Wegovy Side Effects: સ્લિમ થવા માટે વજન ઘટાડવાની દવા લેતા લોકો સાવધાન, કાયમ માટે જઈ શકે છે આંખોની રોશની!
આજના આધુનિક યુગમાં સુંદર અને સ્લિમ દેખાવવા માટે લોકો ગમે તે હદ સુધી જવા તૈયાર હોય છે. કલાકો સુધી જીમમાં પરસેવો પાડવા કે ડાયેટિંગ કરવાને બદલે, આજકાલ લોકો શોર્ટકટ અપનાવીને વજન ઘટાડવાની દવાઓ અને ઇન્જેક્શન તરફ ઝડપથી વળી રહ્યા છે. વૈશ્વિક સ્તરે આવી જ એક લોકપ્રિય દવા છે ‘વેગોવી’ (Wegovy), જેનો ઉપયોગ સેલિબ્રિટીઝથી લઈને સામાન્ય લોકો વજન ઉતારવા માટે ધડાધડ કરી રહ્યા છે.
પરંતુ, જો તમે પણ વજન ઘટાડવા માટે આવી કોઈ શોર્ટકટ દવા લેવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો થોભી જજો! એક નવા અને ચોંકાવનારા તબીબી સંશોધનમાં (Medical Study) દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે, આ દવા આંખોની એક અત્યંત દુર્લભ પણ ગંભીર બીમારીનું જોખમ અનેકગણું વધારી દે છે, જેના કારણે વ્યક્તિની આંખોની રોશની હંમેશા માટે જઈ શકે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ આંતરરાષ્ટ્રીય રિસર્ચમાં કયો મોટો ખુલાસો થયો છે.
આંખો માટે કેમ જોખમી છે આ દવા? શું છે આ બીમારી?
એક પ્રતિષ્ઠિત મેડિકલ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા રિપોર્ટ અનુસાર, વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે ‘સેમાગ્લુટાઈડ’ (Semaglutide) કમ્પાઉન્ડ પર આધારિત દવાઓનો ઉપયોગ કરવાથી આંખોની એક ગંભીર બીમારીનું જોખમ વધી જાય છે, જેને તબીબી ભાષામાં ‘ઇસ્કેમિક ઓપ્ટિક ન્યુરોપેથી’ (Ischemic Optic Neuropathy) કહેવામાં આવે છે.
આ એક એવી ગંભીર સ્થિતિ છે જેમાં આંખોની મુખ્ય નસ (ઓપ્ટિક નર્વ) સુધી થતો લોહીનો પુરવઠો (Blood Supply) કાં તો એકદમ ઓછો થઈ જાય છે અથવા તો સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય છે. આંખની નસને પૂરતું લોહી અને ઓક્સિજન ન મળવાને કારણે દર્દીની દ્રષ્ટિ અચાનક ધુંધળી થઈ જાય છે. જો સમયસર તેની સારવાર ન મળે, તો નસ કાયમ માટે ડેમેજ થઈ જાય છે અને વ્યક્તિ કાયમી અંધાપો ભોગવવાનો વારો આવી શકે છે.
મૂળે ડાયાબિટીસ માટે બનેલી દવા હવે વજન ઉતારવાનું હથિયાર બની
વાસ્તવમાં, ‘જીએલપી-1’ (GLP-1) કેટેગરીની આ દવાઓ શરૂઆતમાં ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં બ્લડ શુગરને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. પરંતુ સંશોધનો દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે આ દવા ભૂખને દબાવી દે છે, જેના કારણે દર્દીનું વજન પણ ઝડપથી ઘટવા લાગે છે. બસ, ત્યારથી આ દવાઓનો ઉપયોગ મોટાપો (Obesity) દૂર કરવા માટે ધૂમ થવા લાગ્યો.
બજારમાં મળતી ‘વેગોવી’ (Wegovy) અને ‘ઓઝેમ્પિક’ (Ozempic) બંને દવાઓમાં મુખ્ય સક્રિય ઘટક સેમાગ્લુટાઈડ જ છે. આ બંને વચ્ચે માત્ર એટલો જ તફાવત છે કે, ઓઝેમ્પિક મુખ્યત્વે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પ્રમાણિત છે, જ્યારે ‘વેગોવી’ ને ખાસ કરીને વજન ઘટાડવાની દવા તરીકે મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
૩ કરોડ કેસોનું વિશ્લેષણ: વેગોવીનું જોખમ સૌથી વધુ
રિસર્ચર્સ અને વૈજ્ઞાનિકોએ આ તારણ સુધી પહોંચવા માટે વર્ષ ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૪ વચ્ચે અમેરિકાની ડ્રગ મોનિટરિંગ સિસ્ટમમાં નોંધાયેલા આશરે ૩ કરોડ સાઇડ ઇફેક્ટ્સના અહેવાલોનો ઝીણવટભર્યો અભ્યાસ કર્યો હતો. આ વિશાળ ડેટામાંથી ૩૧,૦૦૦ થી વધુ કેસો એવા હતા જે સીધા સેમાગ્લુટાઈડ આધારિત દવાઓ સાથે જોડાયેલા હતા. આ સ્ટડીમાં વેગોવી, ઓઝેમ્પિક, રાયબેલ્સસ, માઉંજારો અને ઝેપબાઉન્ડ જેવી તમામ જાણીતી બ્રાન્ડ્સની સરખામણી કરવામાં આવી હતી.
આંકડાઓમાં જોવા મળ્યું કે, ઓઝેમ્પિક બજારમાં લાંબા સમયથી હોવાથી તેના કુલ કેસો વધારે હતા, પરંતુ જ્યારે જોખમની ટકાવારી કાઢવામાં આવી ત્યારે ‘વેગોવી’ સૌથી આગળ અને ખતરનાક સાબિત થઈ. રિસર્ચમાં વેગોવીના ૨૮ અને ઓઝેમ્પિકના ૪૭ કેસ સામે આવ્યા હતા, પરંતુ વેગોવી વાપરનારાઓમાં આંખની આ બીમારી થવાનું જોખમ સામાન્ય માણસો કરતાં ૭૫ ગણું વધારે જોવા મળ્યું હતું, જ્યારે ઓઝેમ્પિકમાં આ જોખમ ૧૯ ગણું હતું.
ઓછા દર્દીઓ હોવા છતાં વેગોવી આટલી ઘાતક કેમ?
વૈજ્ઞાનિકોનું માનવું છે કે વેગોવીમાં આટલું ઊંચું જોખમ હોવા પાછળ કેટલાક ચોક્કસ તબીબી કારણો જવાબદાર હોઈ શકે છે:
વધારે હાઈ ડોઝ (High Dosage): વજન ઘટાડવા માટે વેગોવીનો જે ડોઝ આપવામાં આવે છે, તે સામાન્ય રીતે ડાયાબિટીસની દવાઓ કરતાં ઘણો વધારે હોય છે.
શરીરમાં ઝડપી ફેરફારો: ઇન્જેક્શન દ્વારા અપાતી આ દવાઓ શરીરમાં ખૂબ જ ઝડપથી કામ કરે છે. તેના કારણે વ્યક્તિનું વજન ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં ઝડપથી ઘટે છે.
લોહીના દબાણમાં ફેરફાર: ઝડપી વજન ઘટવાને કારણે શરીરમાં પાણીની અછત (Dehydration) થઈ શકે છે, બ્લડ પ્રેશરમાં અચાનક ઉતાર-ચઢાવ આવે છે અથવા નસોના રેગ્યુલેશનમાં ગરબડ થાય છે. આ તમામ અસરો સંયુક્ત રીતે આંખની નસ સુધી જતા બ્લડ પ્રવાહને રોકી દે છે.
શું ખરેખર આ દવા જ સો ટકા જવાબદાર છે? નિષ્ણાતોનો મત
આટલા ગંભીર ખુલાસા છતાં, આરોગ્ય નિષ્ણાતો અને વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સ્ટડી સીધી રીતે કે ૧૦૦ ટકા એ સાબિત નથી કરતી કે વેગોવી જ આ અંધાપા માટે જવાબદાર છે. આ સંશોધનમાં વપરાયેલા ડેટાની પણ પોતાની કેટલીક મર્યાદાઓ છે. ઘણા દર્દીઓની સંપૂર્ણ મેડિકલ હિસ્ટ્રી ઉપલબ્ધ નહોતી, અને કેટલીકવાર મીડિયામાં ચર્ચા થવાના કારણે પણ લોકો આવી ફરિયાદો વધુ નોંધાવતા હોય છે.
જોકે, વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આ રિસર્ચને બિલકુલ નજરઅંદાજ ન કરી શકાય. આજે વિશ્વભરમાં કરોડો લોકો મોટાપો અને ડાયાબિટીસ મટાડવા આ દવાઓ પાછળ આંધળી દોડ દોડી રહ્યા છે, ત્યારે આ લાલબત્તી સમાન કિસ્સો છે. આગામી સમયમાં આ દવાઓ પર વધુ ઊંડાણપૂર્વક અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ સાથે રિસર્ચ કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.
ગ્રાહકો અને દર્દીઓ માટે સલાહ
આ સંશોધન પરથી એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે, તબીબી સલાહ વિના કે માત્ર સોશિયલ મીડિયા અને મિત્રોની વાતોમાં આવીને વજન ઉતારવાની શોર્ટકટ દવાઓ લેવી એ જીવનું જોખમ હોરી લેવા સમાન છે. જો તમે આવી કોઈ દવા લો છો અને તમને ધુંધળું દેખાવા લાગે, તો તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. કુદરતી રીતે યોગ્ય આહાર અને કસરત દ્વારા વજન ઘટાડવું એ જ લાંબા ગાળે સૌથી સુરક્ષિત અને સર્વશ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
