શરીરમાં આયર્નની ઉણપ હોય તો આયર્નયુક્ત ભોજન સાથે આ વસ્તુઓ ન ખાઓ, જાણો એક્સપર્ટે કેમ આપી ચેતવણી

શરીરમાં આયર્નની ઉણપ હોય તો માત્ર આયર્નયુક્ત ખોરાક પૂરતો નથી, આ વસ્તુઓથી પણ રાખો અંતર

શરીરમાં આયર્નની ઉણપ હોય ત્યારે આયર્નથી ભરપૂર ખોરાકને આહારમાં સામેલ કરવો મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે, માત્ર આયર્નયુક્ત વસ્તુઓ ખાવાથી જ પૂરતો લાભ મળે એવું જરૂરી નથી. કેટલાક ખોરાક અને દવાઓ આયર્નના શોષણને અસર કરી શકે છે, જેના કારણે ખોરાક અથવા સપ્લિમેન્ટ્સમાંથી મળતું આયર્ન શરીર પૂરતી માત્રામાં શોષી શકતું નથી. તેથી આયર્નની ઉણપ ધરાવતા લોકો માટે શું ખાવું તેની સાથે ક્યારે અને કઈ વસ્તુ સાથે ન ખાવું તે જાણવું પણ જરૂરી છે.

પ્રમાણિત ન્યુટ્રિશનિસ્ટ અને વજન ઘટાડવાના નિષ્ણાત લીમા મહાજને આ અંગે સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલીક વસ્તુઓ આયર્નના શોષણમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ આયર્નયુક્ત ભોજન અથવા આયર્ન સપ્લિમેન્ટ લઈ રહી હોય ત્યારે કેટલીક વસ્તુઓનું સેવન અલગ સમયે કરવું યોગ્ય રહે છે.

રીંગણ અને ડેરી ઉત્પાદનો અંગે રાખો સાવચેતી

આયર્નયુક્ત ભોજન સાથે રીંગણનું સેવન કરવાનું ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. લીમા મહાજનના જણાવ્યા મુજબ, રીંગણની છાલમાં નાસુનિન (Nasunin) નામનું એન્ટીઓક્સિડન્ટ હોય છે, જે પાચનતંત્રમાં આયર્ન સાથે જોડાઈ શકે છે અને તેના શોષણને અસર કરી શકે છે.

આ કારણસર, જો કોઈ વ્યક્તિ આયર્નયુક્ત ખોરાક અથવા આયર્ન સપ્લિમેન્ટ લઈ રહી હોય તો તેની સાથે રીંગણ ન લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો રીંગણ આહારમાં સામેલ કરવું હોય તો તેની છાલ ઉતારીને ખાવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.

આ ઉપરાંત, દૂધ, દહીં અને પનીર જેવા ડેરી ઉત્પાદનો સાથે પણ આયર્નયુક્ત ખોરાક લેતી વખતે અંતર રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ડેરી ઉત્પાદનોમાં કેલ્શિયમ હોય છે અને કેલ્શિયમ આયર્નના શોષણમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. તેથી આયર્નથી ભરપૂર ભોજન અને વધુ કેલ્શિયમ ધરાવતા ડેરી ઉત્પાદનોને એક જ સમયે લેવાને બદલે અલગ-અલગ સમયે લેવું વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.ખાસ કરીને જે લોકો આયર્નની ઉણપ દૂર કરવા માટે નિયમિત રીતે આયર્નયુક્ત ભોજન અથવા સપ્લિમેન્ટ લઈ રહ્યા હોય, તેમના માટે આ બાબત ધ્યાનમાં રાખવી ઉપયોગી બની શકે છે.

એન્ટાસિડ્સ લેતા હોવ તો સમયનું રાખો ધ્યાન

આયર્નના શોષણ સાથે કેટલીક દવાઓ પણ જોડાયેલી છે. તેમાં એન્ટાસિડ્સનો સમાવેશ થાય છે. પેટમાં બનતું એસિડ આયર્નના શોષણની પ્રક્રિયામાં ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી કેટલાક એન્ટાસિડ્સ પેટના એસિડને ઘટાડીને આયર્નના શોષણને અસર કરી શકે છે.આયર્ન સપ્લિમેન્ટ અથવા આયર્નયુક્ત ખોરાક અને એન્ટાસિડ્સના સેવન વચ્ચે યોગ્ય અંતર રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આપેલી માહિતી અનુસાર, બંને વચ્ચે ઓછામાં ઓછા ચાર કલાકનું અંતર રાખવું જોઈએ.

જે લોકો નિયમિત રીતે એન્ટાસિડ્સ લે છે અને સાથે આયર્ન સપ્લિમેન્ટ પણ લે છે, તેમણે પોતાની દવાઓના સમય અંગે ડૉક્ટર અથવા યોગ્ય આરોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. દવાઓનો સમય પોતાની રીતે બદલવાને બદલે નિષ્ણાતની સલાહ લેવી વધુ સલામત રીત છે.આ બાબત ખાસ મહત્વની છે કારણ કે કોઈ વ્યક્તિ આયર્નની ઉણપ દૂર કરવા માટે સારો આહાર લઈ રહી હોય છતાં જો આયર્નના શોષણને અસર કરતી દવાઓ અથવા ખોરાક સાથે જ તેનું સેવન કરવામાં આવે, તો અપેક્ષિત લાભ ઓછો થઈ શકે છે.

ઈંડાને પણ આયર્નયુક્ત ભોજનથી અલગ રાખવાની સલાહ

આયર્નની ઉણપ ધરાવતા લોકો માટે ઈંડા પણ ધ્યાનમાં રાખવા જેવી વસ્તુ છે. ઈંડામાં રહેલા કેટલાક ઘટકો આયર્નના શોષણમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. તેથી આયર્નની ઉણપ દૂર કરવા માટે ખાસ આયર્નયુક્ત ભોજન લેતા હોવ તો ઈંડાને તે જ સમયે ખાવાને બદલે અલગ ભોજનમાં સામેલ કરવું વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.આનો અર્થ એ નથી કે આયર્નની ઉણપ ધરાવતી વ્યક્તિએ રીંગણ, ડેરી ઉત્પાદનો અથવા ઈંડા સંપૂર્ણપણે આહારમાંથી કાઢી નાખવા જોઈએ. મુખ્ય બાબત એ છે કે આયર્નયુક્ત ખોરાક અથવા સપ્લિમેન્ટ લેતી વખતે તેની સાથે કઈ વસ્તુઓ લેવામાં આવે છે તેનું ધ્યાન રાખવું.

આયર્ન શરીર માટે મહત્વપૂર્ણ પોષક તત્ત્વ છે અને તેની ઉણપ હોય ત્યારે આહારમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે. જોકે, માત્ર ખોરાકના આધારે ઉણપનું કારણ નક્કી કરવું યોગ્ય નથી. જો આયર્નની ઉણપની પુષ્ટિ થઈ હોય અથવા આયર્ન સપ્લિમેન્ટ લેવાની સલાહ આપવામાં આવી હોય, તો ડૉક્ટર અથવા ડાયટિશિયનની માર્ગદર્શન હેઠળ આહાર અને દવાઓનું આયોજન કરવું જોઈએ.