અમેરિકામાં ચિંતાજનક વધારો: મગજને નુકસાન પહોંચાડતી અને ૭૦% સુધી ઘાતક સાબિત થતી દુર્લભ ફૂગ મળી આવી
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં એક અત્યંત દુર્લભ પરંતુ જીવલેણ ફૂગ (Fungus) ના કેસો ઝડપથી વધી રહ્યા હોવાનો દાવો એક નવા સંશોધન અહેવાલમાં કરવામાં આવ્યો છે. આ ફૂગ માનવ મગજમાં પહોંચીને ગંભીર અને મોટાભાગે ઘાતક સાબિત થતું ઇન્ફેક્શન પેદા કરે છે. વૈજ્ઞાનિક પરિભાષામાં આ ફૂગને ક્લેડોફિયાલોફોરા બેન્ટિયાના (Cladophialophora bantiana) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટી, સીએટલ અને સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કન્ટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન (CDC) ના સંશોધકો દ્વારા કરવામાં આવેલા એક સંયુક્ત અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ૨૦૨૩ થી ૨૦૨૫ ની વચ્ચે આ ફંગલ ઇન્ફેક્શનના કેસોમાં લગભગ ચાર ગણો વધારો નોંધાયો છે. આ ચોંકાવનારો અહેવાલ ૨ ઓક્ટોબરના રોજ સીડીસીના ‘મોર્બિડિટી એન્ડ મોર્ટેલિટિ વીકલી રિપોર્ટ’ (MMWR) માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો.
વિશ્વપ્રસિદ્ધ મેડિકલ જર્નલ ‘ધ લેન્સેટ’ (The Lancet) ના જણાવ્યા અનુસાર, “ક્લેડોફિયાલોફોરા બેન્ટિયાના એ સૌથી વધુ ઝેરી અને આક્રમક ફૂગમાંની એક છે. તે સામાન્ય રીતે મગજમાં સિંગલ અથવા મલ્ટિપલ સિસ્ટિક લેસન્સ (મગજમાં ચાંદા કે ગાંઠ) ઊભી કરે છે. આ ઇન્ફેક્શનમાં દર્દીઓનો મૃત્યુદર ૭૦ ટકા જેટલો ઊંચો નોંધાયો છે.”
સંશોધનમાં સામે આવેલા ચોંકાવનારા આંકડા
સંશોધકોની ટીમે વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટીની રેફરન્સ લેબોરેટરીમાં આવેલા સેમ્પલોની તપાસ કરી હતી, જ્યાં સમગ્ર દેશની હોસ્પિટલોમાંથી શંકાસ્પદ સેમ્પલ ટેસ્ટિંગ માટે મોકલવામાં આવે છે. જાન્યુઆરી ૨૦૦૯ થી જુલાઈ ૨૦૨૬ સુધીના આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરતા લેબને ૪૮ કન્ફર્મ (નિશ્ચિત) કેસ અને ૧ સંભવિત કેસ મળી આવ્યો હતો.
આ દર્દીઓ અમેરિકાના ૨૧ રાજ્યો અને વોશિંગ્ટન ડીસીમાંથી નોંધાયા હતા. સૌથી વધુ ૬ કેસ કેલિફોર્નિયામાંથી, ત્યારબાદ ફ્લોરિડા અને ટેક્સાસમાંથી ૫-૫ કેસ, અને પેન્સિલવેનિયામાંથી ૪ કેસ સામે આવ્યા હતા.
અભ્યાસના મોટાભાગના સમયગાળા દરમિયાન, લેબોરેટરીને વર્ષમાં માંડ ૧ થી ૫ કેસ જ મળતા હતા. જોકે, ૨૦૨૪ માં આ સંખ્યા વધીને ૮ થઈ ગઈ અને ૨૦૨૫ માં તો કેસોનો આંકડો સીધો ૧૪ પર પહોંચી ગયો હતો.
સંશોધકોએ એ વાતની પણ ખાતરી કરી કે આ વધારો માત્ર વધુ ટેસ્ટિંગ કરવાના કારણે તો નથી થયો ને? વિશ્લેષણ પરથી સ્પષ્ટ થયું કે માત્ર સેમ્પલ વધવાના કારણે આ આંકડો વધ્યો નથી. જ્યારે લેબમાં આવેલા મગજના સેમ્પલોની સરખામણી કરવામાં આવી, ત્યારે ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૩ ની વચ્ચે પ્રતિ ૧,૦૦૦ સેમ્પલે સરેરાશ ૮.૪ કેસ મળતા હતા, જે ૨૦૨૫ માં વધીને પ્રતિ ૧,૦૦૦ સેમ્પલે ૨૬ કેસ થઈ ગયા હતા. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે વાસ્તવિકતામાં ફૂગનું સંક્રમણ વધી રહ્યું છે.
આ સંક્રમણથી પીડિત દર્દીઓની સરેરાશ ઉંમર ૬૮ વર્ષ જોવા મળી હતી. કુલ ૪૯ માંથી ૪૩ કેસોમાં ફૂગ મગજની પેશીઓ (Brain Tissue) માંથી મળી આવી હતી, જ્યારે બાકીના ૬ કેસ ફેફસાના સેમ્પલમાંથી મળી આવ્યા હતા. ફેફસામાંથી સેમ્પલ મળવું એ વાતને બળ આપે છે કે લોકો શ્વાસ લેતી વખતે હવામાં રહેલા આ ફૂગના કણોને શરીરની અંદર ખેંચી લે છે.
શા માટે આ ફૂગ આટલી ખતરનાક અને ઘાતક છે?
સી. બેન્ટિયાના (C. bantiana) એ શ્યામ રંગની મોલ્ડ (Dark-coloured mould) છે, જે સીધી માનવ મગજ પર હુમલો કરે છે. મગજમાં પહોંચીને તે એબ્સેસ (Abscess) એટલે કે પરુથી ભરેલી ગાંઠો કે ઇન્ફેક્શનના પોકેટ્સ બનાવે છે.
આ રોગ કેટલો ઘાતક છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે આક્રમક અને તબીબી સારવાર આપવા છતાં, આ સંક્રમણનો ભોગ બનેલા ૬૦% થી ૭૦% દર્દીઓ મૃત્યુ પામે છે. સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે સંક્રમિત થયેલા લોકોમાંથી અડધા દર્દીઓને અગાઉથી કોઈ ગંભીર બીમારી નહોતી કે ન તો તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) નબળી હતી. એટલે કે, આ ફૂગ એકદમ સ્વસ્થ અને તંદુરસ્ત વ્યક્તિને પણ પોતાનો શિકાર બનાવી શકે છે.
અણઉકેલાયેલા પ્રશ્નો અને સંશોધનની જરૂરિયાત
અહેવાલના લેખકો સ્વીકારે છે કે કેસોમાં અચાનક થઈ રહેલા આ વધારા પાછળનું ચોક્કસ કારણ હજુ સુધી જાણી શકાયું નથી. આ ફૂગ કુદરતી વાતાવરણમાં ક્યાં રહે છે અને લોકો સુધી તે કેવી રીતે પહોંચે છે તે અંગે ખૂબ જ મર્યાદિત માહિતી ઉપલબ્ધ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તે શ્વાસ દ્વારા અથવા ત્વચા પર પડેલા ઘા કે કાપા દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે અને પછી લોહીના પ્રવાહ સાથે મગજ સુધી પહોંચે છે.
અમેરિકામાં આ ઇન્ફેક્શનનું કોઈ નેશનલ ટ્રેકિંગ (રાષ્ટ્રીય સ્તરે દેખરેખ) થતું નથી, જેના કારણે ડોક્ટરોએ મોટાભાગે વ્યક્તિગત કેસ રિપોર્ટ્સ પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. ડેટા માત્ર એક જ લેબોરેટરીમાંથી મળ્યો હોવાથી, દર્દીઓનો વ્યવસાય, ભૂતકાળનો મેડિકલ ઇતિહાસ કે સારવાર પછીની સ્થિતિ જેવી વિગતો પૂરતી મળી શકી નથી.
નિષ્ણાતોએ આ અંગે વધુ સચોટ રિપોર્ટિંગ સિસ્ટમ ઊભી કરવા અને તેના જોખમી પરિબળો (Risk factors) પર વધુ સંશોધન કરવાની અપીલ કરી છે. તેઓ એ પણ જાણવા માંગે છે કે શું આ ફૂગ પોતે જ પોતાના સ્વરૂપમાં ફેરફાર (Mutation) કરીને વધુ વિનાશક અને નુકસાનકારક બની રહી છે કે કેમ.
ડોક્ટરો અને તબીબી ક્ષેત્ર માટે સીડીસીની સલાહ
સ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને, સીડીસી (CDC) દ્વારા ડોક્ટરોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે જ્યારે પણ કોઈ દર્દીમાં બ્રેઈન એબ્સેસ (મગજમાં ઇન્ફેક્શન કે ગાંઠ) ના લક્ષણો દેખાય, ત્યારે તેમણે આ ફૂગની શક્યતાને પણ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.
દર્દીઓને વિલંબ કર્યા વિના તરત જ એન્ટીફંગલ દવાઓ આપવી જરૂરી છે. આ ઉપરાંત, મગજમાંથી ઇન્ફેક્શન કે ગાંઠને સર્જરી દ્વારા બહાર કાઢવાથી અથવા તેને ડ્રેઇન કરવાથી દર્દીનો જીવ બચવાની શક્યતાઓ વધી જાય છે.
સીડીસી અનુસાર, “ફ્રાન્સમાં ૨૩ દર્દીઓ પર કરવામાં આવેલા ૨૦૨૪ ના એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે, બ્રેઈન એબ્સેસની સર્જિકલ પદ્ધતિથી સફાઈ કે ડ્રેનેજ કરવાથી દર્દી પરિણામો સુધર્યા હતા. તેથી, જ્યાં સુધી શક્ય હોય ત્યાં સુધી સંયુક્ત એન્ટીફંગલ થેરાપી (Combination antifungal therapy) ની સાથે સર્જિકલ એક્સિઝન પર વિચાર કરવો જોઈએ. જોકે આ માટે કયું ચોક્કસ ડ્રગ કોમ્બિનેશન સૌથી વધુ અસરકારક છે તે સંપૂર્ણ સ્પષ્ટ નથી, પરંતુ ઓછામાં ઓછા ૨ અઠવાડિયા સુધી ટ્રિપલ થેરાપી (લાઇપોસોમલ એમ્ફોટેરિસિન બી, પોસાકોનાઝોલ અથવા વોરીકોનાઝોલ, અને ફ્લુસાયટોસિનનું મિશ્રણ) આપવાથી સકારાત્મક પરિણામો જોવા મળ્યા છે.”
