શું વાયરલેસ ઇયરબડ્સ અને બ્લૂટૂથ ડિવાઇસથી કેન્સર થાય છે? વૈજ્ઞાનિકોનું નવું સંશોધન અને સાવચેતીઓ
આજના આધુનિક યુગમાં Apple AirPods, વાયરલેસ નેકબેન્ડ અને બ્લૂટૂથ હેડફોનનો ઉપયોગ એક ફેશન અને જરૂરિયાત બની ગયો છે. ડ્રાઇવિંગ હોય, ઓફિસનું કામ હોય કે જીમ, લોકો કલાકો સુધી આ ડિવાઇસ પોતાના કાનમાં લગાવી રાખે છે. પરંતુ તાજેતરમાં વાયરલેસ ડિવાઇસમાંથી નીકળતા રેડિયોફ્રીક્વન્સી રેડિયેશન (RFR) અને તેની સ્વાસ્થ્ય પર થતી અસરોને લઈને વૈશ્વિક સ્તરે એક મોટી ચર્ચા ફાટી નીકળી છે.
રેડિયેશનનું જોખમ: મિથક કે હકીકત?
બ્લૂટૂથ ડિવાઇસ ‘નોન-આયોનાઇઝિંગ રેડિયેશન’ ઉત્સર્જિત કરે છે, જેની ઉર્જા એટલી ઓછી હોય છે કે તે સીધી રીતે DNA ને નુકસાન પહોંચાડી શકતી નથી. નિષ્ણાતોના મતે, બ્લૂટૂથ હેડસેટમાંથી નીકળતું રેડિયેશન મોબાઈલ ફોનની સરખામણીમાં 10 થી 400 ગણું ઓછું હોય છે.
જોકે, ઇન્ટરનેશનલ એજન્સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્સર (IARC) એ રેડિયોફ્રીક્વન્સી ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ફિલ્ડ્સને “સંભવિત રીતે કેન્સરજનક” (Possibly Carcinogenic – Group 2B) ની શ્રેણીમાં રાખ્યા છે. આ વર્ગીકરણ મોબાઈલ ફોનના વધુ પડતા ઉપયોગ અને મગજના ટ્યુમર (ગ્લિઓમા) વચ્ચેના સંભવિત સંબંધો પર આધારિત છે.
વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોના ચોંકાવનારા પરિણામો
- NTP ની સ્ટડી: અમેરિકાના નેશનલ ટોક્સિકોલોજી પ્રોગ્રામ (NTP) દ્વારા ઉંદરો પર કરવામાં આવેલા 10 વર્ષના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઉચ્ચ સ્તરના રેડિયેશનના સંપર્કમાં આવવાથી નર ઉંદરોના હૃદયમાં ઘાતક ટ્યુમર (schwannomas) અને મગજમાં કેટલાક ટ્યુમર વિકસ્યા હતા. જોકે, વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે આ પરિણામોને સીધી રીતે મનુષ્યોના મોબાઈલ ઉપયોગ સાથે જોડી શકાય નહીં કારણ કે ઉંદરોને આખા શરીર પર અતિશય રેડિયેશન આપવામાં આવ્યું હતું.
- કાનની નસો પર અસર: ઇટાલીની યુનિવર્સિટી ઓફ વેરોનાના એક સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે મોબાઈલ ફોનના સીધા સંપર્કથી સાંભળવાની નસોની ગતિવિધિમાં ઘટાડો થાય છે, પરંતુ બ્લૂટૂથ હેડસેટના ઉપયોગથી આવી કોઈ નકારાત્મક અસર જોવા મળી નથી. બ્લૂટૂથનો ટ્રાન્સમિશન પાવર મોબાઈલ ફોન કરતા ઘણો ઓછો (આશરે 2.5 mW) હોય છે.
- બ્રેન કેન્સરનો દાવો: અમેરિકાની યુનિવર્સિટી ઓફ કોલોરાડોના પ્રોફેસર જેનિફર એલિસનના સંશોધનને ટાંકીને ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે ઇયરબડ્સ મગજની ખૂબ નજીક (ઇયર કેનાલની અંદર) હોય છે, જેનાથી તેના રેડિયેશનની અસર બ્રેન ટિશ્યુ પર પડી શકે છે.
શું એરપોડ્સ (AirPods) થી કેન્સર થાય છે?
ઇન્ટરનેટ પર ચાલી રહેલા દાવાઓ છતાં, Healthline અને અન્ય આરોગ્ય સંસ્થાઓનું કહેવું છે કે Apple AirPods અથવા અન્ય બ્લૂટૂથ ઇયરપોડ્સ અને કેન્સર વચ્ચે કોઈ સીધો વૈજ્ઞાનિક સંબંધ હજુ સુધી સાબિત થયો નથી. 2015 માં 200 થી વધુ વૈજ્ઞાનિકોએ WHO ને જે અપીલ મોકલી હતી, તે તમામ વાયરલેસ ઉપકરણો માટે કડક માર્ગદર્શિકાની માંગ હતી, માત્ર AirPods વિરુદ્ધ નહીં.
બચાવ માટે નિષ્ણાતોની સલાહ
રેડિયેશનના જોખમને ઘટાડવા માટે નિષ્ણાતો નીચે મુજબની સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે:
- સ્પીકર મોડ અથવા વાયર્ડ હેડફોન: કોલ દરમિયાન મોબાઈલને કાનથી દૂર રાખો અને વાયર્ડ (વાયરવાળા) હેડફોનનો વધુ ઉપયોગ કરો.
- અંતર જાળવો: મોબાઈલને સૂતી વખતે માથા પાસે ન રાખો અને તેને શરીરથી થોડો દૂર રાખવાનો પ્રયત્ન કરો.
- સમયનું ધ્યાન: વાયરલેસ ઇયરબડ્સનો ઉપયોગ મર્યાદિત સમય (60 મિનિટથી ઓછો) માટે કરો.
- બાળકોનો બચાવ: બાળકોની ખોપરી પાતળી હોય છે, તેથી તેમને આ ઉપકરણોથી દૂર રાખવા વધુ સારું છે.
વર્તમાન વૈજ્ઞાનિક માહિતી અનુસાર, બ્લૂટૂથ ડિવાઇસમાંથી નીકળતું રેડિયેશન સુરક્ષા મર્યાદાની અંદર છે અને ટૂંકા ગાળાની સ્વાસ્થ્ય અસરોની શક્યતા ઓછી છે. તેમ છતાં, સાવચેતીના ભાગરૂપે તેનો સંતુલિત ઉપયોગ જ સમજદારીભર્યો છે.
