કચરો સમજીને ફેંકી ન દેતા, કેરીની ગોટલીમાંથી આ રીતે મિનિટોમાં બનાવો બજાર જેવો મુખવાસ

ઘરે જ બનાવો પેટની બધી સમસ્યાઓ દૂર કરતો ચટપટો ગોટલીનો મુખવાસ

ઉનાળાની સીઝન આવતાની સાથે જ દરેક ઘરમાં કેરીની ધૂમ મચી જાય છે. કોઈ આંબાના રસનો દીવાનો હોય છે, તો કોઈને કેરીનો પના અથવા ચટણી ગમે છે. પરંતુ કેરી ખાધા પછી આપણે બધા એક કામ ખૂબ જ ઈમાનદારીથી કરીએ છીએ—તેની ગોટલીને ઉપાડીને સીધી કચરાપેટીમાં ફેંકી દઈએ છીએ.

જો તમે પણ અત્યાર સુધી એવું જ કરતા આવ્યા હોવ, તો થોભો! જેને આપણે નકામી સમજીને ફેંકી દઈએ છીએ, તે અસલમાં સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો છે. આયુર્વેદમાં કેરીની ગોટલીને પેટની સમસ્યાઓ માટે રામબાણ માનવામાં આવી છે. આજે અમે તમને જણાવીશું કે કેવી રીતે તમે આ નકામી સમજાતી ગોટલીઓમાંથી ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ, પાચક અને ચટપટો ‘ગોટલીનો મુખવાસ’ (Guthli ka Mukhwas) બનાવી શકો છો. આને એક વાર ખાધા પછી તમે બજારના મોંઘા પાચક ભૂલી જશો.

કેમ સ્વાસ્થ્ય માટે વરદાન છે આ મુખવાસ?

રેસીપી શરૂ કરતા પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે આખરે આપણે આ મુખવાસ કેમ ખાવો જોઈએ:

• પાચનતંત્રને સુધારે: ભારે ખોરાક લીધા પછી જો તમે આનો અડધો ચમચી મુખવાસ ચાવી લો છો, તો ખોરાક સરળતાથી પચી જાય છે.

• એસિડિટી અને ગેસમાંથી રાહત: આ પેટમાં બનતા અતિશય એસિડને શાંત કરે છે અને પેટ ફૂલવાની સમસ્યાને દૂર કરે છે.

• મોંની દુર્ગંધ ભગાડે: આને ચાવવાથી મોંનો સ્વાદ સાફ થાય છે અને પેઢા મજબૂત બને છે.

મુખવાસ બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી

આ મુખવાસ બનાવવા માટે તમારે બજારમાંથી કોઈ મોંઘી વસ્તુ લાવવાની જરૂર નથી. બધું જ તમારા રસોડામાં હાજર છે:

• કેરીની ગોટલી: 10 થી 12 નંગ

• લીંબુનો રસ: 2 થી 3 મોટી ચમચી

• કાળું મીઠું (સંચળ): 1 નાની ચમચી

• સાદું મીઠું: સ્વાદ અનુસાર

• હળદર પાવડર: અડધી નાની ચમચી

• શેકેલું જીરું પાવડર: 1 નાની ચમચી

ગોટલીનો મુખવાસ બનાવવાની સરળ રીત

કેરીની ગોટલીમાંથી મુખવાસ બનાવવાની પ્રક્રિયા થોડી મહેનત અને ધીરજ માંગી લે છે, પરંતુ તેનું અંતિમ પરિણામ એટલું અદ્ભુત હોય છે કે તમારી મહેનત પૂરેપૂરી વસૂલ થઈ જશે.

સ્ટેપ 1: ગોટલીની સફાઈ અને સુકવણી

સૌ પ્રથમ, કેરી ખાધા પછી બચેલી ગોટલીઓને પાણીથી સારી રીતે ધોઈ લો. તેના પર ચોંટેલો વધારાનો માવો કે રેસા સાફ કરી લો. હવે આ ગોટલીઓને 2 થી 3 દિવસ સુધી કડક તડકામાં સૂકવો. તડકામાં સૂકવવાથી ગોટલીનો ઉપરનો કડક ભાગ (કવચ) નબળો પડી જાય છે અને સરળતાથી તૂટી જાય છે.

સ્ટેપ 2: અંદરની મીંજ બહાર કાઢવી

જ્યારે ગોટલી પૂરેપૂરી સુકાઈ જાય, ત્યારે એક ભારે દસ્તા અથવા પથ્થરની મદદથી ગોટલીના કડક કવચ પર હળવો પ્રહાર કરો. કવચ તૂટતાની સાથે જ અંદરથી તમને બદામ જેવા આકારની સફેદ કે આછા રંગની ‘મીંજ’ (નરમ ગોટલી) મળશે. આ મીંજની ઉપર એક પાતળું કથ્થઈ રંગનું છોડું હોય છે, તેને ચપ્પુ કે હાથથી છોલીને પૂરેપૂરી સાફ કરી લો.

સ્ટેપ 3: ગોટલીને ઉકાળવી (નરમ કરવી)

કાચી મીંજ સ્વાદમાં ખૂબ જ કડવી અને તુરી હોય છે, સાથે જ તે ખૂબ કડક પણ હોય છે. તેની કડવાશ દૂર કરવા માટે, બધી સાફ કરેલી મીંજને પ્રેશર કુકરમાં નાખો. તેમાં એક ગ્લાસ પાણી, થોડું સાદું મીઠું અને હળદર પાવડર મિક્સ કરો. કુકરનું ઢાંકણ બંધ કરીને મધ્યમ આંચ પર 3 થી 4 સીટી વગાડી લો. ઉકળ્યા પછી ગોટલી એકદમ નરમ થઈ જશે.

સ્ટેપ 4: બારીક કાતરી કરવી અથવા છીણવું

કુકર ઠંડુ થાય એટલે ગોટલીને બહાર કાઢો. હવે તે અડવાથી બાફેલા બટાકા જેવી નરમ લાગશે. તેને તમે ચપ્પુની મદદથી પતલી-પતલી લાંબી કાતરીમાં (જેમ બદામની કતરણ હોય તેમ) કાપી લો. જો તમે ઈચ્છો તો તેને મોટા છીણીથી છીણી પણ શકો છો.

સ્ટેપ 5: ચટપટો મસાલો મિક્સ કરવો

હવે આ કાપેલી ગોટલીને એક મોટા વાસણમાં લો. તેમાં લીંબુનો રસ, સંચળ, થોડું સાદું મીઠું અને શેકેલું જીરું પાવડર નાખો. હાથથી તેને સારી રીતે મિક્સ કરો જેથી લીંબુ અને મસાલાનો સ્વાદ ગોટલીની અંદર સુધી બેસી જાય. લીંબુની ખટાશ તેની બાકી રહેલી કડવાશને પૂરેપૂરી ખતમ કરી દેશે.

સ્ટેપ 6: તડકામાં સૂકવવું

મસાલો મિક્સ કર્યા પછી, આ કતરણને એક સાફ સુતરાઉ કપડા પર અથવા મોટી સ્ટીલની થાળીમાં ફેલાવી દો. તેને ફરીથી 2 દિવસ માટે તડકામાં સારી રીતે સૂકવો. ધ્યાન રહે કે તેમાં સહેજ પણ ભેજ (Moisture) ન રહેવો જોઈએ, નહિતર મુખવાસ બગડી શકે છે.

સ્ટેપ 7: હલકો શેક આપવો (ટ્વિસ્ટ)

જ્યારે મુખવાસ પૂરેપૂરો સુકાઈને ક્રિસ્પી થઈ જાય, ત્યારે તમે તેને એમ જ ખાઈ શકો છો. પરંતુ જો તમને થોડો વધારે કુરકુરો સ્વાદ ગમતો હોય, તો એક કોરી કડાઈમાં આ મુખવાસને તેલ કે ઘી વગર ધીમા તાપે 1 થી 2 મિનિટ માટે શેકી લો. બસ, તમારો લાજવાબ ઘરેલું મુખવાસ તૈયાર છે.

સ્ટોર કેવી રીતે કરવો?

તૈયાર મુખવાસને પૂરેપૂરો ઠંડો થવા દો. ત્યાર પછી તેને કાચની અથવા કોઈ એર-ટાઈટ બરણીમાં ભરીને રાખી લો. આ મુખવાસ વર્ષો સુધી બગડતો નથી. જ્યારે પણ તમે પ્રવાસ પર જઈ રહ્યા હોવ, ત્યારે તેને નાની ડબ્બીમાં સાથે લઈ જવાનું ન ભૂલતા; આ મુસાફરીમાં થતી ઉલ્ટી કે જીવ મુંઝાવાની સમસ્યામાં પણ ખૂબ કામ આવે છે.

એક જરૂરી ટિપ: જો ઘરમાં બાળકો હોય અને તેમને આ થોડો તુરો લાગે, તો તમે મસાલા મિક્સ કરતી વખતે તેમાં અડધી નાની ચમચી દળેલી ખાંડ અથવા ચાટ મસાલો પણ નાખી શકો છો. આનાથી તેનો સ્વાદ એકદમ ‘ખાટો-મીઠો’ થઈ જશે અને બાળકો તેને ટોફીની જેમ મજેથી ખાશે.

તો આ વખતે ઉનાળામાં માત્ર કેરીના રસની જ મજા ન લો, પરંતુ ‘આમ કે આમ ઓર ગુઠલીયો કે દામ’ વાળી આ જૂની કહેવતને સાચી કરીને બતાવો. આજથી જ ગોટલીઓ ભેગી કરવાનું શરૂ કરો અને તમારા પરિવાર માટે આ સ્વાસ્થ્યવર્ધક મુખવાસ બનાવો!