઓ સમાજમાં કે ઓફિસમાં તમારી છબી બગાડવા માંગે છે જેથી તમારી પ્રગતિનું મહત્વ ઘટી જાય. જો તમને ક્યારેય ખબર પડે કે કોઈ ખાસ વ્યક્તિ તમારી પીઠ પાછળ તમારી સફળતાને ખોટી રીતે રજૂ કરી રહી છે, તો તરત જ તેનાથી અંતર બનાવી લો.
૪. તમારી સફળતાથી અચાનક દૂરી બનાવી લેવી
ક્યારેક ઈર્ષ્યા કરનારા લોકો પોતાની લાગણીઓને છુપાવી શકતા નથી અને તેમનો વ્યવહાર એકદમ બદલાઈ જાય છે.
-
સંકેત: જેવી તમે પ્રગતિ કરો છો કે તરત જ કેટલાક લોકો તમારી સાથે વાત કરવાનું ઓછું કરી દે છે અથવા તમને નજરઅંદાજ (Ignore) કરવા લાગે છે.
-
વ્યવહાર: તેમને તમારી હાજરી ખૂંચવા લાગે છે. જ્યારે બધા તમારી સફળતાની ઉજવણી કરી રહ્યા હોય, ત્યારે તેઓ કોઈ ખૂણામાં ચૂપચાપ બેસી રહે છે અથવા ત્યાંથી ચાલ્યા જાય છે. તેઓ તમારી સાથે સહજ અનુભવી શકતા નથી કારણ કે તમારી ચમક તેમની આંખોમાં ખૂંચે છે.
૫. તમારી નકલ કરવી (Copying You)
આ સાંભળવામાં થોડું અજીબ લાગી શકે છે, પરંતુ બળતરા કરનારા લોકો ઘણીવાર તમારી બરાબરી કરવાની હોડમાં લાગી જાય છે.
-
સંકેત: જે કપડાં તમે પહેરો છો, જે રીતે તમે કામ કરો છો કે જે તમારા શોખ છે, ઈર્ષ્યા કરનાર વ્યક્તિ પણ તે બધું કરવાની કોશિશ કરશે.
-
વ્યવહાર: તેઓ તમને પોતાના પ્રતિસ્પર્ધી (Competitor) માની લે છે. તેઓ મન જ મન તમારાથી ચડિયાતા દેખાવા માંગે છે. આચાર્ય ચાણક્યના મતે, જે વ્યક્તિ તમારી અદેખાઈ કરે છે, તે હંમેશા તમારી સાથે પોતાની સરખામણી કરતો રહે છે અને આ સરખામણી જ તેના દુઃખોનું કારણ બને છે.
તમારી પ્રગતિને સુરક્ષિત કેવી રીતે રાખશો?
આચાર્ય ચાણક્યનું માનવું હતું કે દરેક વ્યક્તિને પોતાનું રહસ્ય કે પોતાની આગામી યોજના જણાવવી જોઈએ નહીં. જો તમે આવા સંકેતોવાળા લોકોને તમારી આસપાસ જુઓ છો, તો ગભરાશો નહીં અને તેમની સાથે ઝઘડો પણ ન કરો. બસ આ ત્રણ કામ કરો:
-
ગોપનીયતા રાખો: તમારી સફળતાની યોજનાઓને ત્યાં સુધી ગુપ્ત રાખો જ્યાં સુધી તે પૂર્ણ ન થઈ જાય.
-
અંતર રાખો: આવા નકારાત્મક લોકોથી માનસિક અને ભાવનાત્મક રીતે દૂર રહો. તેમની સાથે માત્ર ઔપચારિક સંબંધ રાખો.
-
તમારી પ્રગતિ પર ધ્યાન આપો: બળનારાનું કામ બળવાનું છે, તમારું કામ આગળ વધવાનું છે. તમારી સૌથી મોટી જીત તમારી વધુને વધુ પ્રગતિ જ છે.
યાદ રાખજો, “હાથી જ્યારે બજારમાં જાય છે, ત્યારે કુતરા ભસે જ છે.” તમારી મહેનત પર ભરોસો રાખો અને સાચા લોકોની ઓળખ કરી તમારા જીવનને ખુશહાલ બનાવો.
