પૌષ અમાવસ્યા 2025: 7 જન્મો સુધી શુભ ફળ આપનાર આ ‘નાના પિતૃ પક્ષ’ની તિથિ, અને સ્નાન-દાનની સંપૂર્ણ વિધિ

19 ડિસેમ્બર 2025 પૌષ અમાવસ્યાના દિવસે આ 6 કાર્ય કરવાથી પિતૃદોષ થશે દૂર

હિંદુ ધર્મમાં દરેક અમાવસ્યા તિથિનું પોતાનું વિશિષ્ટ મહત્વ હોય છે, પરંતુ જ્યારે પૌષ માસ (ડિસેમ્બર-જાન્યુઆરી) ની અમાવસ્યાની વાત આવે છે, ત્યારે તેનું મહત્વ અનેક ગણું વધી જાય છે. પૌષ માસની અમાવસ્યાને ‘નાના પિતૃ પક્ષ’ કહેવામાં આવે છે. આ દિવસે પિતૃઓ માટે તર્પણ, શ્રાદ્ધ અને દાન કરવાથી તેમને માત્ર શાંતિ જ નથી મળતી, પરંતુ ગરુડ પુરાણ અનુસાર, આ કર્મ આવનારા સાત જન્મો સુધી શુભ ફળ આપનારું માનવામાં આવ્યું છે.

વર્ષ 2025 માં આ અત્યંત શુભ ફળદાયી પૌષ અમાવસ્યા 19 ડિસેમ્બર 2025, શુક્રવાર ના રોજ છે. આ તિથિ પર સૂર્યદેવની પૂજા, પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન અને દાન-પુણ્ય કરવાથી વ્યક્તિ રોગ-દોષથી મુક્ત થાય છે અને સૂર્યદેવની વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત કરે છે.

પૌષ અમાવસ્યા 2025: તિથિ અને શુભ મુહૂર્ત

પંચાંગ અનુસાર, પૌષ માસની કૃષ્ણ પક્ષની અમાવસ્યા તિથિનો પ્રારંભ અને સમાપન નીચે મુજબ રહેશે:

ઉદયા તિથિ 19 ડિસેમ્બરના રોજ માન્ય હોવાથી, સ્નાન-દાન, તર્પણ અને પૂજા આ જ દિવસે કરવામાં આવશે.

સ્નાન-દાન અને પિતૃ પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત

પૌષ અમાવસ્યા પર શું-શું કરવું? (સંપૂર્ણ વિધિ)

પૌષ અમાવસ્યા પર કરવામાં આવેલા ધાર્મિક અને દાન-પુણ્યના કાર્યો અત્યંત શુભ ફળદાયી હોય છે. આ દિવસે આ 6 વિશેષ કાર્યો અવશ્ય કરો:

1. પવિત્ર નદીમાં સ્નાન અને તર્પણ

• સ્નાન: અમાવસ્યાના દિવસે બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં (સવારે 5:19 થી 6:14) કોઈ પવિત્ર નદી, જેમ કે ગંગા, યમુના અથવા શિપ્રામાં સ્નાન કરવું જોઈએ. જો નદી પર જવું શક્ય ન હોય, તો ઘરે જ સ્નાનના પાણીમાં ગંગાજળ ભેળવીને સ્નાન કરો.

• તર્પણ: સ્નાન પછી પિતૃઓના નિમિત્તે તર્પણ (જળ અર્પણ કરવું) અને શ્રાદ્ધ કર્મ કરવું જોઈએ. માન્યતા છે કે તેનાથી પિતૃઓને શાંતિ મળે છે.

2. સૂર્ય પૂજા અને અર્ઘ્યનું મહત્વ

સ્કંદ પુરાણ અનુસાર, અમાવસ્યા પર સૂર્ય પૂજા કરવાથી અક્ષય પુણ્ય મળે છે.

• અર્ઘ્ય: સ્નાન પછી તાંબાના લોટામાં જળ ભરીને તેમાં લાલ ચંદન, લાલ ફૂલ અને કાળા તલ નાખીને સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય આપો.

• મંત્ર જાપ: અર્ઘ્ય ચઢાવતી વખતે “ॐ सूर्याय नमः” અથવા “ॐ घृणि सूर्याय नम:” મંત્રનો ઓછામાં ઓછા 108 વાર જાપ કરવો જોઈએ. સૂર્યની કૃપાથી બધા કાર્ય સફળ થાય છે અને રોગ-દોષમાંથી મુક્તિ મળે છે.

3. પિતૃઓના નિમિત્તે દાન-પુણ્ય

પૌષ અમાવસ્યાને નાનો પિતૃ પક્ષ કહેવાના કારણે, આ દિવસે કરવામાં આવેલું દાન-પુણ્ય અત્યંત ફળદાયી હોય છે:

• અન્ન દાન: કોઈ જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ કે બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવો.

• વસ્ત્ર દાન: ગરીબોને ધાબળા, ગરમ કપડાં (પૌષ માસ ઠંડીનો સમય હોવાથી) અથવા જોડા-ચપ્પલનું દાન કરો.

• તલ દાન: પિતૃઓની શાંતિ માટે કાળા તલ નું દાન કરવું સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે.

4. પીપળાના વૃક્ષની પૂજા

આ દિવસે પીપળાના વૃક્ષની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ છે. પીપળાના વૃક્ષમાં તમામ દેવી-દેવતાઓ અને પિતૃઓનો વાસ માનવામાં આવે છે.

• દીવો: સાંજના સમયે પીપળાના વૃક્ષ નીચે સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવો અને પિતૃઓની શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરો.

5. ગૌ સેવા અને પક્ષીઓને દાણા-પાણી

• ગૌ સેવા: કોઈપણ ગૌશાળામાં ગાયોની દેખભાળ માટે ધનનું દાન કરો અથવા ગાયોને લીલો ઘાસચારો, ગોળ અને ચણા ખવડાવો.

• પક્ષીઓને ભોજન: ઘરની છત પર કે અન્ય કોઈ જાહેર સ્થળે પક્ષીઓ માટે દાણા-પાણી (અનાજ અને જળ) મૂકો.

પૌષ માસ: નાનો પિતૃ પક્ષ અને 7 જન્મોનું શુભ ફળ

પૌષ અમાવસ્યાને આટલું મહત્વપૂર્ણ કેમ માનવામાં આવે છે?

• પિતૃઓને શાંતિ: ગરુડ પુરાણ મુજબ, આ અમાવસ્યા પર કરવામાં આવેલા તર્પણ અને શ્રાદ્ધ કર્મથી પિતૃઓને સીધી તૃપ્તિ અને શાંતિ મળે છે.

• સૂર્યનું મહત્વ: પૌષ માસના સ્વામી સૂર્યદેવ છે. અમાવસ્યા પર સૂર્યની પૂજા કરવાથી પિતૃ દેવ અને સૂર્ય દેવ બંને પ્રસન્ન થાય છે.

• સાત જન્મોનું ફળ: પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, પૌષ અમાવસ્યા પર પિતૃઓના નિમિત્તે કરવામાં આવેલું દાન-તર્પણ વ્યક્તિને માત્ર વર્તમાન જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જ નથી આપતું, પરંતુ આવનારા 7 જન્મો સુધી તેના જીવનમાં શુભ ફળ અને સૌભાગ્ય જાળવી રાખે છે. આ ઋણમાંથી મુક્તિ અપાવનારું માનવામાં આવે છે.

નિષ્કર્ષ

પૌષ અમાવસ્યા 2025, 19 ડિસેમ્બર, આપણા માટે માત્ર એક તિથિ નથી, પરંતુ આ આપણા પિતૃઓને સન્માન આપવાનો, તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવાનો અને પોતાના જીવનને અક્ષય પુણ્યથી ભરવાનો એક સુવર્ણ અવસર છે. સ્નાન-દાન, સૂર્ય પૂજા અને ગૌ સેવા જેવા સરળ કાર્યોથી આપણે આપણા ગ્રહ દોષોને શાંત કરી શકીએ છીએ અને સાત જન્મો સુધી શુભ ફળ પ્રાપ્ત કરી શકીએ છીએ.