વિટામિન B12 ની ઉણપ, ફેટી લીવર અને પાચન સમસ્યાઓ થશે દૂર: આ રીતે દહીં અને ભાતનું સેવન કરવાથી મળશે જબરદસ્ત લાભ
આજના ઝડપી જીવનમાં લોકો વિટામિન B12, વિટામિન Dની ઉણપ, ફેટી લીવર અને પેટ સંબંધિત સમસ્યાઓથી સૌથી વધુ પરેશાન છે. આ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે તમારો આહાર સીધો જવાબદાર છે. જોકે, માત્ર શું ખાવું તે જ નહીં, પણ તમે કેવી રીતે ખાઓ છો તે પણ ખોરાકના ફાયદાઓને અસર કરી શકે છે. દહીં અને ભાત (Curd Rice) ને સામાન્ય રીતે પેટ માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે, પરંતુ જો તેને આથો (Ferment) લાવીને ખાવામાં આવે તો તેના ગુણધર્મો અનેકગણા વધી જાય છે. આ પદ્ધતિ શરીરમાં વિટામિન B12 ની ઉણપને દૂર કરવામાં અને સારા બેક્ટેરિયાની સંખ્યા વધારવામાં મદદ કરે છે. આયુર્વેદિક માન્યતાઓ અને આધુનિક પોષણ વિજ્ઞાનના સમન્વયથી તૈયાર થતી આ વાનગી (કાંજી)ના સંપૂર્ણ લાભો મેળવવા માટે તેને કેવી રીતે બનાવવી અને ખાવી તે જાણવું જરૂરી છે.
આથોવાળા દહીં-ભાત: વિટામિન B12 અને સારા બેક્ટેરિયાનો ખજાનો
આયુર્વેદમાં, આથોવાળા (Fermented) ખોરાકને સ્વાસ્થ્ય અને પેટ માટે સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, કારણ કે આ પ્રક્રિયા ખોરાકમાં પ્રોબાયોટિક્સ (સારા બેક્ટેરિયા) ની સંખ્યામાં જબરદસ્ત વધારો કરે છે. વિટામિન B12 મુખ્યત્વે પ્રાણીજન્ય ઉત્પાદનોમાં જોવા મળે છે, પરંતુ દહીં અને ભાતને ફર્મેન્ટ કરવાથી તેમાં વિટામિન B12 નું પ્રમાણ કુદરતી રીતે વધે છે.
ઉણપ દૂર કરવા માટે સેવનની સાચી રીત:
સામાન્ય રીતે દહીં અને ભાત ખાવાથી સંતોષ મળે છે, પરંતુ જો તેને યોગ્ય રીતે આથો લાવવામાં આવે તો તે સ્વાસ્થ્ય માટે ‘સંજીવની’ સમાન બની જાય છે.
- માટીનું વાસણ પસંદ કરો: આ પ્રક્રિયા માટે માટીનું વાસણ લેવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, કારણ કે માટીના વાસણમાં આથો લાવવાની પ્રક્રિયા વધુ સારી રીતે થાય છે અને પોષક તત્ત્વો જળવાઈ રહે છે.
- રાતભર પલાળવાની પ્રક્રિયા: રાંધેલા ભાતને માટીના વાસણમાં મૂકીને તેમાં થોડું પાણી ઉમેરો. તેને ઢાંકીને આખી રાત (ઓછામાં ઓછા ૮ થી ૧૨ કલાક) આથો લાવવા માટે મૂકી દો. આ પ્રક્રિયાને કારણે ભાતમાં રહેલા સ્ટાર્ચનું વિઘટન થાય છે અને પ્રોબાયોટિક્સ ઉત્પન્ન થાય છે.
- સવારનો સમય: સંપૂર્ણ લાભ મેળવવા માટે આથો આવેલા ભાતનું સેવન સવારે ખાલી પેટે કરવું જોઈએ.
કાંજીની રેસીપી: વિટામિન B12 વધારવાનો સ્વાદિષ્ટ ઉપાય
આ આથોવાળા દહીં-ભાત (જેને કેટલાક પ્રદેશોમાં કાંજી પણ કહે છે) ને વધુ પૌષ્ટિક અને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે તેમાં કેટલાક કુદરતી ઘટકો ઉમેરી શકાય છે.
રેસીપી અને સામગ્રી:
- આખી રાત આથો આવેલા ભાત (માટીના વાસણમાંથી)
- બ્લેન્ડેડ દહીં (છાશ જેવું પાતળું)
- ૧ લાંબી સમારેલી ડુંગળી
- ૧ લાંબી સમારેલી લીલી મરચું
- થોડા લીલા ધાણા
વઘાર (ટેમ્પરિંગ) બનાવવાની રીત:
- એક પેનમાં ૧ ચમચી ઘી ગરમ કરો.
- ઘી ગરમ થાય ત્યારે તેમાં જીરું, હિંગ, સૂકું લાલ મરચું, કઢી પત્તા અને બારીક સમારેલા લીલા મરચાં ઉમેરો.
- ત્યારબાદ તેમાં ૧ લાંબી અને પાતળી સમારેલી ડુંગળી ઉમેરો અને થોડી વાર હળવેથી શેકો.
- આ ટેમ્પરિંગને આથો આવેલા ભાત અને દહીંના મિશ્રણ પર રેડી દો.
- સ્વાદ મુજબ બ્લેક સોલ્ટ (સંચળ) નાખો અને તરત જ સેવન કરો.
આ રીતે બનાવેલા દહીં અને ભાત માત્ર સ્વાદિષ્ટ જ નહીં, પણ શરીરને મહત્તમ સ્વાસ્થ્ય લાભ પણ આપશે.
આથોવાળા દહીં-ભાતના અન્ય સ્વાસ્થ્ય લાભો
આ પદ્ધતિથી તૈયાર કરાયેલા દહીં અને ભાતનું સેવન કરવાથી વિટામિન B12 ની ઉણપ સિવાય પણ અનેક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓમાં રાહત મળે છે:
- પાચનમાં સુધારો: આથો આવવાથી પ્રોબાયોટિક્સનું પ્રમાણ વધે છે, જે આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે. તે પાચન તંત્રને મજબૂત બનાવે છે અને કબજિયાત જેવી સમસ્યાઓ દૂર કરે છે.
- વિટામિન D નું શોષણ: સ્વસ્થ આંતરડા વિટામિન D સહિત અન્ય પોષક તત્ત્વોનું શોષણ કરવાની ક્ષમતા વધારે છે. આ રીતે, આ ખોરાક પરોક્ષ રીતે વિટામિન Dની ઉણપને દૂર કરવામાં પણ મદદરૂપ થાય છે.
- ફેટી લીવરમાં રાહત: આથોવાળો ખોરાક લીવર પરનો ભાર ઘટાડે છે અને ચયાપચય (Metabolism) ને સુધારે છે. સ્વસ્થ પાચન તંત્ર લીવરને ડિટોક્સિફાય કરવામાં મદદ કરે છે, જે ફેટી લીવરની સમસ્યામાં રાહત આપી શકે છે.
- શરીરને ઠંડક: દહીં અને ભાત કુદરતી રીતે શરીરને ઠંડક આપે છે, જે ગરમીના દિવસોમાં કે પિત્ત પ્રકૃતિવાળા લોકો માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે.
- ઊર્જાનો સ્ત્રોત: સવારે ખાલી પેટે આનું સેવન કરવાથી દિવસભર માટે જરૂરી ઊર્જા મળે છે.
