ફ્લેવરવાળી ઈ-સિગારેટ આપી શકે છે હાર્ટ એટેકનો મોટો ઝટકો
આધુનિક સમયમાં દેશ અને દુનિયાના યુવાનોમાં વેપિંગ (Vaping) એટલે કે ઈલેક્ટ્રોનિક સિગારેટ (E-Cigarette) નો ટ્રેન્ડ એક સ્ટેટસ સિમ્બોલ અને ફેશન બની ચૂક્યો છે. સામાન્ય રીતે લોકો અને ખાસ કરીને નવી પેઢી એવું માને છે કે વેપિંગમાં તમાકુનો સીધો ઉપયોગ થતો નથી, તેથી તે સામાન્ય સિગારેટ કરતાં બિલકુલ હાનિકારક નથી અથવા તો સ્વાસ્થ્ય માટે એક સુરક્ષિત વિકલ્પ છે. પરંતુ આ માન્યતા તદ્દન ખોટી અને ભ્રામક સાબિત થઈ છે. અમેરિકાના કેન્ટુકીમાં આવેલી વિશ્વવિખ્યાત ‘યુનિવર્સિટી ઓફ લુઇસવિલે’ (University of Louisville) ખાતે હાથ ધરવામાં આવેલા એક ચિંતાજનક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે સ્વાદવાળી ઈ-સિગારેટ કે વેપ પેન હૃદયના ધબકારાની કુદરતી લયને સંપૂર્ણપણે વિક્ષેપિત કરી શકે છે અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ (હૃદય અટકી જવું) નું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધારી દે છે.
પ્રયોગશાળાના પરીક્ષણોમાં બહાર આવ્યું ચોંકાવનારું સત્ય
વૈજ્ઞાનિકોએ આ સંશોધન અંતર્ગત પ્રયોગશાળામાં ઉંદરો તેમજ માનવ હૃદયના જીવંત કોષો (Human Heart Cells) પર ઇ-સિગારેટના વિવિધ રસાયણોની અસરોની ઊંડી તપાસ કરી હતી. આ અભ્યાસમાં ખાસ કરીને ઠંડક આપનારા એટલે કે મેન્થોલ (Menthol) અને બરફ (Ice) ના સ્વાદવાળા વેપિંગ ફ્લેવર્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.
પરિણામો ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક હતા. રિપોર્ટ અનુસાર, સામાન્ય તમાકુના સ્વાદવાળા વેપ્સની સરખામણીમાં મેન્થોલ અથવા સિન્થેટિક શીતક (Synthetic Coolants) ધરાવતી ઈ-સિગારેટ હૃદયને વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે. આ કેમિકલ્સ જ્યારે વરાળ સ્વરૂપે શ્વાસ દ્વારા શરીરમાં જાય છે, ત્યારે હૃદયના ધબકારા અને તેની લયની નિયમિતતા (Arrhythmia) ને તીવ્ર અસર કરે છે. તેનો અર્થ એ કે હૃદયના એક ધબકારા અને બીજા ધબકારા વચ્ચેનો જે કુદરતી સમયગાળો હોય છે તે ખોરવાઈ જાય છે. હૃદયનું પમ્પિંગ કાં તો ખૂબ વહેલું થાય છે અથવા ખૂબ મોડું થાય છે, જે અંતે જીવલેણ સાબિત થાય છે.
હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટનું સીધું જોખમ
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, લાંબા સમય સુધી આ પ્રકારના સિન્થેટિક શીતક રસાયણોના સંપર્કમાં રહેવાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન), હૃદયના ધબકારા અચાનક અત્યંત વધી જવા અને અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ જેવી ગંભીર હૃદય રોગની સમસ્યાઓ ઉભી થાય છે. લોકો તેને માત્ર શોખ કે આરામ માટે પીતા હોય છે, પરંતુ આ કેમિકલ્સ હૃદયના કોષોને અંદરથી કમજોર કરી નાખે છે. ઈ-સિગારેટને બજારમાં જે રીતે સુરક્ષિત ગણાવીને વેચવામાં આવે છે, તેના કારણે લોકો તેની પાછળના લાંબા ગાળાના ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમો વિશે અજાણ રહે છે.
વિશ્વભરમાં કાયદાકીય પ્રતિબંધની તૈયારી
વેપિંગની આ ભયાનક આડઅસરોને જોતા હવે વૈશ્વિક સ્તરે સરકારો પણ જાગૃત થઈ રહી છે. બ્રિટન (UK) જેવા દેશોમાં હાલમાં વેપિંગનો ક્રેઝ એટલો બધો વધી ગયો છે કે તે સામાન્ય સિગારેટ કરતાં પણ વધુ લોકપ્રિય બની ગયું છે, ખાસ કરીને શાળા-કોલેજના બાળકો આ બરફ અને મેન્થોલના સ્વાદ તરફ આકર્ષાઈ રહ્યા છે. આ સ્થિતિને રોકવા માટે બ્રિટિશ સરકાર બાળકોમાં વેપિંગનું આકર્ષણ ઘટાડવા માટે એક નવો કાયદો લાવી રહી છે, જેના ભાગરૂપે મોટાભાગના વેપ ફ્લેવર્સ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.
અભ્યાસના મુખ્ય લેખક ડૉ. એલેક્સ કાર્લે આ બાબતે એક મહત્વની ટેકનિકલ ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે, “આજકાલ ઉત્પાદકો ‘કૃત્રિમ શીતક’ (Synthetic Coolants) નો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જે કોઈ ચોક્કસ ફ્લેવર આપ્યા વિના પણ ગળામાં બરફ જેવી ઠંડકની સંવેદના આપે છે. આથી, માત્ર સ્વાદ (Flavors) પર પ્રતિબંધ મૂકતા કાયદાઓની પકડમાંથી આ ઘાતક પ્રોડક્ટ્સ બચી જાય છે, જેના પર સરકારે વધુ કડક નજર રાખવાની જરૂર છે.” ટૂંકમાં કહીએ તો, વેપિંગ એ કોઈ હેલ્ધી ઓપ્શન નથી પરંતુ હૃદયને અકાળે રોગી બનાવવાનો ટૂંકો રસ્તો છે.
