સ્પેનમાં કમાલ: ૧,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુ રેન્જવાળી હાઇડ્રોજન બસનું ગુપ્ત રીતે થઈ રહ્યું છે સફળ સંચાલન, મુસાફરો પણ માણી રહ્યા છે સવારી
વૈશ્વિક સ્તરે પર્યાવરણને અનુકૂળ અને પ્રદૂષણ મુક્ત વાહનવ્યવહાર (Green Transport) તરફનું પરિવર્તન હવે માત્ર કાગળ પરની વાતો પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ જમીની સ્તરે ક્રાંતિકારી બદલાવો આવી રહ્યા છે. ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરમાંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારા અને ઉત્સાહવર્ધક સમાચાર સામે આવ્યા છે. સ્પેનની રાજધાની મેડ્રિડ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી મુસાફરો સાથે એક એવી હાઇડ્રોજન બસ દોડી રહી છે, જેણે રેન્જના મામલે તમામ અગાઉના રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે. આ બસ એક જ વારમાં રિફ્યુઅલિંગ કરીને ૧,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુનું અંતર કાપવાની અદ્ભુત ક્ષમતા ધરાવે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ બસ અત્યાર સુધી ખૂબ જ શાંતિથી અને ગુપ્ત રીતે વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓમાં મુસાફરો સાથે ટ્રાયલ પર હતી.
ઇરિઝારની નવી હાઇડ્રોજન કોચ: એક નવો ઇતિહાસ
હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે મોટું નામ ધરાવતી જાણીતી બસ નિર્માતા કંપની ‘ઇરિઝાર’ (Irizar) ની બીજી પેઢીની ‘i6S Efficient H2 FCEV’ કોચ હાલમાં ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. કંપની દ્વારા સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે આ અતિ-આધુનિક બસ જૂન મહિનાથી સ્પેનની રાજધાની મેડ્રિડમાં વિવિધ માર્ગો પર મુસાફરોને લઈને દોડી રહી છે.
આ બસનું સંચાલન સ્પેનની અગ્રણી બસ અને કોચ ઓપરેટર કંપની ‘અલસા’ (Alsa) દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યારે મેડ્રિડ પ્રદેશના સાર્વજનિક પરિવહન સત્તામંડળ ‘સીઆરટીએમ’ (CRTM) આ સમગ્ર પરીક્ષણ પર નજર રાખી રહી છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ બસનું પરીક્ષણ અત્યંત પડકારજનક ઇન્ટરસીટી (શહેરો વચ્ચેના) અને લાંબા અંતરના માર્ગો પર કરવામાં આવ્યું છે, જેથી વાસ્તવિક દુનિયામાં તેની ક્ષમતા ચકાસી શકાય.
ટેકનિકલ વિશેષતાઓ અને શક્તિશાળી ફ્યુઅલ સેલ સિસ્ટમ
આ અદ્ભુત બસની ટેકનિકલ વિશેષતાઓની વાત કરીએ તો, તેમાં બોશ (Bosch) કંપનીનું ૧૯૦ કિલોવોટ (kW) નું હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ અને અત્યાધુનિક ઇલેક્ટ્રિક પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ ફીટ કરવામાં આવી છે. આ સિસ્ટમ ખાસ કરીને મધ્યમ અને લાંબા અંતરની મુસાફરી માટે જ ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.
સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આ બસને ફુલ ટેન્ક હાઇડ્રોજનથી રિફ્યુઅલ કરવા માટે માત્ર ૧૦ થી ૧૫ મિનિટનો જ સમય લાગે છે, જે પરંપરાગત બેટરી ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (BEVs) ના ચાર્જિંગ સમયની સરખામણીમાં ખૂબ જ ઝડપી છે. રિફ્યુઅલિંગ કર્યા બાદ આ બસ ૧,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુની નોન-સ્ટોપ રેન્જ આપે છે. કંપનીનું દાવો છે કે આ બસ પ્રદર્શન અને વ્યાવસાયિક લાક્ષણિકતાઓની દ્રષ્ટિએ ડીઝલ વાહનોની સમકક્ષ જ કામ કરે છે, જેના કારણે લાંબા અંતરના મુસાફરોને કોઈ અગવડ પડતી નથી.
ઉત્પાદન અને બજારમાં આગમન
આ સફળ ટ્રાયલ અને પ્રદર્શન બાદ ઉત્પાદક કંપનીએ જાહેરાત કરી છે કે આ નવી ફ્યુઅલ-સેલ ઇલેક્ટ્રિક બસ વર્ષ ૨૦૨૭ ના પહેલા અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં (First Half of 2027) વ્યાપારી ઉત્પાદન અને વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ થઈ જશે.
બોશ કંપનીએ પણ આ અંગે પોતાનું સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડતા જણાવ્યું છે કે, “ફ્યુઅલ સેલ ખાસ કરીને એવી બસો માટે અત્યંત યોગ્ય છે જે દરરોજ લાંબા અંતરની મુસાફરી કરે છે અને રસ્તામાં ચાર્જ કરવાની તક ભાગ્યે જ મળે છે. આ સફળ પરીક્ષણથી એ સાબિત થઈ ગયું છે કે પેસેન્જર ટ્રાન્સપોર્ટના મોટા પાયે વિસ્તરણ માટે બોશની હાઇડ્રોજન ટેક્નોલોજી હવે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.” અગાઉ કોમર્શિયલ રીતે હાઇડ્રોજન બસની સૌથી વધુ રેન્જનો રેકોર્ડ હ્યુન્ડાઈ (Hyundai) ની ‘Universe FCEV’ પાસે હતો, જે એક જ ટેન્ક પર ૯૬૦.૪ કિલોમીટરની પ્રમાણિત મહત્તમ રેન્જ આપતી હતી, પરંતુ ઇરિઝારની આ નવી બસે તે રેકોર્ડ પણ તોડી નાખ્યો છે.
શા માટે ખાસ છે આ ગુપ્ત પરીક્ષણ?
કોઈપણ મોટી ઓટોમોબાઈલ કંપની જ્યારે બજારમાં કોઈ નવી ટેક્નોલોજી લોન્ચ કરે છે, ત્યારે ગ્રાહકોના વાસ્તવિક પ્રતિભાવો મેળવવા માટે આ પ્રકારે રિયલ-વોલ્ડ ટેસ્ટિંગ કરવામાં આવતું હોય છે. આ બસ કયા ચોક્કસ માર્ગો પર દોડી અને તેણે એક ટેન્કમાં કેટલા કિલોમીટરની સચોટ સફર ખેડી તેની સંપૂર્ણ વિગતો હજુ સુધી કંપનીએ જાહેર નથી કરી, પરંતુ મેડ્રિડના રસ્તાઓ પર મુસાફરોએ આ ભવિષ્યની સવારીનો અહેસાસ પહેલેથી જ કરી લીધો છે.
હાઇડ્રોજન ઊર્જા એ ભવિષ્યનું ઇંધણ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાંથી કોઈ ઝેરી ધુમાડો કે કાર્બન ઉત્સર્જન થતું નથી, માત્ર પાણીની વરાળ છૂટી પડે છે. આવી સ્થિતિમાં, ૧,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુ રેન્જ આપતી આ હાઇડ્રોજન બસ પરિવહન ક્ષેત્રમાં એક ક્રાંતિ સમાન સાબિત થઈ રહી છે.
પરિવહનના ભવિષ્યની એક ઝાંખી
સ્પેનના રસ્તાઓ પર દોડતી આ 1,000 કિલોમીટરની હાઇડ્રોજન બસ એ વાતનો પુરાવો છે કે દુનિયા અશ્મિભૂત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે કેટલી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. ડીઝલ બસો જેવી જ ઝડપી રિફ્યુઅલિંગ અને લાંબી રેન્જ ધરાવતી આ ટેકનોલોજી આગામી વર્ષોમાં લાંબા અંતરની મુસાફરીનું ચિત્ર બદલી નાખશે. જ્યારે આ બસ 2027 માં સત્તાવાર રીતે બજારમાં આવશે, ત્યારે તે જાહેર પરિવહન ક્ષેત્ર માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
