શું કોફીમાં લીંબુ ઉમેરવાથી મેટાબોલિઝમ ખરેખર બુસ્ટ થાય છે?

જાણો લેમન કોફીની સ્વાસ્થ્ય પર થતી અસરો અને આડઅસરો

તમારા સ્માર્ટફોન પર ઇન્સ્ટાગ્રામ કે ટિકટોક સ્ક્રોલ કરતી વખતે તમે કદાચ એવો વિડિયો જોયો જ હશે જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હોય કે બ્લેક કોફીમાં અડધું લીંબુ નીચવીને પીવાથી થોડા જ દિવસોમાં પેટની ચરબી ગાયબ થઈ જશે. “ફેટ બર્નર” તરીકે પ્રચલિત થયેલું આ પીણું અત્યારે ફિટનેસ ફ્રીક્સમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે. પરંતુ વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, શું આ માત્ર એક માર્કેટિંગ ગતકડું છે કે ખરેખર જાદુઈ નુસખો?

કોફી અને લીંબુ: બંનેના પોતપોતાના ફાયદા

આ મિશ્રણને સમજવા માટે સૌ પ્રથમ તેના બે મુખ્ય ઘટકોને સમજવા જરૂરી છે:

૧. કોફી (કેફીન): કોફીમાં રહેલું કેફીન એક કુદરતી ઉત્તેજક (Stimulant) છે. તે ટૂંકા ગાળા માટે તમારા મેટાબોલિઝમ (ચયાપચય) ને ઝડપી બનાવી શકે છે અને તમને વધુ સક્રિય રાખે છે. તે ભૂખને પણ થોડા અંશે દબાવી શકે છે, જેનાથી કેલરીનું સેવન ઓછું થાય છે. ૨. લીંબુ (વિટામિન-સી): લીંબુ એન્ટીઑકિસડન્ટોથી ભરપૂર હોય છે. તે શરીરમાં હાઇડ્રેશન વધારે છે અને પાચનમાં મદદરૂપ થાય છે.

શું આ મિશ્રણ વજન ઘટાડે છે?

સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા ‘ક્લેવલેન્ડ ક્લિનિક’ ના મતે, આ પ્રશ્નનો જવાબ ‘ના’ છે. કોફીમાં લીંબુ ઉમેરવાથી કોઈ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા થતી નથી જે શરીરમાંથી ચરબીને સીધી રીતે ઓગાળી નાખે. વજન ઘટાડવા માટે કોઈ જાદુઈ પીણું હોતું નથી; તે હંમેશા યોગ્ય આહાર અને નિયમિત કસરતનું પરિણામ હોય છે.

લેમન કોફી પીવાથી કદાચ તમને પેટ ભરેલું લાગે અને તમે ઓછું ખાઓ, પણ એ જ કામ માત્ર સાદું પાણી કે લીંબુ પાણી પણ કરી શકે છે. કોફીમાં લીંબુ ઉમેરવાથી તેની અસરકારકતામાં કોઈ ચમત્કારી વધારો થતો નથી.

લેમન કોફીનો ઈતિહાસ

તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે આ કોઈ નવી શોધ નથી. અલ્જેરિયામાં ઉદ્ભવેલું અને પોર્ટુગલમાં લોકપ્રિય ‘મઝાગ્રન’ (Mazagran) નામનું પીણું વાસ્તવમાં ઠંડી કોફી, લીંબુ અને ખાંડનું મિશ્રણ છે. પરંતુ ત્યાં તેને એક સ્વાદિષ્ટ અને તાજગી આપતા પીણા તરીકે પીવામાં આવે છે, નહીં કે વજન ઘટાડવાની દવા તરીકે. તેનો સ્વાદ ખાટો અને કડવો હોવાથી તે દરેકને પસંદ આવતો નથી.

શું તે સુરક્ષિત છે? (આડઅસરો)

મોટાભાગના લોકો માટે મધ્યમ માત્રામાં લેમન કોફી સલામત છે, પરંતુ તેના જોખમો પણ છે:

• એસિડિટી: કોફી અને લીંબુ બંને અત્યંત એસિડિક છે. ખાલી પેટે આ પીણું પીવાથી હાર્ટબર્ન, એસિડ રિફ્લક્સ કે પેટમાં બળતરા થઈ શકે છે.

• દાંતનું નુકસાન: લીંબુમાં રહેલું સાઇટ્રિક એસિડ અને કોફીના એસિડનું મિશ્રણ દાંતના મીનો (Enamel) ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, જેનાથી સેન્સિટિવિટી વધી શકે છે.

• કેફીનનો અતિરેક: વધુ પડતી કોફી પીવાથી અનિદ્રા, ગભરામણ અને ધબકારા વધવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

જો તમને લેમન કોફીનો સ્વાદ ગમતો હોય તો તમે તેને પી શકો છો, પરંતુ તેને વજન ઘટાડવાનો શોર્ટકટ ન માનવો. ટકાઉ વજન ઘટાડવા માટે સંતુલિત આહાર, પૂરતી ઊંઘ અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ જ એકમાત્ર સાચો રસ્તો છે. કોઈપણ નવા ડાયેટ ટ્રેન્ડને અનુસરતા પહેલા તમારા ડૉક્ટર કે ડાયેટિશિયનની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.