ષટતિલા એકાદશીના દિવસે આ 5 ભૂલો તમને પડી શકે છે ભારે, માતા લક્ષ્મી થઈ જશે નારાજ

ષટતિલા એકાદશી 2026: જાણો શુભ મુહૂર્ત, પૂજા વિધિ અને વ્રત દરમિયાન કઈ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું

સનાતન ધર્મમાં એકાદશીના વ્રતને તમામ વ્રતોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. માઘ માસના કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશીને ષટતિલા એકાદશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જેવું નામ સૂચવે છે તેમ, આ દિવસે ‘તલ’નો છ વિશિષ્ટ રીતે ઉપયોગ કરવાનો વિધાન છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, જે વ્યક્તિ આ દિવસે વિધિ-વિધાનથી ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેને કન્યાદાન સમાન પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે અને તેના જીવનમાંથી દરિદ્રતાનો નાશ થાય છે.

વર્ષ 2026 માં ષટતિલા એકાદશી 14 જાન્યુઆરી, મંગળવાર ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. વિશેષ વાત એ છે કે આ દિવસે મકર સંક્રાંતિનો મહાપર્વ પણ છે, જેનાથી આ દિવસનું આધ્યાત્મિક મહત્વ અનેકગણું વધી ગયું છે.

ષટતિલા એકાદશી પર શું ન કરવું?

ઘણીવાર ભક્તો અજાણતા એવી ભૂલો કરી બેસે છે, જેનાથી વ્રતનું પૂર્ણ ફળ મળતું નથી અને ભગવાન વિષ્ણુ તથા માતા લક્ષ્મી અપ્રસન્ન થઈ શકે છે. આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખશો:

1. તામસિક ભોજન અને નશો: એકાદશીના દિવસે માંસ, મદિરા, ડુંગળી અને લસણનું સેવન સંપૂર્ણપણે વર્જિત છે. આ ઉપરાંત, એકાદશીની તિથિ પર ચોખા ખાવા પણ વર્જિત માનવામાં આવે છે.

2. ક્રોધ અને વિવાદ: આ દિવસે ઘરમાં કલેશ, વાદ-વિવાદ કે કોઈની નિંદા ન કરવી. અપશબ્દો બોલવાથી માનસિક શુદ્ધતા નષ્ટ થાય છે અને વ્રત ખંડિત થઈ શકે છે.

3. અશુદ્ધતા: પૂજાનું સ્થાન કે સ્વયંની સ્વચ્છતામાં કમી ન રાખો. ગંદા વસ્ત્રો પહેરીને કે સ્નાન કર્યા વગર પૂજા કરવી વર્જિત છે.

4. અધૂરો સંકલ્પ: કેટલાક લોકો ઉપવાસ તો રાખે છે પણ નિયમોનું અડધું-પડધું પાલન કરે છે. સંકલ્પ વગર કરવામાં આવેલું વ્રત માત્ર ‘ભૂખ્યા રહેવા’ સમાન ગણાય છે, તેનું ધાર્મિક ફળ મળતું નથી.

5. લોભ અને દેખાડો: દાન કરતી વખતે મનમાં અહંકાર કે લોક-દેખાડાનો ભાવ ન લાવવો. શ્રદ્ધા વગર આપવામાં આવેલું દાન વ્યર્થ જાય છે.

ષટતિલા એકાદશીના વિશેષ નિયમો અને મહત્વ

શાસ્ત્રો અનુસાર, ષટતિલા એકાદશી પર તલનો છ પ્રકારે ઉપયોગ કરવો અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે:

1. તલથી સ્નાન.

2. તલનું ઉબટન લગાવવું.

3. તલથી હવન.

4. તલ મિશ્રિત જળનું તર્પણ (પિતૃઓ માટે).

5. તલનું ભોજન (ફલાહાર તરીકે).

6. તલનું દાન.

પિતૃદોષમાંથી મુક્તિ: આ એકાદશી એ લોકો માટે રામબાણ છે જેની કુંડળીમાં પિતૃદોષ છે. આ દિવસે તલના દાનથી પિતૃઓની આત્માને શાંતિ મળે છે અને પરિવારમાં આવતી અડચણો દૂર થાય છે.

પૂજા વિધિ

જો તમે પ્રથમ વખત આ વ્રત રાખી રહ્યા હોવ અથવા વિધિ વિશે મૂંઝવણ હોય, તો આ રીતે પૂજા કરો:

• બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં ઉઠો: સૂર્યોદય પહેલા ઉઠીને પાણીમાં ગંગાજળ અને તલ ભેળવીને સ્નાન કરો. સ્વચ્છ અને પીળા વસ્ત્રો ધારણ કરવા અત્યંત શુભ ગણાય છે.

• સંકલ્પ લો: ભગવાન વિષ્ણુ સમક્ષ હાથમાં જળ, તલ અને પુષ્પ લઈને વ્રતનો સંકલ્પ લો કે “હે નારાયણ, હું મારી મનોકામના પૂર્તિ હેતુ ષટતિલા એકાદશીનું વ્રત કરી રહ્યો/રહી છું, તેનો સ્વીકાર કરો.”

• સ્થાપના અને પૂજન: પૂજા ઘર સાફ કરો. બાજઠ પર પીળું કપડું બિછાવી ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની મૂર્તિ સ્થાપિત કરો. ધૂપ-દીપ પ્રગટાવો.

• ભોગ અને તુલસી: ભગવાનને પીળા ફૂલ, ઋતુ ફળ અને વિશેષ રૂપે તલમાંથી બનેલી મીઠાઈનો ભોગ ધરાવો. યાદ રાખો, વિષ્ણુજીની પૂજામાં તુલસી દળ અનિવાર્ય છે.

• મંત્ર જાપ: શાંત મનથી ‘ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય’ મંત્રનો જાપ કરો. એકાદશીની કથાનું શ્રવણ કે પાઠ અવશ્ય કરો.

• દાન: સાંજના સમયે કે બીજા દિવસે સવારે કોઈ જરૂરિયાતમંદ કે બ્રાહ્મણને તલ, ગોળ, ગરમ કપડાં અને અન્નનું દાન કરો.

નિષ્કર્ષ

ષટતિલા એકાદશી 2026 તમારા જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને આરોગ્ય લાવવાની એક મોટી તક છે. આ દિવસે મકર સંક્રાંતિ પણ હોવાથી સૂર્યદેવ અને ભગવાન વિષ્ણુ બંનેની કૃપા મેળવવાનો આ મહાસંયોગ છે. સંયમ, શુદ્ધતા અને તલના દાન સાથે આ દિવસને સફળ બનાવો.