જીભ અને મોંમાં ચાંદા કેમ પડે છે? જાણો આયુર્વેદિક અસરકારક ઉપચાર અને પરફેક્ટ ડાયટ પ્લાન

મોંના અલ્સર અને જીભના ચાંદાથી મુક્તિ: વડના પાનથી લઈને આયુર્વેદિક ઉકાળા સુધીના શ્રેષ્ઠ દેશી નુસખા

મોં કે જીભ પર ચાંદા (Mouth Ulcers) પડવા તે એક ખૂબ જ સામાન્ય પરંતુ અત્યંત તકલીફદાયક શારીરિક સમસ્યા છે. જીભ કે ગાલની અંદરના ભાગમાં ચાંદા પડવાને કારણે બોલવામાં, પાણી પીવામાં અને ભોજન ચાવવામાં ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે. સામાન્ય રીતે અયોગ્ય આહાર પદ્ધતિ, પેટની અગ્નિમાં અસંતુલન, શરીરમાં અતિશય ગરમી, તણાવ અને વિટામિન્સની ઉણપને કારણે આ સમસ્યા સર્જાતી હોય છે. જો તમને પણ વારંવાર મોંમાં ચાંદા પડવાની સમસ્યા રહેતી હોય, તો દવાઓની સાથે સાથે તમારી ખાવા-પીવાની ટેવોમાં સુધારો કરવો અત્યંત જરૂરી છે.

મોંમાં ચાંદા પડવાના મુખ્ય તબીબી કારણો

થાણેની કિમ્સ હોસ્પિટલના ઇન્ટરનલ મેડિસિન કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. અનિકેત મુલેના જણાવ્યા અનુસાર, મોંના અસ્થાયી અલ્સર પાછળ માનસિક તણાવ, પૂરતી ઊંઘનો અભાવ, અકસ્માતે ગાલ અંદરથી કડડાઈ જવો, અતિશય મસાલેદાર ખોરાક અને શરીરમાં ડીહાઈડ્રેશન (પાણીની અછત) જવાબદાર હોય છે. આ ઉપરાંત, શરીરમાં વિટામિન બી-૧૨, આયર્ન કે ફોલિક એસિડ જેવા પોષક તત્વોની ઉણપ, હોર્મોનલ બદલાવ અને અપચો પણ મોંના ચાંદા માટે મુખ્ય કારણો બને છે.

ચાંદા મટાડવા માટેના આયુર્વેદિક અને સહજ ઘરેલુ ઉપચાર

આયુર્વેદિક નિષ્ણાત ડૉ. રૂપાલી જૈનના જણાવ્યા મુજબ, વારંવાર થતા ચાંદામાં વડના વૃક્ષના પાંદડા અત્યંત ગુણકારી સાબિત થાય છે. વડના પાનમાં કુદરતી એન્ટી-બેક્ટેરિયલ અને હીલિંગ ગુણધર્મો હોય છે. વડના પાંદડાને પાણીમાં બરાબર ઉકાળીને તે પાણીથી કોગળા કરવાથી ચાંદાની બળતરા અને જીભ પર જમા થયેલું સફેદ સ્તર દૂર થાય છે.

આ ઉપરાંત, આયુર્વેદમાં કોથમીરના બી (ધાણા), વરિયાળી અને મોરિંગાનો ગુંદર સમાન માત્રામાં લઈ તેનો પાવડર બનાવી સવાર-સાંજ નવશેકા પાણી સાથે લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જોકે, કોઈ પણ ઘરગથ્થુ નુસખો અપનાવતા પહેલાં યોગ્ય આયુર્વેદિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.

ચાંદા પડે ત્યારે શું ન ખાવું? (ડાયટ ટિપ્સ)

ચાંદાની પીડામાંથી ઝડપી રાહત મેળવવા માટે આહાર પર વિશેષ ધ્યાન આપવું પડે છે. તીખા લાલ મરચાં અને ગરમ મસાલામાં રહેલું ‘કેપ્સેસિન’ દર્દ સંવેદનશીલ કોષોને સક્રિય કરી બળતરા અને સોજો વધારે છે, તેથી મસાલેદાર ભોજન સંપૂર્ણપણે ટાળવું.

• ખાટી વસ્તુઓથી દૂરી: લીંબુ, નારંગી અને અનાનસ જેવા ફળોમાં રહેલું સાઇટ્રિક એસિડ ચાંદા પર બળતરા વધારે છે.
• ગરમ પીણાં અને ખોરાક: અતિશય ગરમ ચા, કોફી કે સૂપ પીવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તે ઘાને વધુ ઊંડો કરી શકે છે.
• કડક અને ક્રંચી ખોરાક: વેફર, ચિપ્સ કે ટોસ્ટ જેવા કડક ખોરાકની રફ સપાટી ચાંદા સાથે ઘસાવાથી વાગવાની શક્યતા રહે છે.
• ધૂમ્રપાન અને દારૂ: નિકોટિન અને આલ્કોહોલ મોંને શુષ્ક (Dry) બનાવી અલ્સર રુઝાવાની પ્રક્રિયાને ધીમી કરે છે.

જ્યાં સુધી ચાંદા સંપૂર્ણ મટી ન જાય ત્યાં સુધી નરમ, સાદો, પચવામાં સરળ અને ઓછી મસાલેદાર વાનગીઓ જ આહારમાં લેવી જોઈએ.